Ocena brak

Czym jest gleba?

Autor /Szary Dodano /31.01.2012

Gleba to cienka i delikatna war­stwa lekkiego materiału, pokrywa­jąca twarde skały na większości powierzchni Ziemi. To dzięki gle­bie istnieje świat roślin i zwierząt. Jednak we współczesnych czasach to niewyczerpane źródło życia ulega dewastacji za sprawą nisz­czącej działalności człowieka.
W 1987 roku liczba ludności żyjącej na naszej planecie przekroczyła 5 miliar­dów. Powierzchnia lądów kuli ziem­skiej wynosi 238614700 km2, czyli średnio na każdego mieszkańca ziemi przypada około 3 hek­tary (ha) powierzchni.
Jednak mniej więcej 70% kontynentów nie nadaje się do wykorzystania przez człowieka. Nieprzyjazne krainy obszarów podbiegunowych, gdzie gleby są bezustannie zmarznięte, góry -zbyt strome i często skaliste, oraz pustynie rów­nież praktycznie pozbawione warstwy gleb abso­lutnie nie nadają się pod uprawę. Z pozostałych 30% dwie trzecie może być wykorzystywane tylko jako pastwiska. Jedynie 10% powierzchni ziemi to gleby nadające się pod uprawę. Wynika stąd, że w 1987 r. na każdego mieszkańca Ziemi przypadało tylko 0,3 ha gruntów rolnych. Biorąc pod uwagę przyrost naturalny, można łatwo obli­czyć, że w 2000 roku będzie to już tylko 0,24 ha. Tymczasem eksperci szacują, że aby zadowolić potrzeby żywieniowe jednego mieszkańca kraju wysoko rozwiniętego potrzeba od 0,5 do 0,7 hektara ziemi.
Do wszelkich upraw potrzebna jest gleba. Wprawdzie opracowano alternatywne metody hodowli roślin w zbiornikach z wodą, tzw. kultu­ry wodne czyli hydroponiki, jednak na wielką skalę zboża można uprawiać tylko na odpowiednim podłożu ziemnym. Gleba zbudowana jest z trzech podstawowych elementów. Pierwszym z nich są minerały lub inny materiał skalny pochodzący ze znajdujących się niżej warstw. Drugim są związki organiczne powstałe z ob­umarłych roślin lub szczątek organizmów zwie­rzęcych, które jak klej łączą luźne minerały w jedną całość. Kolejnym elementem są żywe organizmy - zwierzęta ryjące, np. dżdżownice spulchniające glebę, oraz bakterie i grzyby roz­kładające związki organiczne. Gleba to nie tylko ciało stałe. Około dwóch piątych objętości wielu gleb stanowi pusta przestrzeń wypełniona powie­trzem lub wodą. Grubość gleb jest niezwykle zróżnicowana i waha się od paru centymetrów do kilku metrów, chociaż górna, najżyźniejsza war­stwa nie przekracza 25 cm. Różna jest też ilość wody w poszczególnych rodzajach gleb, a także ilość substancji odżywczych, wykorzystywanych przez poszczególne rośliny.
Każdy gatunek roślin ma inne potrzeby. Na przykład pszenica wymaga żyznego podłoża gli­niastego, jęczmień lekkich gleb piaszczystych, natomiast ziemniaki bogatych w związki mineral­ne gleb ilasto-gliniastych. Część roślin przyjmuje się na kilku rodzajach gleb, szczególnie, jeśli rol­nicy odpowiednio dbają o ich skład mineralny przy pomocy nawozów zarówno chemicznych jak i organicznych.
Na jakość terenu wpływa także kąt nachylenia podłoża. Na stromych zboczach gleby są w szyb­kim tempie wymywane przez wodę. W momen­cie, gdy z powierzchni znika roślinność oraz korzenie, które scalały luźny materiał skalny i mi­nerały, gleba nie ma szans utrzymać się na zbo­czu. Duże nachylenie zbocza w znacznym stop­niu utrudnia pracę maszyn rolniczych. Ważnym czynnikiem determinującym użytkową wartość danego terenu jest też klimat. Susza, powódź, silne wiatry, mróz oraz grad są w stanie całkowi­cie zniszczyć uprawy na danym obszarze.

Wraz ze wzrostem liczby mieszkańców naszej planety i rosnącym zapotrzebowaniem na żyw­ność, rolnicy muszą opracować takie metody eks­ploatacji gruntów, by zapobiec najgroźniejszym efektom erozji gleb. Nowe techniki, w większości oparte na metodach tradycyjnych, stosowane są przy uprawie w trudnych warunkach górskich oraz w regionach gdzie występują gleby średniej lub niskiej jakości.
Prowadzone badania naukowe zmierzają do udoskonalenia nawozów i środków owadobój­czych, które w przeszłości niszczyły gleby, nato­miast satelitarna obserwacja stosowanych w rol­nictwie metod pozwoli na lokalizację terenów zagrożonych rabunkową gospodarką.

Podobne prace

Do góry