Ocena brak

DE ORIGINE ET REBUS GESTIS POLONORUM LIBRI XXX

Autor /Agasi Dodano /16.02.2012


DE ORIGINE ET REBUS GESTIS POLONORUM LIBRI XXX,
historia Polski do 1506, spisana przez M. Kromera, wyd.
w Bazylei 1555, u J. Oporina, czterokrotnie tamże wznawiana
w XVI w., w tym 1582 w zbiorze hist. > J. Pistoriusa, w y d .
najpełniejsze w Kolonii 1589. Przekł. niem. H. Pantaleona.
1562, ang. (fragm. o Popielu 1560), przekł. pol. M. Błażewskiego
pt. O sprawach, dziejach i wszystkich inszych potocznościach
koronnych polskich ksiąg XXX (Kr. 1611). Wybitne
dzieło pol. historiografii humanist., cenione za granicą, pisane
zresztą z myślą o obcym czytelniku.
Zamiar pisarski Kromera, zrodzony ok. 1544, zyskał wkrótce
poparcie Zygmunta Augusta i kanclerza J. Ocieskiego. P o m o c
w podjętej pracy stanowiła znajomość Archiwum Skarbca Koronnego,
które Kromer porządkował 1550-51. Dzieło, niesłusznie
oceniane dawniej surowo jako kompilacja z J. Długosza
i B. Wapowskiego, w istocie pogłębiało obraz przeszłości
kraju, wprowadzało ok. stu dokumentów, sięgało do bezim.
kroniki XII-wiecznej (autorowi jej nadał Kromer imię
Galla - przybysza z Francji), porządkowało treści dziejowe,
wykazując krytycyzm w o b e c źródeł, konstruowało koncepcję
sarmackiego pochodzenia narodu pol., przede wszystkim
zaś ujęte było w celną formę językowo-stylistyczną. Toteż
przyjęte zostało, choć nie od razu, z uznaniem i wdzięcznością,
wyrażoną autorowi publicznie przez sejm 1580. Wy -
warło też znaczny wpływ na historiografię polską i słowiańską.

Wyd. przekł. pol. K.J. Turowski, Sanok 1857 BP.
H. BARYCZ Dwie syntezy dziejów narodowych przed sądem potomności.
Losy ,,Historii" J. Długosza i M. Kromera w XVI i pierwszej
połowie XVII w., „Pam. Lit." 1952 i odb.
Henryk Barycz

Podobne prace

Do góry