Ocena brak

Czym są systemy polityczne?

Autor /Mers Dodano /31.01.2012

Od końca lat 80. systemy polityczne w wielu państwach na całym świecie podlegają rewolucyjnym przekształ­ceniom. W Afryce, Azji, Europie i Ameryce Łacińskiej wiele dyktatur zaczęło ewoluować w stronę bardziej demokratycznych form rządów.
Jak daleko sięga historia, społeczeństwa zaw­sze potrzebowały jakiejś formy rządów, które stanowiłyby i egzekwowały zasady dotyczące całej społeczności. Jednak rządzeni często wy­rażali swój sprzeciw wobec władzy - jej funkcjom oraz zakresowi, w jakim może ona narzucać jed­nostkom określone sposoby postępowania.
W XIX wieku w wielu krajach zachodnich uwa­żano, że działanie rządów powinno ograniczać się do egzekwowania prawa i pilnowania porządku oraz obrony państwa przed agresją z zewnątrz. Klasyczna teoria liberalna głosiła, że „najlepszy jest taki rząd, który rządzi najmniej". Niektórzy wciąż tak twierdzą, lecz większość współczesnych rządów podejmuje działania mające na celu prze­ciwdziałanie problemom gospodarczym, społecznym i związanym z ochroną środowiska. o
Jedna ze współczesnych form rządów, w której instytucje państwowe odgrywają ważną rolę w życiu swych obywateli, oferując im różnorodne świadczenia, to tak zwane państwo opiekuńcze. Współcześnie w większości krajów istnieją jakieś elementy państwa opiekuńczego. Państwa te nie­koniecznie zapewniają świadczenia dla wszyst­kich, ale rząd interweniuje, na przykład w przy­padku konieczności zmniejszenia bezrobocia.

Najbardziej znaną formą rządu jest administracja państwowa, w której skład wchodzą władze kra­jów, regionów, miast i wsi. Jednak organizacje i instytucje pozarządowe, takie jak przedsiębior­stwa, kluby i związki zawodowe również posiada­ją zasady postępowania, które egzekwowane są przez ich funkcjonariuszy według ustalonych zasad.
Anarchiści twierdzą, że państwowy system rzą­dów jest niesprawiedliwy, więc jednostki oraz do­browolne stowarzyszenia powinny we własnym zakresie regulować życie społeczne. Pod koniec XIX w. ugrupowania anarchistyczne okryły się złą sławą, usiłując obalać rządy przy użyciu przemo­cy. Zorganizowali między innymi zamachy na przywódców, takich jak William McKinley w Sta­nach Zjednoczonych i car rosyjski Aleksander II.
Skrajnym przeciwieństwem anarchizmu są takie formy władzy, jak totalitaryzm i autorytaryzm, w których rząd dyktuje zasady wszelkich działań społecznych, grożąc użyciem siły w stosunku do każdego, kto się im nie podporządkuje. Kiedy wła­dza skoncentrowana jest w rękach jednej osoby, rządy takie nazywamy, zależnie od ustroju poli­tycznego danego państwa, dyktaturą lub monar­chią absolutną. Gdy władza spoczywa w ręku małej grupy ludzi, system nazywamy oligarchicznym. Faszystowskie Niemcy pod rządami Adolfa Hitlera, Hiszpania pod rządami generała Franco, czy Zwią­zek Radziecki w okresie dyktatury Stalina to przy­kłady państw totalitarnych.
Pomiędzy tymi dwoma skrajnościami sytuują się systemy pluralistyczne i liberalne, w których działa i administracja państwowa, i organizacje pozarządowe, nawzajem na siebie wpływające. W społeczeństwach pluralistycznych nacisk kła­dzie się na wolność jednostki, a władza rządu ogra­niczona jest obowiązującym prawem.

Niektóre rządy kierują się założeniami socjalizmu, który głosi, że pod kontrolą państwa powinny znaj­dować się główne gałęzie przemysłu i usług. Inne rządy stosują reguły kapitalizmu, gdzie większość przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych jest własnością zarządzających nimi osób prywatnych lub spółek. W większości krajów europejskich panuje system kapitalistyczny, jednak z elementa­mi państwa opiekuńczego, którego koncepcja wywodzi się z idei socjalistycznych.

Podobne prace

Do góry