Ocena brak

Diugonie i manaty

Autor /Karny Dodano /31.01.2012

Diugonie i manaty są blisko spokrewnionymi zwie­rzętami i należą do tego samego rzędu ssaków: syreny (Sirenia). Oddychają powietrzem, karmią mlekiem swe młode i całe życie spędzają w wodzie. Żyją pojedynczo lub stadnie. Obecnie żyjący przed­stawiciele rzędu syren są często nazywani krowami morskimi, jednakże jest to określenie niezbyt poprawne, gdyż krowy morskie były osobnym gatunkiem w tym rzędzie. Obecnie już nie wy­stępują, gdyż zostały wytępione w 1768 roku.
Środowisko
Jedyny gatunek diugonia występuje w wodach tro­pikalnych u wybrzeży wschodniej Afryki, Azji, Australii i Nowej Gwinei. Istnieją trzy gatunki manatów: manat zachodnioindyjski, który żyje na terenach płd.-wsch. Ameryki Północnej, północ­nej części Ameryki Południowej i na Karaibach; manat zachodnioafrykański, występujący u wybrze­ży afrykańskich od Senegalu po Angolę; manat amazoński, który żyje w wodach Amazonki.
Wszystkie gatunki syren, z wyjątkiem manata amazońskiego, występują w wodach słonych i lek­ko zasolonych estuariach. Ulubionym miejscem '-ycia diugoni jest środowisko morskie i czasami wypuszczają się one daleko od wybrzeży, nato­miast manaty rzadko oddalają się od wód słodkich i często zapuszczają się w górę rzek.
Ewolucja manata amazońskiego rozpoczęła się w okresie pliocenu (od 2 do 5 milionów lat temu), kiedy aktywność wulkaniczna stała się przyczyną wypiętrzenia Andów i zmieniła kierunek spływu wód Amazonki. We wcześniejszych okresach rzeka ta uchodziła do Oceanu Spokojnego, a obecnie od­prowadza wody do Atlantyku. Dzisiejsze manaty amazońskie nie tolerują słonej wody i występują jedynie w wodach Amazonki i jej dopływów.
Pokarm i odżywianie się.
Diugonie i manaty są niezwykłymi ssakami wod­nymi, gdyż są roślinożercami. Poruszają się wolno w ciepłych, płytkich wodach, dzięki czemu oszczę­dzają energię i odżywiają się pędami wodnych roślin, które są bogate w węglowodany. Manaty amazońskie żywią się głównie roślinnością pły­wającą na powierzchni wody.
Manaty magazynują energię pod postacią tranu odkładanego pod skórą. Tłuszcz jest dobrym izo­latorem i zwierzęta te nawet w wodach tropikal­nych mogą zachować pożądaną temperaturę ciała i nie przegrzać się. Zapasy tranu pomagają im także przeżyć okresy braku pokarmu: manaty amazoń­skie często muszą przetrwać długie okresy niedostatku pokarmu w czasie pory suchej, kiedy trud­no jest o rośliny wodne. Ciężkie kości syren są balastem (obciążeniem), kiedy zwierzęta żerują pod wodą, co pomaga im w zanurzaniu się. Za po­mocą kończyn przednich kopią w osadach, aby wydobyć głęboko zakorzenione rośliny. Czasami można je zobaczyć, jak transportują naręcza roślin, które są owinięte dookoła kończyn. O życiu rodzin­nym diugoni niewiele wiadomo, ponieważ są one bardzo płochliwe i zasiedlają głębokie, muliste wody. Można je zaobserwować pojedynczo lub w grupach liczących nawet 100 osobników.
Społeczności manatów.
Manaty żyją w luźnych grupach, których skład czę­sto się zmienia, gdyż zwierzęta odbywają krótkie wypady i wędrówki sezonowe. Są one łagodnymi zwierzętami, często kontaktują się ze sobą doty­kami pysków, tak jakby się całowały. Obydwie płcie głaskają się po genitaliach i innych częściach ciała w wybranych miejscach pod wodą. Podczas tych czynności emitują one substancje chemiczne, które rozprowadzane przez wodę stanowią infor­mację o ich obecności dla manatów z innych stad. Kiedy samica jest w okresie płodnym, dookoła niej może pływać nawet kilkanaście samców.
Po okresie rocznej ciąży samica rodzi jedno młode, zwane cielęciem. Cielę zaczyna jeść rośli­ny , kiedy ma zaledwie kilka tygodni, jednakże pije mleko matki przez 18 miesięcy. Przebywa razem z matką przynajmniej dwa lata i w tym czasie poz­naje szlaki wędrówek oraz położenie żerowisk.
Samice manatów dojrzewają płciowo pomiędzy ósmym a osiemnastym rokiem życia. Chociaż mo­gą one żyć do 50 lat, w ciągu swego całego życia rodzą nie więcej niż sześć młodych.
Związki z człowiekiem.
Uważa się, że diugonie były inspiracją dla pow­stania starożytnych mitów greckich o syrenach. W tych opowieściach syreny były atrakcyjnymi istotami, pół-kobietami, pół-rybami, których pięk­ny śpiew hipnotyzował żeglarzy i kierował ich ło­dzie na skały. Niestety, piękno mitów nie powstrzy­mało współczesnych myśliwych przed polowaniem i wytępieniem większości populacji diugoni i mana­tów na świecie. Nieszczęściem tych zwierząt było to, że ich mięso uważano za przysmak.
Mięso manata jest wartościowym pokarmem, ponieważ, gdy jest przyrządzane we własnym tłusz­czu, pozostaje świeże przez wiele miesięcy. Z tego powodu z rąk siedemnastowiecznych żeglarzy gi­nęły setki tysięcy manatów, a ich mięso wysyłano także na sprzedaż do Europy. Handel ten zakoń­czył się wtedy, gdy manaty stały się rzadkie, jed­nak lokalne polowania trwały nadal. Obecnie diu­gonie i manaty są gatunkami zagrożonymi.
Manaty nie potrafią zlokalizować obiektów po­ruszających się z prędkością powyżej 25 węzłów, toteż nie uciekają przed szybko pływającymi łodziami, takimi jak na przykład motorówki ciągną­ce narciarzy wodnych: wielkie liczby manatów co roku giną w kolizjach z tego typu łodziami. Jedna czwarta wszystkich sprawdzonych przypadków zgonów manatów na wodach Florydy okazała się być wynikiem zderzeń ze śrubami silników szyb­ko pływających łodzi motorowych.
Ochrona
Aby ochronić manata amazońskiego przed wygi­nięciem, zakazano prowadzenia handlu jego mię­sem, a rybacy, w których sieci wpadają te zwie­rzęta, mają obowiązek natychmiast je wypuszczać. W pięciu rezerwatach przyrody nad Amazonką żyją manaty. Są one tam chronione i mogą swobodnie zdobywać pokarm w zalanych przez wodę lasach.
Manaty pomyślnie introdukowano do wielu sztucznych zbiorników zaporowych, gdzie speł­niają ważną rolę jako zwierzęta wyjadające roślin­ność pływającą. Jeżeli w zbiorniku dopuści się do sytuacji nadmiernej wegetacji roślin pływających, światło nie dociera do głębszych warstw wody i ginie fitoplankton, którym żywią się ryby. Bez manatów woda staje się odtleniona i życie w zbior­niku może zaniknąć. Gnijące rośliny wydzielają siarkowodór, który zatruwa wodę oraz jest przy­czyną szybszego niszczenia metalowych kon­strukcji zapory oraz turbin.

■ Manaty mają słaby wzrok i często zderza­ją się z podwodnymi obiektami.
■ Do osiemnastego wieku występował jesz­cze jeden gatunek diugonia - krowa morska. Został on wybity przez myśliwych.

SYRENIE ZĘBY
Poza małymi kłami diugonia, wszystkie zęby diugoni i manatów są umieszczone z tyłu szczęki i służą do rozcierania pokarmu roś­linnego. Ponieważ wiele roślin zawiera krze­mionkę, zęby manatów ciągle przesuwają się naprzód w tempie jednego milimetra na miesiąc. Kiedy stare zęby sięgną przedniego skraju szczęki, wypadają, a od tyłu wyrasta­ją nowe. Taka ciągła wymiana zębów spra­wia, że zęby manatów są zawsze w bardzo dobrym stanie.

Istnieje jeden gatunek diugonia i trzy gatunki manatów.

DIUGOŃ (Dugong dugong)
Długość: 1-4 metry;
Masa: 230-900 kg

MANATY
Manat zachodnioindyjski (Trichechus manatus)
Manat zachodnioafrykański (T. senegalensis)
Manat amazoński (T. inunguis)
Długość: 2,5-4,6 metra
Masa: 350-1600 kg

Podobne prace

Do góry