Ocena brak

DOBRO

Autor /AlbertK Dodano /31.10.2012

 

DOBRO gr. tó agathón; łc. bonum; ang. good; fr. le hien; nm. Gut, das Gute (2)

1. U Platona: w świecie idealnym — najwyższa idea, którą człowiek poznaje czystą myślą (nóesis), w sposób pozadyskursywny, przeżyciowy, jak gdyby przez bezpośrednią intuicję. Dążenie do tej idei konstytuuje cnotę: człowiek zmierza ku dobru idealnemu poprzez dostępne mu dobra realne, które są tylko cząstkowe i z któ­rych każde stanowi niedoskonałe odbicie idei dobra.

U Pseudodionizego Areopagity: jedno z imion (własności) Boga, wyjaśniające Je­go relację do stworzeń.

2. metaf. W tradycji arystotelesowsko-tomistycznej: dobro ontyczne — koniecz­na i zarazem transcendentalna relacja —> by­tu (A) do —> pożądania, do —> woli (1), sta­nowiąca jedną z transcendentalnych wła­sności bytu (-> transcendentalia 11,11).

Tak rozumiane dobro może oznaczać:

  1. samą —>bytowość (1) jako stan do­skonały — wówczas kiedy się abstrahuje od relacji bytu doskonałego do pożądania (ujęcie fundamentalne);

  2. bytowość jako coś, co jest pożądane przez Byt pierwszy, czyli absolutny (uję­cie formalne);

  3. byt jako to, co jest pożądane aktualnie lub tylko może być pożądane — pożądane przez człowieka lub przez inne byty zdol­ne do pożądania (ujęcie kauzalne).

Jeśli jakiś byt jest pożądany aktualnie, ma on charakter —> celu (2), jeśli zaś tylko może być pożądany, ma charakter ogólnie pojętego dobra.

Klasyczna definicja dobra: „Dobro jest tym, czego pożądają wszystkie byty" („Bo­num est quod omnia appetunt"). Epistemologicznym wyrazem transcendentalności dobra jest metafizyczna zasada —> celowości (1).

3. et. Własność, która przysługuje:

A) -^ czynowi (1) (w etyce klasycznej czyn jest dobry, jeśli towarzyszy mu dobra intencja, a także jeśli jego przedmiot i oko-

liczności są dobre). Zależnie od przyjęte­go kryterium dobra (szczęście podmiotu, zgodność z nakazem uznanego autoryte­tu, afirmacja osoby) można rozróżnić za­sadnicze kierunki w etyce, np. —> eudaj-monizm, —> deontologizm, -> persona­lizm;

B) przedmiotowi pożądania. Zależnie od rodzaju pożądania wyróżnia się:

  1. dobro godziwe (bonum honestum), czyli dobro-cel obiektywne — jeśli przedmio­tem pożądania jest dobro dla niego same­go (przedmiotem tym jest zazwyczaj oso­ba);

  2. dobro przyjemne {bonum delectabile), czyli dobro-cel osobiste — jeśli jest pożą­dane ze względu na sam akt pożądania;

  3. dobro użyteczne (bonum utile), czyli dobro-środek — jeśli jest pożądane ze względu na jakieś inne dobro.

We współczesnej nauce społecznej Ko­ścioła ważną rolę odgrywa pojęcie do­bra wspólnego (bonum commune). Oznacza ono ogół materialnych i ducho­wych czynników niezbędnych do tego, aby wspólnota ludzka osiągnęła dobrobyt, który by sprzyjał harmonijnemu rozwojo­wi tworzących tę wspólnotę jednostek.

Przeciwieństwem dobra jest —> zło (1), pojęte jako jego brak.

Podobne prace

Do góry