Ocena brak

Claudio Monteverdi

Autor /KonstancjuszII Dodano /09.04.2013

Claudio Monteverdi (1567 —1643) jest najwaniejsza postacia muzyki włoskiej XVII wieku, zwłaszcza w dziedzinie ywo rozwijajacej sie opery. Monteverdi ustalił własne prawa powiazan miedzy głosem spiewajacym a zespołem instrumentalnym, wstawiał symfoniczneritornele w dzieło przecie głównie wokalne, co wiecej: usamodzielnił towarzyszenieinstrumentalne w takim stopniu, e podstawa tego towarzyszenia staje sie teraz starannie wwyrazie i efektach dopracowana partytura. Wytworzył dramatyczny styl recytatywny,posługujac sie motywami o duej plastycznosci, motywami charakterystycznymi.

Dał dramatycznie uzasadnione podstawy arii da capo i innych form arii, które po nim pojawiałysie w operach niemal naturalnie, Monteverdi pierwszy podkreslił wanosc samej muzyki. Bycmoe udało sie Monteverdiemu dokonac wielkich zmian w nowo tworzonej operze dlatego, ebył mistrzem we wszystkich rodzajach muzyki. Monteverdi uczył sie u M. A. Ingegneriego.Był spiewakiem i wiolista w Mantui, na dworze ksiecia Gonzagi, tu został w r. 1594„cantorem", tu te oenił sie ze spiewaczka dworska Ciaudia Cattaneo. Podróe kapeliksiaecej zawiodły go na Wegry, do Flandrii, Pragi, Wiednia.

Jako kompozytor uprawiałwszystkie formy, był wszake kompozytorem radykalnym i swiadomym swego rady- kalizmu(mówi o tym przedmowa do wydanego w r. 1605 zbioru madrygałów). Zaskakiwał smiałosciaprzede wszystkim w harmonice. Przeciwnikiem Monteverdie-go, a zwłaszcza stosowanejprzez niego dysonansowosci, byt konserwatywnie nastawiony Giovannii Maria Artusi (ok.1540—1613), uczen Zarlina, autor dwutomowej L'Arte dcl contrappuntu (Wenecja 1586,1589), zagorzały przeciwnik równie swego nauczyciela. Artusi zarzucał Monteverdiemu nietylko smiałosc harmoniczna w traktowaniu dysonansów, ale i rozmijanie sie z zasadamirytmiki. Niejasne sa przyczyny nagłego zwolnienia artysty z funkcji muzyka i kompozytoradworskiego.

Monteverdi wraca do Cremony, by w r. 1613 przeniesc sie do Wenecji i objaczaszczytna funkcje pierwszego kapelmistrza w kosciele sw. Marka. Tu działał przez 30 lat,piszac swoje dzieła sceniczne dla Mantui i Parmy (w Wenecji nie było jeszcze wówczasopery). Styl jego oper zmienia sie, Monteverdi tworzy dzieła pełne wyrazu, dla ekspresji jestskłonny wprowadzac nowe zupełnie srodki (stiie concituto styl wzburzony).

W okresie szalejacej dumy Monteverdi zostaje ksiedzem i zwraca sie odtad bardziej ku muzycekoscielnej, nie przestajac mimo to tworzyc dzieł scenicznych. Niestety wiekszosc tych dziełzagineła. Wielka szkoda, bo z samej zachowanej kantaty dramatycznej // combattimento diTancredi e Clorinda (1624) mona wnosic, e dojrzały styl scenicznej muzyki kompozytoraosiagnał w tym czasie swoje apogeum. Nowy okres twórczosci Monteverdiego wyznacza dataotwarcia w r. 1637 pierwszego publicznego teatru operowego w Wenecji.

Monteverdi pisze jeszcze 4 opery, zreszta dla rónych weneckich teatrów operowych. Zachowane opery: //ritorno d'Ulisse in putria (1641) i L 'Incoronazione di Poppea, maja funda- mentalne znaczeniedla rozwoju tego gatunku w epoce od Cavallego a do Haendla. Monteverdi zaznaczył sie wdziejach muzyki nie tylko jako twórca oper, ale i madrygałów. Pierwszy tom madrygałów todzieło szesnastoletniego zaledwie chłopca. W sumie ukazało sie 9 tomów madrygałów;pierwsze pisane sa jeszcze pod wpływem wczesniejszych mistrzów, w nastepnychkompozytor rozwija róne formy a po solowe kantaty w stylu koncertujacym z udziałeminstrumentów.

I chyba w nich własnie Monteverdi wypracował swój styl ekspresji (styl„wzburzony"), sugestywny bardzo, jak to moemy poznac w // combattimento di Tancredi eClorinda z roku 1624, w arii Lamentu iii Arianna o linii niemal patetycznej, tak pełnej wyrazu,e wielokrotnie pózniej znajdziemy echa tej arii w dziełach innych autorów, widocznie przezwielu nasladowanej. Twórczosc madrygałowa i operowa łaczy sie w dziele Monteverdiego wjedna całosc z muzyka koscielna. Monteverdi wierzył w jednosc wyrazu muzycznego; do stylureligijnego wprowadził styl dramatyczny.

Do muzyki koscielnej doszedł pózniej, na pewnonie przed rokiem 1610, w którym powstało słynne Vespro delia Beata Yci-gine. złoone z czternastu czesci, dzieło olbrzymich rozmiarów, zwielokrotnione instrumentalnie, a w chórzepodzielone na 6—8, a nawet 10 głosów, z wieloma partiami solowymi. W kompozycjachkoscielnych Monteverdi trzymał sie czesciowo polifonii szesnastowiecznej. Wniósł do muzykikoscielnej wiele innowacji, znacznie oywił formy psalmów, hymnów i motetów.

Podobne prace

Do góry