Ocena brak

DE VANITATE CONSILIORUM, O znikomości rad

Autor /Agasi Dodano /16.02.2012

DE VANITATE CONSILIORUM, O znikomości rad, traktat
łac. o sztuce rządzenia S.H. Lubomirskiego, wyd. w Warszawie
prawdop. 1699, od 1700 do poł. XVIII w. - wielokrotnie
wznawiany w wersji łac., a od 1705 także w przekł. pol. A.
Mączyńskiego; najnowsze wyd. A. Marylskiego pt. O znikomości
rad, W. 1916. Dzieło składa się z 25 prozaicznych
dialogów między Złudą a Prawdą. W rozmowach tych jest
poddawana kryt. analizie niesprawność ustrojowa Rzplitej
w różnych dziedzinach (sejm, senat, skarb, wojsko i in.).
Źródłem analizy jest wieloletnie doświadczenie autora, jednego
z czołowych dygnitarzy państwowych. Nie konstruuje on tu
programu reform - daje jedynie luźne poijiysły koniecznych
zmian; rozważając potrzebę zelżenia ucisku społ. i odciążenia
podatkowego stanów niższych, twierdzi, iż polepszenie warunków
życia i rozwoju tych stanów zwiększy ich aktywność
i w dalszej konsekwencji doprowadzi do pomnożenia dochodow
państwa (pobieranie mniejszych podatków, ale od większej
liczby kupców). Nad całością dzieła dominuje ton sceptycyzmu,
niekiedy pesymizmu - jako wyraz ogólnej oceny
stanu rządów państw, i państwa; był to ton znamienny dla
publicystyki późnobarokowej, dzieło Lubomirskiego wybija
się jednak ponad jej poziom walorami warsztatu, kulturą
literacką. Kolejne tematy rozważane są w stylu eseistycznym,
zagadnienia krótko szkicowane z dbałością o aforystyczną
jasność, zwięzłość i ekspresję, w ostrych ocenach nie ukrywany
subiektywizm autora. Przekł. niemiecki (1746).

A. MARYLSKI, wstęp w wyd. W. 1916.
Czesław Hernas

Podobne prace

Do góry