Ocena brak

Czym się różni afazja, dysfazja rozwojowa od całościowych zaburzeń rozwojowych?

Autor /Eustachy777 Dodano /12.03.2013

Afazję, zwłaszcza rozwojową typu ekspresyjno-perccpcyjnego, często myli się z autyzmem. Dzieci z tym typem afazji cechuje bowiem opóźnienie rozwoju społecznego. Podobnie jak dzieci autystyczne bezmyślnie naśladują one wypowiedzi, których nic rozumieją, a także przejawiają zawężenie zainteresowań. Od dzieci z całościowymi zaburzeniami różni je jednak to, że posiadają zdolność do prawidłowych interakcji społecznych, normalnej zabawy i poszukiwania kontaktów z rodzicami: ponadto u dzieci afatycznych obserwuje się jedynie niewielkie upośledzenie komunikacji niewerbalnej (np. nic posiadają one umiejętności odczytywania znaczenia gestów, tonu głosu itp.).

Podsumowując, na plan pierwszy należy wysunąć spostrzeżenie, że zagadnienie zaburzeń rozwoju mowy u dzieci, wynikających z patologii rozwoju lub uszkodzenia mózgu, wciąż jest niedostatecznie rozpoznane. Pociąga to za sobą odmienność i sprzeczność zdań na temat sposobów ujmowania i kategoryzacji tych zjawisk. Przedstawienie syntetycznego opracowania jest zatem sprawą trudną. Studiowanie tych zagadnień wymaga bowiem interdyscyplinarnego przygotowania, a dodatkowo utrudnia je różne rozumienie i stosowanie przez poszczególnych autorów tych samych pojęć. Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci z afazją, dysfazją rozwojową to jedno z tych zjawisk, które wciąż czekają na pełniejsze rozpoznanie. Poruszone w niniejszym podrozdziale problemy pozwalają dokonać następujących uogólnień:

1. Alazja, dysfazja dziecięca to zaburzenie rozwoju języka manifestujące się w różny - często indywidualny dla danego dziecka - sposób. Objawy tych zaburzeń można - w zależności od lokalizacji uszkodzenia mózgu - obserwować albo w zakresie zdolności ekspresyjnych, albo ekspresyjnych i percepcyjnych. Kryterium to pozwala na wyróżnienie trzech i y pów afazji, dysfazji dziecięcej (ekspresyjnego, percepcyjnego i percepcyjno-ekspresyjnego).

2.    Zaburzenia te dotyczą wszystkich poziomów języka, z tym, że występujące w afazji dziecięcej objawy zaburzeń zachowania językowego (np. wady artykulacyjne), charakterystyczne dla uszkodzeń niższych pięter mechanizmów mowy, są tutaj sprawą wtórną. Afazja (dysfazja) dziecięca może się też przejawiać zaburzeniami wszystkich aspektów mowy (fonetycznego, leksykalnego, gramatycznego i ekspresyjnego), co jest sprawą indywidualną, przy czym rozwój i ustępowanie zaburzeń zależy od wielu czynników, w tym nawet od czynników społecznych.

3.    W zależności od postać i dysfazji (rozwojowej lub nabytej) - zdolność dziecka do posługiwania się mową lub do jej rozumienia jest znacznie niższa od poziomu typowego dla wieku umysłowego dziecka.

4.    Afazji. dysfazji dziecięcej mogą towarzyszyć nieznaczne opóźnienia rozwoju umysłowego, zaburzenia słuchu, zaburzenia motoryki mowy lub niewielkie zaburzenia neurologiczne. Zaburzenia rozwoju języka nie mogą być jednak bezpośrednio wiązane z. owymi towarzyszącymi zaburzeniami, tzn. inne zaburzenia rozwoju nie mogą być tak znaczne, aby mogły zostać uznane za wystarczającą przyczynę obserwowanych objawów zaburzeń rozwoju mowy i języka. Mogą im również towarzyszyć tzw. problemy dodatkowe, takie jak występujące w późniejszym czasie trudności z czytaniem i pisaniem, zaburzenia w relacjach interpersonalnych oraz zaburzenia emocjonalne i zachowania, czyli zaburzenia w funkcjonowaniu poznawczym, społecznym i emocjonalnym.

5.    O podziale i zakwalifikowaniu określonych przypadków do jednej z dwóch postaci afazji, dysfazji dziecięcej: rozwojowej lub nabytej nic decyduje charakter przyczyn (wrodzone i nabyte), lecz ich konsekwencje dla przebiegu procesu kształtowania i rozwoju mowy (to, czy prowadzą one do upośledzenia czy do innych form zaburzeń rozwoju mowy). Czynnikiem decydującym o zaliczaniu uszkodzeń mózgu dziecka powstałych w trakcie porodu i przed ukończeniem 1 roku życia do afazji rozwojowej jest zatem stopień opanowania mowy w chwili uszkodzenia, tzn. fakt, że w tym czasie mowa w zasadzie w ogóle nie jest wykształcona i dlatego czynnik uszkadzający mózg wywołuje upośledzenie rozwoju mowy, a nie jej utratę. Wprawdzie istnieje dość istotna różnica pomiędzy zaburzeniami powstającymi w wyniku uszkodzeń wrodzonych a tymi, których przyczyną są uszkodzenia nabyte w okresie okołoprodowym i w 1 roku życia - na korzyść tych drugich, lecz na razie niemożliwe jest stworzenie odpowiedniej klasyfikacji, uwzględniającej wszystkie kryteria podziału. Przyjęta kategoryzacja ma charakter klasyfikacji rozwojo wo-obja wowej, uwzględnia nomenklaturę światową i jest oparta na klasyfikacjach międzynarodowych.

6.    Zaznacza się. że przy rozwojowej afazji, dysfazji dziecięcej często występuje uszkodzenie lub opóźnienie rozwoju tych funkcji, które są ściśle związane z procesem biologicznego dojrzewania ośrodkowego układu nerwowego (tj. języka, koordynacji wzrokowo-przestrzennej lub/i koordynacji «notorycznej).

7.    Rozwojową afazję, dysfazję dziecięcą charakteryzuje ciągły przebieg, bez okresów remisji i nawrotów.

8.    Początek zaburzeń afatycznych rozpoznawany jest zawsze w niemowlęctwie lub we wczesnym dzieciństwie.

9.    W zależności od lego, kiedy patologiczny czynnik działa na mózg dziecka, dochodzi albo do zaburzeń rozwoju CUN, albo do uszkodzenia mózgu już względnie rozwiniętego. Od czasu uszkodzenia mózgu zależą więc objawy zaburzeń rozwoju mowy. W pierwszym bowiem wypadku dochodzi do upośledzenia rozwoju, niewykształcenia się i poważnego opóźnienia mowy, w drugim do opóźnienia, zatrzymania, regresu do wcześniejszych etapów rozwojowych lub też do utraty już istniejących zdolności porozumiewania się. Zaburzenia nabyte przez dziecko po urodzeniu się nie są tak ciężkie jak zaburzenia wrodzone, które zazwyczaj utrzymują się dłużej i wolniej ustępują.

10.    W wypadku rozwojowej afazji, dysfazji dziecięcej mowa od początku rozwija się na patologicznym podłożu (gdyż upośledzenie rozwoju CUN powoduje, że nie ma odpowiednich warunków do normalnego kształtowania się i rozwoju mowy), natomiast w przypadku nabytej afazji, dysfazji dziecięcej mowa początkowo wykształca się na prawidłowej podstawie, a dopiero później sytuacja ta ulega niekorzystnej zmianie.

11.    Ustępowanie Objawów zaburzeń afatycznych zależy od stopnia i lokalizacji uszkodzenia mózgu, od wieku dziecka (tj. od związanej z nim plastyczności mózgu), od rodzaju patologii mózgu i związanego z nim przebiegu schorzenia (czy jest to zaburzenie postępujące, czy też nie), a także od warunków środowiskowych i społccznycłi, w których dziecko przebywa. Lepsze są rokowania przy nabytej afazji dziecięcej niż przy afazji rozwojowej; lepsze też wówczas, gdy czynnik uszkadzający mózg działał w okresie perinatalnym i postnatalnym, a nic prenatalnym, gdyż w tym ostatnim przypadku prowadzi to do wrodzonych zaburzeń rozwoju mowy, które najtrudniej ustępują.

12.    Przy zaburzeniach rozwoju mowy pochodzenia centralnego największym dylematem i wciąż nic rozstrzygniętą kwestią jest to, czy do rozwojowej afazji, dysfazji dziecięcej należy zaliczać zaburzenia powstałe w wyniku uszkodzeń mózgu okołoporodowych i nabytych w 1 roku życia, czy też nie.

Do góry