Ocena brak

Czym przejawiają się zniekształcenia języka na poziomie fonetycznym i morfologicznym u dziecka z opóźnionym rozwojem mowy?

Autor /Eustachy777 Dodano /12.03.2013

J. T. Kania uważa, że mowa opóźniona, niezależnie od etiologii, przedstawiaw swoim obrazie zewnętrznym pewne wspólne cechy charakterystyczne. Są to:

1. ograniczenie zasobu dźwięków,

2. zniekształcenie fonetycznej budowy wyrazów.

Ad 1. Ograniczenie zasobu dźwięków wynika z substytucji. Dziecko zastępujejedną głoskę drugą i wówczas maleje zasób fonemów, jakimi się posługuje.W procesie rozwojowym poszczególne głoski pojawiają się w różnym, ściśleokreślonym czasie. U dzieci z opóźnieniem rozwoju mowy często przedłuża sięokres rozwoju artykulacji, co przejawia się w następujący sposób:

większość głosek jest zastępowana przez t oraz a,-

samogłoski e oraz o są zastępowane przez a,

spółgłoski dźwięczne są zastępowane przez ich odpowiedniki bezdźwięczne(np. b przez p\ cl przez /),

do piątego-szóstego roku życia może wystąpić ograniczony zasób spółgłosekmiękkich (np. ś , ż, ć, di, «...),

- k, g mogą być zastępowane przez i. il lub opuszczane (np. kot tot. ot),

spółgłoski dentalizowane (s, z, c, dr, sz, ż, cz, dż\ ś, ź, ć, dź) mogą być zastępowaneprzez t lub d (np. sanki - tanki; zapałki - dapałkr, cebula tebula),

- ujednolicenie realizacji trzech szeregów głosek dentalizowanych poprzezrealizowanie tylko jednego z nich (np. ś, i, c, di),

- głoska ch może być zastępowana p r z e z / łub k (np. chleb - k le b jle b ),

głoska f może być zastąpiona precz h (np. fotel - hotel),

głoska r może być zastępowana przez / lub j (np. tyba lyba, jy b a \

głoska l może być zastąpiona przez j (np. lalka - jajka).

głoska l może być zastępowana przez iv (np. łapa wapa),

głoska u’ może być wymawiana jak I lub ch (np. wata - lata, chata),

zdarza się również, że prawie wszystkie spółgłoski są opuszczane, a mowaopiera się jedynie na samogłoskach.

Ad 2. Zniekształcenie fonetycznej budowy wyrazów przejawia się nieprawidłowąwymową słów. ich zniekształcaniem w wyniku opuszczania i przestawianiagłosek czy sylab. W przypadku opóźnienia rozwoju mowy obserwuje sięzbyt długo występujące (tj. po zakończeniu okresu swoistej wymowy dziecięcej)zjawiska, do których należy zaliczyć:

metatezy, czyli przestawki głoskowe lub sylabowe (np. ławka walka', krokodylkorkoclyl),

elizje, czyli opuszczanie głosek w nagłosie, śródgłosie i wygłosie (np. kotot, ko; lampa - lama, łapa),

opuszczanie sylab początkowych (np. kanapa - napa),

zmniejszanie liczby sylab w wyrazie,

redukcja grup spółgłoskowych (np. szczotka śotka),

częściowe lub całkowite ujednolicanie różnych grup spółgłoskowych,

wymawianie przez dziecko pewnych głosek w wyrazach, których nie potrafiwypowiedzieć w izolacji czy w sylabach (Kania 1982).

Poza wymienionymi przez J. T. Kanię zjawiskami - uznawanymi za normalnew procesie rozwojowym, jeśli występują we właściwym czasie, tj. dopiątego- szóstego roku życia - również inne, charakterystyczne dla wymowydziecięcej, zjawiska językowe mogą być symptomami opóźnienia rozwojumowy, zwłaszcza gdy obserwuje się je w mowie dziecka, które ukończyło jużsiódmy rok życia. Są to:

kontaminacje, czyli tworzenie nowych wyrazów ze skrzyżowania dwóchróżnych wyrazów; zmieszanie różnych czynników w całość,

reduplikacje (powtarzanie) sylab końcowych lub akcentowanych,

asymilacje, czyli upodobnienia,

augmentatywy, czyłi specyficzne zgrubienia wyrazów (np. jablucho, plakol),

używanie sylab początkowych w znaczeniu całego wyrazu,

zniekształcanie wyrazów, tzw. neologizmy dziecięce lub nowotwory językowe.

Gdy wymienione zjawiska pojawiają się w okresie intensywnego rozwojujęzykowego, są uznawane za normę, gdyż stwierdza się je u większości dzieci, ktore nie ukończyły siódmego roku życia. W takich przypadkach nieprawidłowościwymowy są następstwem niskiej sprawności aparatu artykulacyjnego,przejawem braku dojrzałości układu nerwowego, co uniemożliwia dzieckuwykonywanie trudnych, precyzyjnych ruchów, niezbędnych przy wymowietrudnych połączeń spółgłoskowych oraz głosek pojawiających się w ontogencziejako ostatnie. Aby dziecko mogło szybko i sprawnie mówić - poza rozwojemmotoryki artykulacyjncj musi się leż zakończyć rozwój słuchu fonematyeznegoi kinestezji mowy, co ma miejsce około trzecicgo-czwartcgo roku życia.Jeżeli wymienione wyżej zachowania językowe utrzymują się zbyt długo, sąświadectwem występowania istotnych klinicznie przyczyn. Mówi się wówczaso opóźnieniu rozwoju artykulacji lub ogólnie o opóźnieniu rozwoju mowy.

Podobne prace

Do góry