Ocena brak

DIURNUS LIBER, Liber diurnus Romanormn Pontiflcum

Autor /Siestrzemil Dodano /09.08.2012

(łac. diurnus codzienny, liber księga), Księga zawierająca formuły aktów prawnych (wybór papieża, mianowanie bpa, nadanie paliusza, udzielenie -> przywileju, erekcja i nadanie -» beneficjum, dokonanie -> rezerwacji), sporządzanych przez kancelarię papieską.

Powszechnie przyjmuje się, że d.i. powstał w VI-VII w.; T. Sickel wyróżnił 3 etapy powstania: I — za pap. Honoriusza I 625-638 (reguły 1-63), II - ok. 670 (reguły 64-81), III - za pap. Hadriana I 772-795 (reguły 82-99); później zbiór parokrotnie powiększano; wg L. Duchesne'a większość formuł przypada na lata po 682;

wg W.M. Peitza zasadnicza część powstała przed pontyfikatem pap. Grzegorza I Wielkiego (590-604), niektóre zaś formuły pochodzą z pocz. V w. ; C. Silva-Tarouca za początek powstania d.i. przyjął okres przed synodem w Arles (314); wg L.C. Mohlberga d.i. pochodzi z VI w. i był pierwotnie zbiorem kanonistycznym, powstałym w pn. Włoszech, choć zawierał m.in. również pewne formuły. Wg opinii badaczy posługiwano się d.i. w pap. kancelarii — od początku (Peitz), w IX-X3 w. (większość uczonych); L. Santifaller uważał, że nigdy go tam nie stosowano.

Za pap. Grzegorza VII (1073-85) miejsce d.i. zajmowały różne Summae dictaminis; od 1228 w Kurii rzym. znany był i stosowany specjalny zbiór Provinciale (Liber pro-vìncialis, później Provinciale cancellariae), uzupełniony przez pap. awiniońskich (Quaternus albus), który — kilkakrotnie poszerzany — przetrwał do 1560. Znane były również Regulae datae In cancellarla (ich pierwszy zbiór autentyczny sporządził pap. Jan XXII, 1316-34), które odnosiły się bardziej do treści aktów niż sposobu ich sporządzania i formy.

Zachowały się 3 rpsy d.i. (z końca VHI w., z końca IX w. oraz z X w.), które drukiem wydał E. de Rozière (P 1869), T. Sickel (W 1889), J. Garnier (P 1680, Bas 1741, W 17622), L. Grammatica i G. Galbiati (Mi 1921), a zbiorowo H. Foerster (Bn 1960). D.I. stanowi źródło poznania prawa kośc. danej epoki obok listów pap., literatury patrystycznej i Liberpontificalis.

 

Hove I 190-192 (bibliogr.); Stickler 66-67; F. Claeys Bouuaert, DDC IV 1307-1314; Feine RG 95-96 (bibliogr.) 150-151, 332-333.

Podobne prace

Do góry