Ocena brak

DECYZJE DOTYCZĄCE BUDOWY ŚRODKÓW TRWAŁYCH

Autor /KolesHaHa Dodano /09.08.2013

Inwestycje dokonywane przez przedsiębiorstwo mają zapewnić jego rozwój, który jest podstawowym warunkiem utrzymania pozycji osiągniętej na rynku i ewentualnej jej poprawy. Rozwój przedsiębiorstwa realizowany jest przede wszystkim w wyniku inwestycji rzeczowych polegających na budowie środków trwałych, które zmieniają potencjał produkcyjny przedsiębiorstwa. Inwestycje rzeczowe mają na celu zwiększenie istniejącego potencjału, modernizację istniejących środków trwałych lub stworzenie nowych składników środków trwałych.

Inwestycje rzeczowe dokonywane przez przedsiębiorstwo powinny przyczynić się do zwiększenia liczby i poprawy jakości wytwarzanych wyrobów i świadczonych usług. Rezultatem tego powinno być zwiększenie przychodów ze sprzedaży produktów, a w efekcie końcowym osiąganie określonych korzyści finansowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawie podjęcia inwestycji rzeczowych przeprowadza się rachunek opłacalności projektów. Kryterium tego rachunku jest maksymalizacja korzyści, jakie osiągnie się w okresie eksploatacji obiektu powstałego dzięki budowie. Podstawową miarą korzyści osiąganych z nowo powstałego obiektu jest nadwyżka pieniężna zrealizowana w okresie eksploatacji obiektu. Nadwyżka pieniężna stanowi różnicę między wpływami środków pieniężnych uzyskanymi z eksploatacji obiektu a wydatkami środków pieniężnych poniesionymi na stworzenie obiektu oraz jego eksploatację. Nadwyżka pieniężna jest także określana jako przepływ pieniężny netto. Nadwyżka ta jest jedną z podstawowych miar wartości dochodowej przedsiębiorstwa, stanowi więc podstawowe kryterium oceny opłacalności projektów inwestycyjnych.

Rachunek opłacalności projektów inwestycyjnych przeprowadza się dla ustalonego okresu obliczeniowego, który jest również nazywany okresem życia projektu. Okres ten pełni rolę parametru wyznaczonego przez inwestora.

Okres życia projektu jest czasem, jaki upływa od momentu poniesienia początkowych wydatków na budowę do momentu uzyskania ostatnich wpływów z eksploatacji obiektu lub momentu poniesienia ostatnich wydatków związanych z funkcjonowaniem obiektu. Najczęściej okres życia projektu jest wyrażony w latach. Okres ten obejmuje dwa podokresy: okres budowy obiektu i okres jego eksploatacji. Okres budowy obiektu to czas potrzebny do przygotowania budowy i jej realizacji. Jego długość wynika z projektów technicznych budowy, normatywów cykli budowy, dotychczasowych doświadczeń. Z kolei długość okresu eksploatacji obiektu zależy od dwóch podstawowych czynników: przewidywanego okresu opłacalnego popytu na produkt oraz technicznie i ekonomicznie uzasadnionego czasu eksploatacji maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesie produkcyjnym.

D.d.b.ś.t. są podejmowane na podstawie oceny efektywności projektów budowy. Ogół d.d.b.ś.t. można podzielić na: 1) decyzje służące akceptacji lub odrzuceniu pojedynczego konkretnego projektu budowy; 2) decyzje polegające na wyborze jednego projektu spośród wielu wariantów. Przy ocenie opłacalności projektów stosuje się różne metody, które można podzielić na metody proste i dyskontowe, zależnie od zmian wartości pieniądza w czasie.

Proste metody oceny opłacalności projektów. Są to metody statyczne. Nie uwzględniają zmian wartości pieniądza w czasie, ponieważ nie stosuje się w nich dyskontowania. Dlatego metody niedyskontowe są stosowane tylko w fazie wstępnej oceny projektów dotyczących budowy środków trwałych. Najważniejsze z nich to: przepływy pieniężne netto, okres zwrotu i księgowa stopa zwrotu.

Ustalenie przewidywanej kwoty przepływów pieniężnych netto jest podstawą wstępnej oceny opłacalności projektów. W tym przypadku wartości przepływów pieniężnych netto z poszczególnych lat życia projektu traktuje się równorzędnie. Kwota przepływów pieniężnych netto osiąganych w całym okresie eksploatacji obiektu jest wyznaczana na podstawie dwóch strumieni środków pieniężnych: 1) bieżących przepływów pieniężnych netto osiąganych w poszczególnych latach życia projektu; 2) całkowitych wydatków na budowę. Bieżące przepływy pieniężne netto osiągane w poszczególnych latach życia projektu są wyznaczane według wzoru:

NCFt = Zt + At + (1 - p) Ft

gdzie: NCFt -  bieżące przepływy pieniężne netto w roku t; Zt -  zysk netto w roku t; At -  odpisy amortyzacyjne w roku t; Ft -  koszty finansowe w roku t (jeśli budowa jest finansowana ze źródeł obcych);  p -  stawka podatku dochodowego.

Kwota całkowitych wydatków na budowę jest ustalana na podstawie wzoru:

I = Ib - Up + Ko

gdzie: I -  całkowite wydatki na budowę; Ib -  wydatki bezpośrednie na budowę; Up -  podatkowe ulgi inwestycyjne; Ko -  zapotrzebowanie na kapitał obrotowy.

Okres zwrotu (payback) jest czasem potrzebnym do tego, aby pierwotne wydatki poniesione na budowę zostały całkowicie odzyskane z dochodów pieniężnych osiągniętych dzięki eksploatacji obiektu. Dlatego okres zwrotu jest uważany przede wszystkim za miarę zdolności projektu do odzyskiwania wydatków poniesionych na budowę, a nie za ocenę efektywności powstałego obiektu. Okres zwrotu jest najmniejszą liczbą lat, dla której suma przepływów pieniężnych netto w okresie życia projektu osiąga wartość nieujemną.

Decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu projektu podejmuje się przez porównanie okresu zwrotu danego projektu z granicznym okresem zwrotu ustalonym przez inwestora. Rozpatrywany projekt przyjmuje się do realizacji, jeśli okres zwrotu projektu jest nie dłuższy od granicznego okresu zwrotu. Przy porównaniach wielu projektów wybiera się ten, któremu odpowiada najkrótszy okres zwrotu.

Stopa zwrotu (rate of return) jest relatywną miarą opłacalności budowy. Wyraża ona stosunek dochodu osiąganego dzięki eksploatacji obiektu do wielkości zaangażowanego kapitału. W praktyce stosuje się wiele miar stopy zwrotu. Do najczęściej wykorzystywanych należy księgowa stopa zwrotu.

Księgowa stopa zwrotu (accounting rate of return, ARR) jest stosunkiem przeciętnego zysku netto spodziewanego w okresie życia projektu do wielkości początkowych wydatków na budowę.

Księgowa stopa zwrotu pozwala ocenić wstępnie opłacalność pojedynczych projektów budowy środków trwałych lub wybrać najbardziej opłacalny spośród wielu projektów. W pierwszym przypadku stopę zwrotu rozpatrywanego projektu porównuje się z graniczną stopą zwrotu ustaloną przez inwestora na poziomie rynkowej stopy procentowej lub kosztu kapitału niezbędnego dla sfinansowania budowy. W drugim przypadku jako najbardziej opłacalny wybiera się ten projekt, który ma najwyższą stopę zwrotu.

Dyskontowe metody oceny opłacalności projektów. Są to metody dynamiczne. Uwzględniają zmienność wartości pieniądza w czasie. Przy ocenie opłacalności projektów oznacza to zmienną wartość nadwyżki pieniężnej generowanej przez obiekt w poszczególnych latach eksploatacji obiektu. Dyskontowanie jest zabiegiem rachunkowym sprowadzającym nadwyżkę pieniężną z różnych lat do wartości bieżącej w roku bazowym, przez co uzyskuje się porównywalność. Najważniejszymi dyskontowymi metodami oceny opłacalności projektów są: 1) zdyskontowany okres zwrotu; 2) wartość zaktualizowana netto; 3) wskaźnik rentowności; 4) wewnętrzna stopa zwrotu.

Punktem wyjścia wszystkich tych metod są przepływy pieniężne netto oszacowane dla poszczególnych lat życia projektu. Przepływy pieniężne netto oznacza się przez NCFt (t = 0, 1, 2,..., n), przy czym n oznacza liczbę lat życia projektu. Zakłada się przy tym, że stopa dyskontowa jest stała w całym okresie życia projektu i wynosi r. Zdyskontowany okres zwrotu (discounted payback) jest liczbą lat, po upływie których suma zdyskontowanych przepływów pieniężnych netto z poszczególnych lat życia projektu osiąga wartość nieujemną. 

Podobne prace

Do góry