Ocena brak

CZTERDZIESTU MĘCZENNIKÓW

Autor /ttt123 Dodano /03.08.2012

Święci, zm. prawdopodobnie w Sebaste (obecnie Sivas, Turcja).

1. Podczas prześladowania chrześcijan przez ces. Licyniusza jako żołnierze XII legionu rzym. Fulminata ponieśli 320 śmierć przez zamarznięcie; imiona swe umieścili w testamencie, który uważany jest za autentyczny; opublikowali go G.H. Bon-wetsch (Die Apokalypse Abrahams, w: Das Testament der vierzig Märtyrer, L 1897, 75-80).

Okoliczności męczeństwa znane są z Passio, powstałej krótko po ich śmierci, oraz z Mów Bazylego Wielkiego (PG 31,508-526), Grzegorza z Nysy (PG 46,749-788) i Efrema (Hymni et sermones, wyd. T.J. Lamy, Me 1890, ni 937-957); próba podważenia historyczności ich męczeństwa i odmiennej interpretacji źródeł (J. Colin) jest odosobniona. Kult cz.m. rozpowszechnił się na Bliskim Wsch. już w TV w., a nast. na Zachodzie;

w Rzymie na przełomie VII i Vni w. poświęcono im oratorium przy kościele S. Maria Antiqua; święto 9 HI w Kościele wsch., 10 HI w Kościele zach., 1969 zostało skreślone w kalendarzu liturgicznym.

 

ASanc Mart II 12-29, Nov U 30; OL. von Gebhardt, Acta martyrům selecta, B 1902, 166-181; H. Leclercq, DACL XTV 2003-2006, XV 1107-1111; J. Colin, L'empire des Antonias et les martyrs gaulois de 177, Bo 1964; V. Inglisian, LThK IX 556; A. Amore, BS XI 768-771.

 

2. W sztuce cz.m. występuje w oficjalnym stroju męczenników (chiton z rękawami i długa chlamida) w kompozycjach łączących ich całofigurowe wyobrażenia z wyobrażeniami ich półpostaci w medalionach (freski z LX w. w kościele Teodora w Ürgüp oraz z X w. w Tokale Kilise w Kapadocji; mozaiki w katedrze w Monreale i w soborze św. Zofii w Kijowie) albo tylko w medalionach (syr. rpsy z XTH w. w Bibliotece Wat.).

Typowym dla cz.m. przedstawieniem jest scena ich męczeństwa; stoją oni obok siebie w zamarzniętym jeziorze tylko z opaskami na biodrach, w nimbach otaczających ich głowy na jednym poziomie; opuszczone przez jednego z nich miejsce zajmuje nawrócony strażnik, a z nieba błogosławi im Chrystus (freski w S. Maria Antiqua, Rzym; 2 tabliczki z kości słoniowej z X w.. Ermitaż i Państw. Muzea w Berlinie).

Przedstawienia cz.m. najliczniej występują we freskach kościołów w Salonikach, Gradecu, Studenky, Decani; najbardziej ekspresyjne pochodzą z okresu dynastii Paleologów (Sopocani, Stambuł).

Tę samą scenę (lecz bez motywu z odstępcą i prozelitą) spotyka się w malarstwie książkowym (Menologion moskiewski z XI-XII w.). Niekiedy wyobrażano ich w 2 grupach, np. po obu stronach sklepienia (fresk w Sövis, Kapadocja) lub okna (Lesnovo i Žiča).

 

O. Powstenko, The Cathedral of Saint Sophia in Kiev, NY 1954, 112; O. Demus, Two Paleologan Mosaics Icons In the Dumbarton Oaks Collection, DOP 14(1960) 89-119; P. Romanelli, J. Nordhagen, Santa Maria Antiqua, R 1964, 46; V. Djuric, Sopocani, L 1967, 45; A. Chatzinikolaou, RBK II 1059-1061.

Podobne prace

Do góry