Ocena brak

DREY JOHANN SEBASTIAN

Autor /Lesley Dodano /18.08.2012

ur. 16 X 1777 w Killingen (k. Ellwangen), zm. 19 II 1853 w Tybindze, Teolog, twórca kat. -> tybińskiej szkoły teologicznej, pierwszy systematyk -> apo-logetyki.

Po studiach teol. 1797-99 w Augsburgu wstąpił do seminarium duch., a po przyjęciu 1801 święceń kapł. był wik. w rodzinnej miejscowości; 1806 został wykładowcą filozofii religii, matematyki i fizyki w wyższej szkole kat. w Rottweil, a 1812 prof, historii dogmatów, dogmatyki, encyklopedii teol. i apo-logetyki na uniw. w Ellwangen, przyłączonym 1817 do uniw. w Tybindze (jako wydział kat. teologii);

był współzał. „Theologische Quartalschrift" (1819) i twórcą kat. szkoły tybińskiej, której program przedstawił w dziele Kurze Einleitung in das Studium der Theologie (T 1819, Da 19713), powstałym z wykładów encyklopedii teol.; opublikował Observata quaedam ad illustrandam lustini martyris de regno millenario sententiam (Gmünd 1814), Dissertano historico-theologlca originem et vicissi-tudinem exomologeseos in Ecclesia catholica ex documentis eccle-slasticis illustrons (Ellwangen 1815), Neue Untersuchungen über' die Konstitutionen und Kanones der Apostel (T 1823) oraz Die Apologetik (I-III, Mz 1838-47; I-II, Mz 1844-472; F 19673), a także Revision von Kirche und Theologie (Da 1971).

Przeciwstawiając się w Kurze Einleitung racjonalizmowi oświecenia w oparciu o niem. filozofię idealistyczną oraz teologię F.D.E. Schleiermachera, zaproponował nową systematyzację teologii; jednak wbrew Schleiermacherowi, który religię sprowadził do sfery emocjonalnej, podkreślał, że religia rodzi się wprawdzie z bezpośredniego odczucia nieskończoności, lecz rozwija przez refleksję i działanie; warunkiem tego rozwoju jest objawienie Boże przekazywane przez Kościół, będący nie tylko instytucją, ale żywym organizmem; Kościół jest punktem wyjścia teologii, a teologia służy Kościołowi; szczególne zadanie przypada w teologii apologetyce (termin G.J. Plancka, a koncepcja Schleiermachera), w której następuje połączenie 2 odrębnych płaszczyzn — fenomenologicznej, dającej wg I. Kanta poznanie przypadkowe, oraz numenologicznej, prowadzącej do poznania koniecznego i powsz. ; w empiryczno-histo-rycznym materiale objawienia apologetyk odnajduje ideę podstawową (tzn. ideę -* Królestwa Bożego lub -» Opatrzności Bożej), z której dogmatyk buduje teol. system.

D., przyjmując tezę Kanta o 2 rodzajach poznania, wykazał (wbrew niemu), że -* teologię można uważać za naukę; dlatego apologetykę ze względu na podstawową rolę w tej systematyzacji nazwano w szkole tybińskiej teologią fundamentalną (za H. Kleem (1832) i J. Ehrlichem (1859).

W Die Apologetik zaś przyznał D. apologetyce bardziej samodzielną rolę, wychodząc z założenia, że do jej zadań w przeciwieństwie do teologii nie należy wnikanie w treść prawd objawionych ani tym bardziej uprawianie -» apologii chrześcijaństwa, lecz jedynie wykazanie faktu objawienia chrzęść. ; dlatego z materiału bibl. wydobył ideę -> historii zbawienia (a nie ideę Królestwa Bożego) i na niej oparł nauk. konstrukcję apo-logetyki;

uważał też, że w tym celu należy wyłożyć najpierw teorię (filozofię) objawienia jako czynnika niezbędnego dla rozwoju religii (zarówno w sensie psychol., jak i hist.), a nast. ukazać centr, miejsce religii chrzęść w rozwoju ludzkości (przedstawiciele oświecenia uważali ją jedynie za pewien etap tego rozwoju) i uzasadnić jej boskie pochodzenie w oparciu o niezwykłe cechy osobowości, nauki i czynów Chrystusa; do istoty chrześcijaństwa należy idea Kościoła Chrystusowego, którego realizację stanowi Kościół kat., będący wspólnotą z władzą typu kolegialnego.

D. usamodzielnił apologetykę jako dyscyplinę nauk. o nastawieniu empiryczno-historycznym, badającą religię chrzęść, pod względem wartości (uprawianej przez nią samą) apologii swego boskiego pochodzenia; jego historiozbawcza koncepcja objawienia, zarzucona po Soborze Wat. I, została dopiero doceniona w dokumentach Soboru Wat. II.

 

J.R. Geiselmann, Geist des Christentums und des Katholizismus. Ausgewählte Schriften katholischer Theologie im Zeitalter des deutschen Ideallsmus und der Romantik, Mz 1940; tenże, Lebendiger Glaube aus geheiligter Überlieferung, Mz 1942,1966*; tenże, LThK III 573-574; M. Schmaus, NDB IV 120-121; F. Laupheimer, Die kultisch-liturgische Anschauungen Johann Sebastian yon D., T 1960; HJ. Brosch, Das übernatürliche in der katholischen Tübinger Schule, Es 1962 (passim); J.R. Geiselmann, Die katholische Tübinger Schule. Ihre theologische Eigenart, Fr 1964; J. Rief, Reich Gottes und Gesellschaft nach Johann Sebastian D. und Johann Baptist Hirscher, Pa 1965; E. Klinger, Offenbarung im Horizont der Heilsgeschichte. Historisch-systematische Untersuchung der heilsgeschichtlichen Stellung des Alten Bundes in der Offenbarungsphilosophie der katholischen Tübinger Schule, Ei 1969; G. Ebeling, Erwägungen zu einer evangelischen Fundamentat-theologte, ZThK 67(1970) 479-524; T. Gogolewski, Świadomość religijna a objawienie wedlug Johanna Sebastiana D., założyciela katolickiej szkoły tybińskiej, STV 8(1970) z. 2, 33-59; tenże, Jezus Chrystus i Jego Kościół według Johanna Sebastiana D., STV 9(1971) z. 1, 359-366; J. Schupp, Die Evidenz der Geschichte. Theologie als Wissenschaft bei Johann Sebastian D., In 1971 ; W. Ruf, Johann Sebastian von D. System der Theologie als Begründung der Moraltheologie, Gö 1974; BBKL I 1383-1384; T. Gogolewski, Apologetyczna refleksja nad funkcją cudu w objawieniu, STV 15(1977) z. 1, 3-18; K.H. Menke, Definition und spekulative Grundlegung des Begriffes Dogma im Werke Johann Sebastian von D. (1777--1853), ThPh 52(1977) 23-56, 182-214; J. Rief, Christliche Kirche und christliche Kirchenparteien. Die Konfessionen im System Johann Sebastian D., w: Zw chen Polemik und Irenik, Gö 1977, 102-123; M. Seckler, Johann Sebastian D. und die Theologie, ThQ 158(1978) 92-109.

Podobne prace

Do góry