Ocena brak

CZERWONY KRZYŻ

Autor /ttt123 Dodano /03.08.2012

Międzynar. organizacja humanitarna, zał. 1863 z inicjatywy J.H. -»• Dunanta w Szwajcarii dla niesienia pomocy (bez dyskryminacji) ofiarom wojny; nazwa wywodzi się od znaku ochronnego dla rannych i chorych żołnierzy — czerwony krzyż na białym polu, który stał się godłem organizacji.

I. DZIEJE i STRUKTURA — Podstawy działania i rozwoju Cz.K. stworzyła / Konwencja genewska z 1864, podpisana przez 12 państw, o ochronie rannych żołnierzy i personelu sanitarnego stron walczących, które podczas wojny pozostają pod ochroną prawną; w państwach-sygnatariuszach Konwencji powstawały ochotnicze organizacje dla współpracy z wojskową służbą zdrowia pod nazwą stowarzyszeń Cz.K., w krajach muzułm. zaś pod nazwą Czerwonego Półksiężyca, a w Iranie — Czerwonego Lwa i Słońca (znaki te stały się tam ochronnymi).

1. Międzynarodowy Cz.K. (MCK) składa się ze stowarzyszeń nar., Międzynar. Komitetu Cz.K. (MKCK) i Ligi Stowarzyszeń Cz.K. W skład MKCK (z siedzibą w Genewie) wchodzą wyłącznie szwajc. obywatele; celem jego działalności jest koordynacja pomocy ofiarom wojny oraz propagowanie i rozwój humanitarnego prawa międzynar. — 1905 wprowadzono ochronę rozbitków morskich, 1929 jeńców wojennych, 1949 ludności cywilnej w czasie okupacji, a 1977 ofiar wojen wewn. i narodo-wo-wyzwoleńczych; 1917,1944 i 1963 otrzymał pokojową nagrodę Nobla; od 1919 wydaje miesięcznikRevue internationale de la Croix-Rouge".

Trzecim członem MCK jest powstała 1919 Liga Stowarzyszeń Cz.K., zrzeszająca obecnie 124 stowarzyszenia; jej najwyższym organem jest Zgrom. Ogólne i wyłoniona przez nie Rada Wykonawcza (z siedzibą w Genewie); Liga ma na celu m.in. pomoc w rozwoju nowych stow., ochrony zdrowia i spraw socjalnych oraz koordynację pomocy podczas klęsk żywiołowych, a także działalność w obronie pokoju; wydaje szereg biuletynów, a od 1963 czasopismoPanorama".

Najwyższym organem obradującym MCK jest Międzynar. Konferencja Cz.K. (zbiera się co 4 lata); obok stow, narodowych, Ligi i MKCK biorą w niej udział przedstawiciele państw-sygnatariuszy Konwencji genewskich. Organem koordynującym akcje MKCK i Ligi jest wybierana przez Międzynar. Konferencje Cz.K. stała Komisja (zbiera się co najmniej 2 razy w roku).

2. Polski Cz.K. (PCK), który 1919 powstał i przystąpił do Ligi rozwijał do 1939 działalność opiekuńczą, leczniczą i profilaktyczną, szkolił zawodowe i pomocnicze kadry pielęgniarskie oraz ludność w zakresie pierwszej pomocy przedlekarskiej i gromadził materiały opatrunkowe na wypadek wojny; liczył ok. 800000 członków, w tym 50% młodzieży.

Podczas II wojny świat, niósł początkowo pomoc rannym żołnierzom i ludności cywilnej, a w czasie okupacji (po ograniczeniu działalności) jego działacze mimo represji pomagali więźniom, jeńcom, ludności przesiedlonej oraz żyd. w gettach; prowadził Biuro Poszukiwań z milionami kart jeńców, więźniów i deportowanych, a za granicą działał wśród walczących pol. żołnierzy.

Po II wojnie świat, dzięki pomocy społeczeństwa pol. i zagr. stowarzyszeń Cz.K. niósł doraźną pomoc repatriantom, ludności przemieszczanej, byłym więźniom i jeńcom, sierotom i starcom. Prowadził m.in. Biuro Informacji i Poszukiwań, zakłady opiekuńcze i lecznicze, stacje przetaczania krwi i pogotowia ratunkowe; wiele placówek leczniczych 1951 przekazał państwu; wyszkolił też kilkadziesiąt tysięcy pielęgniarek dyplomowanych i pomocniczych.

PCK jest masową organizacją działającą na podstawie ustawy uchwalonej 1964 przez sejm, i Statutu z 1965 w zakresie prowadzenia pracy humanitarnej, zmierzającej do utrwalenia pokoju, poszanowania godności ludzkiej, ochrony zdrowia i życia ludzkiego oraz niesienia pomocy we wszystkich okolicznościach.

Do jego podstawowych zadań należy oświata zdrowotna, przysposobienie sanitarne przy współpracy z obroną cywilną kraju, propaganda i werbowanie krwiodawców honor., praca wychowawcza i szkoleniowa młodzieży, opieka społ., zwł. nad starym i samotnym chorym w domu, którą świadczą siostry pogotowia PCK szkolone w tym zakresie i pomoc sąsiedzka; prowadzi też Biuro Informacji i Poszukiwań; ma 49 zarządów wojewódzkich, ok. 2000 zarządów miejskich i gminnych, ok. 40 000 kół zakładowych, terenowych, studenckich i szkolnych; 1977 liczył ok. 5 min członków w tym ponad 2 min młodzieży;

wydaje od 1949 miesięcznik „Zdrowie", a od 1967 dla młodzieży miesięcznik „Jestem"; jako aktywny członek Ligi pełni w jej władzach odpowiedzialne funkcje, bierze udział w międzynar. akcjach pomocy, jest autorem wielu rezolucji o wzmocnieniu roli MCK w obronie pokoju i ochronie zdrowia, współpracuje z MKCK w zakresie pomocy pol. ofiarom wojny, rozwoju prawa humanitarnego i jego propagowania.

Za działalność humanitarną otrzymał 1963 Sztandar Pracy I stopnia.

 

Manuel de la Croix-Rouge Internationale, G 1898, 1971"; S. Uhma, R. Bliźniewski, Polski Cz.K. 1919-1959, Wwa 1959; B. Gagnebin, M. Gazay, A la rencontre dc Henri Dunant. Textes et documents, G 1963; Hommage à Henri Dunant. Genève 8 mai 1963, G 1963; J. Pictet, Les principes de droit international humanitaire, G 1966; D.C. Mercanton, Henri Dunant, Essa biobibliographique, G 1971 ; B. Ratyńska, Pól wieku w służbie narodu i idei, Wwa 1974; T. Malik, Międzynarodowe prawo humanitarne, Wwa 1975; Zarys dziejów wojskowej służby zdrowia, Wwa 1976 (passim).

 

II. UDZIAŁ STOLICY APOSTOLSKIEJ — Stolica Apost. współpracuje z Cz.K. w zakresie działalności humanitarnej i charytatywnej od przystąpienia 9 V 1868 do / Konwencji genewskiej; wspomaga jego działalność zwł. podczas działań wojennych przez bezpośrednie interwencje u najwyższych władz tych państw, przy których istnieją jej akredytowani przedstawiciele ( -> nuncjusz, -» internuncjusz, ->- delegat apostolski).

Po I wojnie świat, współpraca z MKCK dotyczyła opracowania nowych konwencji na temat ochrony jeńców wojennych i ludności cywilnej w okresie wojny, gdyż dotychczasowe częściowo zawiodły; na konferencji 1923 i 1925 w Genewie delegatem Stolicy Apost. był nuncjusz abp Luigi Maglione z Berna, którego Cz.K. zamianował 1925 przew. VI Komisji do Studiów nad Zaginionymi podczas I wojny świat. ; 1934 delegatem na konferencję był prałat dr Bunkei Totsuka z Japonii.

Podczas II wojny świat, zacieśniło się współdziałanie z MKCK oraz eur. i pozaeur. stowarzyszeniami krajowymi Cz.K. ; Mission Catholique Suisse (powstała we Fryburgu Szwajc.) dostarczała w imieniu Stolicy Apost. paczki żywnościowe dla jeńców za pośrednictwem kapelanów obozowych; Bureau d'Information du Vatican wysyłając listy od rodzin do jeńców alianckich w Niemczech i krajach okupowanych, a przede wszystkim do deportowanych Żydów, ustaliło ponad 120000 ich nazwisk i adresów; dzięki temu przy współpracy z Cz.K. wysłano dla nich w pierwszych latach wojny ponad 42000 paczek.

Przewodniczący MKCK Max Huber za pośrednictwem nuncjusza abpa F. Ber-nardiniego z Berna prosił Stolicę Apost. o interwencję u władz niem., a także u brazylijskich (internowały one jeńców ze statków niem. zniszczonych przez aliantów) w celu wymiany jeńców niem. na deportowanych Żydów w Niemczech; starania te nie odniosły skutku podobnie jak interwencje w imieniu króla Belgii o pomoc dla belg. jeńców w obozach niem. ;

bezskuteczne były także 1943 zabiegi Stolicy Apost. podejmowane przez Bernar-diniego w celu zorganizowania akcji pomocy Cz.K. na rzecz ok. 400 000 internowanych żołnierzy wł.; 1943 rząd niem. zakazał przesyłania listów przez biuro wat., a zezwolił jedynie na ich przyjmowanie za pośrednictwem niem. ministerstwa spraw zagr., w wyniku tego doręczono jeńcom jedynie 6000 listów Cz.K.

Wraz z Cz.K. Stolica Apost. dzięki darom amer. Bishops' Committee for Polish Relief (1940-41 za ponad 440000 dolarów) służyła pomocą żywnościową deportowanym do Niemiec robotnikom pol., zapewniając im równocześnie posługę rei. (obowiązywał zakaz odprawiania nabożeństw i spowiadania w języku pol.) oraz pol. książki do nabożeństwa; przez Bernardiniego Cz.K. dostarczył jednorazowo niektóre przedmioty kultu księżom więzionym w niem. obozach koncentracyjnych.

Po wojnie Stolica Apost. wysyłając swych przedstawicieli współdziałała z MKCK w przygotowaniu nowych konwencji międzynar.; 1948 na konferencji w Sztokholmie był sekretarz Inter-Caritasu ks. C. Crivelli, a 1949 na konferencji dyplomatycznej (zwołanej przez szwajc. Conseil Fédéral dla przygotowania międzynar. konferencji dla ochrony ofiar wojny) Bernardini, 1952 w Toronto apost. delegat w Kanadzie abp Ildobrando Antoniutti, a 1957 w Delhi abp James Robert Knox, 1965 w Wiedniu nuncjusz abp Opilio Rossi, a 1969 w Stambule bp André Jacques Fougerat z Grenoble; na tych konferencjach studiowano i ustalano m.in. nowe przepisy dot. połączenia rodzin, opieki prawnej podczas wojny, pomocy dla głodujących, dla jeńców wojennych w Korei i dla uchodźców w Algierii, zakazu stosowania broni atomowej.

W sporadycznych wypadkach angażował się papież; np. Pius XII w przemówieniu 1946 do grupy kierowników oddziałów amerykańskiego Cz.K., a 1947 do przewodniczącego zarządu głównego o opatrznościowej działalności Cz.K. w Stanach Zjedn. i jego misji w czasach powojennych, a także Paweł VI w telegramie 1970 do przewodniczącego MKCK w sprawie uwolnienia pasażerów uprowadzonych samolotów z terytorium Jordanii.

W posiedzeniach konferencji dyplomatycznej, zwołanej przez szwajc. Conseil Fédéral do Genewy bral udział 1974-77 ks. Silvio Luoni, stały obserwator Stolicy Apost. przy międzynar. organizacjach w Genewie.

 

T. la Farge, The Pope and Poland, NY 1942; La Chiesa e la guerra. Documentazione dell'opere Ufficio Informazioni del Vaticano, CV 1944; Santa Sede e Croce Rossa 1863-1953, CV 1954; P.E. Lapide, De Last Three Popes and the Jews, Lo 1967; L.F. Reutter, Die Kirche als Fleuchthelfer im Dritten Reich, Rek 1971; R.A. Graham, Goebels e il Vaticano nel 1943. Un enigma risolto, CivCat 125 (1974) voi. 4, 130-140; Actes et documents du SaintSiège relatifs à la seconde guerre mondiale. Le SaintSiège et les victimes de la guerre, CV 1975 (passim); L.J. Hiebel, Les droits humains de l'assistance spirituelle dans les conflits armés, Str 1976 (passim).

Podobne prace

Do góry