Ocena brak

CYGANERIA WARSZAWSKA

Autor /bolek3 Dodano /15.02.2012

CYGANERIA WARSZAWSKA, grupa młodych pisarzy warsz.
związanych przyjaźnią i wspólną postawą protestu przeciw
współcz. rzeczywistości, istniejąca 1840—43 (wg J.W. Gomulickiego
1838-44, wg S. Kawyna od 1839); jej upadek wiąże się
gł. z rozbiciem akcji spiskowej w Królestwie 1843. Członkami
C.w., której skład osobowy podawano różnie (nieraz bałamutnie.
włączając np. Lenartowicza i Norwidów), byli: S. Fillebom,
S.Z. Sierpiński, R. Zmorski, J.B. Dziekoński, A. Niewiarowski,
W. Wolski (wg Gomulickiego także K. i T. Brodowscy
oraz, do jesieni 1841, J. Majorkiewicz). Sami nazywali siebie
„młodymi", „zapaleńcami" itp.; nazwa C.w., wprowadzona
przez Niewiarowskiego w cyklu art. pod tym tyt. w „Kurierze
Warsz." 1881-82, w nawiązaniu do eur. zjawiska —» cyganerii
artyst., podkreślała cechy zewn.; manifestacyjny tryb życia
„dziwaków", „fantastów" (wg współcz. Określeń), którzy świadomie
prowokowali opinię i drażnili władze wyglądem, strojem,
zachowaniem, dostarczając tematów do anegdot. Powierzchowne
objawy kryły jednak głębszą treść przeżyć pogrobowców
powstania, zmuszonych żyć w warunkach „nocy paskiewiczowskiej":
patriotyzm, wyrażany w twórczości (w formie
często symbolicznej czy wręcz zaszyfrowanej), a także
(przez Zmorskiego, który reprezentował w C.w. tendencje
demokr. i rewol.) w działaniu; zwrot ku wsi, który znalazł
wyraz w częstych wędrówkach do dworów i dworków Mazowsza,
a stanowił odbicie niechęci do miasta „pałaców i kamienic",
romantycznej fascynacji folklorem oraz maz. regionalizmem.
Utwory swoje zamieszczali „cyganie" gł. w — » „Przeglądzie
Warsz.", —» „Przeglądzie Nauk.", —> „Piśmiennictwie Krajowym"
oraz w publikacjach własnych: —> „Nadwiślaninie"
(1841-42) i —>Jaskułce (1843). Wspólny mianownik bardzo
różnorodnej ich twórczości stanowiła zależność od wielkich
romantyków obcych (gł. Byrona i młodego Schillera) i pol.,
przybierająca najczęściej postać epigonizmu. Do charakterystycznych
motywów należał konflikt poety z publicznością oraz
przeciwstawienie marzeń i rzeczywistości, przy czym rozwiązania
wahały się od rewol. przemiany do ucieczki w świat
fantazji; rys oryginalny stanowiły związki z krajobrazem i ludem
Mazowsza. Legenda, która wkrótce - w oparciu o krążące
anegdoty i bałamutne relacje, najczęściej z drugiej ręki -
otoczyła C.w., w sposób krzywdzący eksponowała i wyjaskrawiała
jej zewn. rysy; na tej legendzie oparł A. Nowaczyński
swój antyromant. paszkwil dramatyczny C.w. (wyst. 1911).
Dopiero prace Kawyna (od 1938), Gomulickiego i J. Nowakowskiego
ukazały w pełnym świetle właściwe oblicze C.w.

C.w., oprac, i wstęp S. Kawyn, Wr. 1967 BNI 192 (wersjapopr. wstępu
w: Studia i szkice, Kr. 1976).
J. NOWAKOWSKI C.w., „Ruch Lit." 1960z. 1/2; W. SZYMANOWSKI,
A. NIEWIAROWSKI Wspomnienia o C.w., oprać, i wstęp
(Genealogia C.w.) J.W. Gomulicki, W. 1964.
Jan Nowakowski

Podobne prace

Do góry