Ocena brak

Co to jest rzeźba glacjalna (lodowcowa)?

Autor /Wenta Dodano /31.01.2012

Niektóre naturalne procesy fizyczne zachodzą tylko w pewnych strefach klimatycznych. Na przykład na obszarach zlodowaconych formy terenu powsta­ją w tzw. glacjalnym cyklu rzeźbotwórczym, który zachodzić może tylko przy bardzo niskiej tempe­raturze, czyli w wysokich górach lub szerokościach polarnych, ponieważ tylko tu mogą utrzymywać się lodowce i lądolody. Do najbardziej charak­terystycznych form należą moreny, utworzone z okruchów skalnych spadających na brzeg lodow­ca lub wyrywanych przez lód ze ścian dolin. Terminu „morena" używa się w trzech znaczeniach - może to być materiał niesiony przez lodowiec, osad wytopiony z lodowca lub też forma zbudo­wana z osadów wytopionych z lodowca. Lodowce, spływając w dół, często wykorzystują istniejące już wcześniej doliny rzeczne. Działanie erozyjne lodowców i wietrzenie doprowadzają do przemo­delowania V-kształtnych dolin rzecznych, w wyni­ku czego stają się one U-kształtne.
W strefie klimatycznego oddziaływania lądolodu kształtuje się krajobraz peryglacjalny. Tu także temperatury są niskie, ale wykazują znacznie większe wahania w ciągu roku. Typowe formy peryglacjalne to, na przykład, sięgające 70 metrów wysokości kopulaste pagórki zwane pingo. Pow­stają, gdy pod powierzchnią gruntu zamarznie woda. która następnie wypycha ku górze przykry­wające ją warstwy gleby.
Na obszarach zlodowaconych niszczenie skał następuje głównie w wyniku wietrzenia mrozo­wego, jednego z typów wietrzenia fizycznego. Wo­da dostająca się w szczeliny skał wraz ze spadkiem temperatury poniżej zera zamarza, powiększając swoją objętość o około 9 %. Dlatego skała jest roz­sadzana od wewnątrz i niszczona. Wietrzenie che­miczne skał, polegające na ich chemicznych zmia­nach pod wpływem wody i rozpuszczonych w niej substancji (dwutlenku węgla, dwutlenku siarki, kwasów organicznych), odgrywa małą rolę na ob­szarach zlodowaconych. Powodem są niskie tem­peratury, które spowalniają reakcje chemiczne.

Podobne prace

Do góry