Ocena brak

DOMEYKO IGNACY

Autor /Konkordiusz Dodano /10.08.2012

ur. 31 VII 1802 w Niedźwiadce (k. Nowogródka), zm. 23 I 1889 w Santiago (Chile), Filomata, uczony, działacz społ. i oświatowy.

W czasie studiów na wydz. matematyczno-fizycznym Akademii Wił. wstąpił 1819 do Tow. Filomatów i został jednym z najczynniejszych jego członków (1823 aresztowany i skazany w procesie); brał udział w powstaniu listopadowym, po którego upadku przedostał się do Drezna, a stamtąd wspólnie z A. Mickiewiczem do Paryża; 1834 wstąpił do braci zjednoczonych; studiował 1834-37 w Ecole de Mines, gdzie opracował kilka map Polski, które wraz z komentarzem były zawiązkiem pierwszego atlasu fizjograficznego Polski;

1838 wyjechał do Chile, gdzie w Coquimbo wykładał chemię i mineralogię; zyskawszy sławę pedagoga i organizatora górnictwa, został 1846 prof, mineralogii uniw. w Santiago, a 1867-83 był jego rektorem; przeprowadził reformę oświaty w Chile, założył muzeum etnogr. i placówki sieci meteorologicznej;

1884 powrócił do kraju; członkiem AU został 1873, doktorat h.c. na UJ otrzymał 1887; 1888 wyjechał do Chile. Głęboka religijność D. o tendencjach mist, nie kolidowała z jego postępowymi ideałami społ. ani z rozległymi horyzontami nauk.; wierny ideologii filomackiej i związany z dawnymi przyjaciółmi, zwł. z Mickiewiczem, potępił jednak jego poddanie się wpływom A. -» Towiańskiego.

Z pism D. opublikowano m.in. Pamiętniki (1831-1838), Kr 1908, Moje podróże. Pamiętniki wygnańca (I-III, Wr 1962-63) i Listy do Władysława Laskowicza (Wwa 1976); w rpsie pozostaje jego przekład pism św. Teresy Wielkiej.

 

K. Maślankiewicz, T. Turkowski, PSB V 313-318; J. Brzoza, Ignacy D., Ka 1961 ; A. Chałubińska, Ignacy D. i jego wkład do geografii Polski, Wwa 1969 ; R. Bender, Ignacy D. o kraju w okresie powstaniowym 1861-1864, PHum 18 (1974) z. 4, 129-138; A. Szwejcerowa, Ignacy D., Wwa 1975.

Podobne prace

Do góry