Ocena brak

DEWEY JOHN

Autor /Fides Dodano /08.08.2012

ur. 20 X 1859 w Burlington (stan Vermont), zm. 1 VI 1952 w Nowym Jorku, Filozof, psycholog i pedagog. Studiował do 1879 na uniw. w Burlington pod kierunkiem J. Hopkinsa; wykładał na uniw. w Minneapolis (1888-89), Ann Arbor (1889-94), Chicago (1894-1904), gdzie założył szkołę doświadczalną i w Columbia University w Nowym Jorku (1904-30).

W swej filozofii (instrumentalizm) nawiązał D. do -» uty-litaryzmu i -» pragmatyzmu; podkreślając wzajemną zależność ludzkiej działalności poznawczej i praktycznej, D. stwierdził, że poznanie wówczas przedstawia wartość, jeśli jest narzędziem praktycznej orientacji w świecie i instrumentem skutecznego działania (-» aktywizm H); różne formy ludzkiej aktywności są zatem „instrumentami", rozwijanymi przez człowieka w celu rozwiązywania licznych problemów osobistych i społecznych.

Jako zwolennik psychol. funkcjonalizmu myślenie pojmował jako rozwiązywanie problemów (How We Think, NY 1910; Jak myślimy, Wwa 1933), a ponieważ problemy zmieniają się, muszą więc ulegać zmianie „instrumenty" służące do ich rozwiązywania; prawda o procesie zmienności w naturze odnosi się w teorii D. tylko do zmiennego i sprawdzalnego doświadczenia, a nie dotyczy rzeczywistości transcendentnej, wiecznej.

Tworząc system pedagog, zakładający konieczność przystosowania treści i metod pracy szkolnej do potrzeb i możliwości dziecka (aksjologia w wychowaniu), postulował, by nauczać przez praktykę i doświadczenie; opierając się na przekonaniu, że rozwój człowieka przebiega analogicznie do rozwoju ludzkości, zalecał w programie nauczania stopniowe zapoznawanie ucznia z działaniami praktyczno-wytwórczymi, którym ludzkość zawdzięcza swój rozwój; takie wychowanie uważał za narzędzie zdolne skutecznie doprowadzić do integracji pracy zawodowej i kultury; obok niem. pedagoga G. Kerschensteinera stał się D. inicjatorem ruchu szkoły pracy.

Uważając demokrację za podstawową „wartość etyczną", sformułował zasady funkcjonowania zindustrializowanego społeczeństwa demokratycznego; był propagatorem idei dobra społ., wolności akademickiej, reform struktury szkolnictwa, metod nauczania i wychowania.

Zagadnienie religii rozważał D. w aspekcie jej genezy i użyteczności. Uważał, że człowiek na przestrzeni wieków i różnych kultur dążył do uwolnienia się od poczucia niepewności powstającego wobec wielu nie wyjaśnionych zagadek w świecie; przyjęcie Boga, ontycznie odrębnego od świata, zapewniało poczucie pewności, ale mogło mieć wpływ hamujący na wysiłki w poznawaniu praw rządzących światem. Religia dzięki obiektywizacji (w pojęciu Bóg) społecznie funkcjonujących ideałów i wartości może natomiast przyczyniać się, wg D., do rozwoju jednostek i społeczeństw.

Główne prace D. dotyczą prawie całej filozofii (z wyjątkiem metafizyki), pedagogiki i częściowo psychologii; należą do nich m.in. Psychology (NY 1887, 18932), Ethical Principles underlying Education (NY 1897; Zasady moralne w wychowaniu, Lw 1921), My Pedagogie Creed (NY 1897; Moje pedagogiczne credo, Lw 1934), The School and Society (Ch 1899, 19152; Szkoła a społeczeństwo, Lw 1924), The School and the Child (Lo 1906; Szkoła i dziecko, Wwa 1929), Ethics (z J.H. Tuftsem, NY 1908), Democracy and Education (NY 1916; Demokracja i wychowanie, Wwa 1963, Pz 19722), Reconstruction in Philosophy (NY 1920), Human Nature and Conduct (NY 1922), Experience and Nature (Ch 1925), The Quest for Certainly (NY 1929), Art as Experience (NY 1934; Sztuka jako doświadczenie, Wr 1975), Logic. The Theory of Inquiry (NY 1938), Freedom and Culture (NY 1939), Problems of Men (NY 1946), Knowing and the Known (z A.F. Bentleyem, Bs 1949), A Common Faith (NH 1960); ponadto w Polsce wydano jego pisma pt. Filozofia a cywilizacja (Wwa 1938) oraz Wybór pism pedagogicznych (Wr 1967).

 

R. Taubenszlag, Ujęcie krytyczne zasad szkoły pracy Johna D., Lw 1929; S. Hook, John D„ NY 1939; F. Rippe, Die Pädagogik John D., Br 1939; S.P.A. Schlipp, The Philosophy of John D., Ch 1940; J. Pieter, System pedagogiczny Johna D,, Ka 1946; F. Rippe, Education for Modern Man, NY 1946; P.K. Crosser, The Nihilism of John D., NY 1955; M.G. Gutzke, John D. Thought and Its Implications for Christian Educations, NY 1956; A.M. Tomme, A Critique of John D. Theory of Fine Art in the Light of the Principles of Tho-mism, NY 1956; G.R. Geiger, John D. in Perspective, NY 1958; A. Bausola, L'etica di John D., Mi 1960; T. Manferdini, L'io e l'esperienza religiosa in John D„ Boi 1963; T.R. Mortland, 7Vie Metaphysics of William James and John D., NY 1963; R.D. Archambault, D. on Education, NY 1966; A. Gránese, // Giovane D„ Fi 1967; B. Götz, John D. Philosophie der Erfahrung, St 1969; A. Mataix, La norma moral en John D., Revista de Occidente 28 (1969) 108-111; D. and His Influence Essays in Honor of George Estes Barton, New Orleans 1973; G. Dykhuizen, The Life and Mind of John D„ Lo 1973; A. Gránese, Introduzione a D., Bari 1973; M.I. Łojewska, Filozofia religii Johna D., Euh 18 (1974) z. 1, 21-29; J.A. Moran, Buber and D. The Redemption of Personal Experience, Philosophy Today 18(1974) 32-40; R. Fendrich, The Problem of Anthropocentrism in D. Metaphysics, IPhQ 15 (1975) 149-159; W. Fleinberg, On Reading D., History of Education Quarterly 15(1975) 395-415; C.J. Karier, John D. and the New Liberalism. Some Reflections and Responses, History of Education Quarterly 15 (1975) 417-433; J.L. Green, The Deweyan Growth Metaphor and the Problem of Sufficiency, Educational Theory 26 (1976) 355-365; K. Chandler, D. Phenomenology of Knowledge, Zbornik Slovenského Narodneho Muzea. Historie 21 (1977) 43-55; J.P. Dougherty, D. and the Value of Religion, NS 51 (1977) 303-327; M.I. Łojewska, D. a marksizm, SF 21(1977) z. 4, 143-162; J. Pietig, John D. and Character Education, Journal of Moral Education 6(1977) 170-180.

Podobne prace

Do góry