Ocena brak

Czerwień

Autor /Elig Dodano /29.05.2013

Jasno, błyszcząca czerwień należy — zgodnie z rozporządzeniami Prawa Mojżeszowego — do barw tkanin używanych w kulcie żydowskim Karmazyn uzyskiwano z samic czerwców, które żyją na wiecznie zielonych dębach Palestyny, koszenilę zaś z owadu, który żyje na pewnyn gatunku kaktusa. W czerwieni widziano kolor krwi, w którym jest „życie wszelkiego ciała” (Kpł 17,14).Kolor czerwony jest znakiem siły i młodości, barwą ognia, w znaczeniu przenośnym także ognia miłości. Czerwień przypomina płomienie wschodzącego i zachodzącego słońca. Wśród wszystkich barw jest najbardziej jaskrawa, najbardziej kłująca w oczy. Byki i słonie podnieca do walki.

Malowano nią posągi bożków (por. Mar 13,14), zwłaszcza te, które były uosobieniem płodnej siły natury, pełni życia. Nierządnice zwykły ubierać się w szaty koloru jaskrawej czerwieni, aby zwrócić na siebie uwagę mężczyzn i ich przywabić (por. Jr 4,30). Apokalipsa św. Jana kreśli obraz takiej kobiety: „Wielki Babilon, Macierz nierządnic i obrzydliwości ziemi (Ap 17, 1—8). Także siedmiogłowa Bestia, na której zasiada owa nierządnica, jest szkarłatna (Ap 17,3). Czerwień była też kolorem wojowników na znak przelewanej przez nich krwi. narażania swego życia i płomiennego męstwa (por. Ne 2,4). „Ignei animi sit index et stimulus;> — czyni uwagę do tego miejsca Korneliusz a Lapide.Wojownicy malując swój oręż na czerwono i przywdziewając szkarłatne szaty chcieli dodać sobie odwagi i wzbudzić swoim wyglądem lęk nieprzyjaciela. Rzymska kohorta nałożyła Jezusowi na pośmiewisko szkarłatny płaszcz żołnierski.

W starożytności panował przesąd, że kolor czerwony chroni przed zranieniem i wszystkimi innymi niebezpieczeństwami, a nawet odstrasza demony. Jeszcze w czasach chrześcijańskich św. Jan Chryzostom gani noszenie czerwonych sznurów jako filakterii. Nie tylko w stosunku do ludzi przypisywano tej barwie takie działanie. Wiemy, że Egipcjanie co roku malowali czerwoną farbą także drzewa, zwierzęta i inny dobytek, aby swoją własność uchronić od pożaru i innych szkód oraz zapewnić drzewom urodzajność, a płodność zwierzętom. Mówi się, że naśladowali w tym przypadku Żydów, których ocaliło przed dziełem anioła śmierci posmarowanie odrzwi krwią baranka paschalnego.

Barwa czerwona odgrywała wielką rolę podczas uroczystości weselnych. Zarówno Pliniusz, jak i inni pisarze starożytni donoszą, że podług zwyczaju rzymskiego panny młode nosiły płomienno czerwony welon, „flammeum”. Zdaniem zaś Dalmanna, dobrego znawcy obyczajów palestyńskich, jeszcze dzisiaj używa się w Palestynie w czasie uroczystości weselnych czerwonych wieńców i takiego samego koloru baldachimów ozdobionych złotymi nićmi. Niemieckie zwyczaje ludowe jeszcze obecnie przypisują barwie czerwonej działanie ochronne, i to zarówno przy zaślubinach, jak i przy porodach i śmierci. W starożytności czerwona barwa miała zastosowanie w ceremonii pogrzebowej, wyobrażała i zastępowała krew. Czerwona szata nakładana na zmarłego czyniła zeń święta ofiarę, tak iż mógł on, pojednany z światem podziemnym, zejść do królestwa zmarłych.

W Biblii czerwień jest barwą grzechu (por. Iz 1,18), pokuty, krwawej ofiary. Charakteryzując niektóre typy starotestarnentowe, egzegeci zwracają uwagę na kolor czerwony i odnoszą go do natury ludzkiej i zbawczej krwi Chrystusa. Tak jest w przypadku karmazynowych nitek, którymi zv/iązywano gałązki hizopu do pokropienia przez kapłana człowieka czerwieni w pobliżu zmarłego i z jaką stanowczością przestrzegali zwyczaju posypywania go czerwoną ziemią, która mogła mu zapewnić życie po śmierci (por. I. Lissner, Aber Gott war da, Olten — Freiburg i. Br. 1953).

W liturgii szczególnie podkreśla się symboliczny związek zachodzący między czerwoną barwą a Duchem Świętym. On jest przecież rękojmią miłości złożoną przez Trójcę Przenajświętszą, On zapala w wiernych ogień miłości i zstąpił na apostołów w postaci ognistych języków. Dlatego też zarówno w Zielone Święta i w czasie ich oktawy, jak i w mszach wotywnych do Ducha świętego używa się szal; koloru czerwonego. Kolor ten obowiązuje także we wszystkie święta Męki Pańskiej i Krzyża Świętego. a także w święta apostołów, ewangelistów i męczenników. Twórcy mozaiki, która znajduje się w bazylice S. Maria Maggiore w Rzymie, a pochodzi z V w., przedstawili aniołów o twarzach czerwonych jak ogień, aby podkreślić ich czysto duchową naturę.

Na ikonach Kościoła prawosławnego przedstawia się Matkę Bożą ubraną w czerwoną szatę. Kolor ten nawiązuje zapewne do znaczenia pierwotnie czarniawo-ciemnoczerwonej albo ciemnoniebieskiej purpury, którą dawniejsza sztuka (mozaika i malarstwo) wyróżniała Madonnę.

W liturgii paramenty koloru czerwonego są przepisane na Zielone Świątki. Mają one wskazywać na ogień Ducha Świętego, ogarniającego Kościół i ponaglającego, by ogniem miłości rozpalił cały świat. Czerwony kolor szat liturgicznych w święta apostołów, ewangelistów i męczenników wyobrażają również Ducha Świętego, który doprowadził ich nawet do ofiary krwi. Czerwień w Wielki Piątek nie tylko wskazuje na przelaną w męce krew, lecz także na zwycięstwo króla, tak jak w Niedzielę Palmową.

W naszych czasach również psychologia głębi udziela pewnych informacji o znaczeniu koloru czerwonego. Znaczenie to jest wielorakie, odpowiednio do licznych możliwych odcieni tej barwy. Ostatnie z nich sięgają od delikatnego różu, jako wyrazu dziecięcej czułości, po ciemną, królewską purpurę. Intensywny kolor czerwony z odcieniem żółci może oznaczać wybuch, czyn, walkę. Szkarłat może wskazywać na samoświadomość, siłę, kreatywność. Czerwień, jako kolor krwi, ma też pewien związek z przeżyciami cielesnymi, cielesnością, macierzyństwem. Tak więc czerwień jest też kolorem wielkich matek. Na wielu przedstawieniach Matka Boża nosi pod niebieskim płaszczem czerwoną suknię.

Podobne prace

Do góry