Ocena brak

CHRYSTUSOWCY, Towarzystwo Chrystusowe dla Wychodźców Polskich, Societas Christi pro Emigrantibus Poloniš (SChr)

Autor /Dobieslaw Dodano /26.07.2012

Zgromadzenie zak. złożone z księży i braci na prawie pap. o ślubach prostych, mające za cel apostolat i duszpasterstwo wśród emigrantów (-> emigracyjne duszpasterstwo) oraz szerzenie znajomości liturgii mszalnej.

Zgromadzenie założył 8 IX 1932 kard. A. Hlond przy współudziale ks. Ignacego Posadzego w Potulicach (k. Nakła) i nadał mu nazwę Kongr. Grobu Św. (Religiosi Sancti Sepulchri), co stanowiło nawiązanie do tradycji pol. pielgrzymek do Ziemi Świętej i wskrzeszonej gen. prepozytury miechowskiej Rycerskiego Zakonu Grobu Św. (-> bożogrobcy II); ułożył też konstytucje zak.; po wykazaniu przez I. Paderewskiego niestosowności nazwy Kongregacja do Spraw Zak. na wniosek kard. Hlonda nadała 1933 ch. obecną nazwę.

Zgromadzenie otwarło własne zagr. seminarium duch. oraz domy w Gnieźnie (1933), Poznaniu i Puszczykowie (1935), Dolsku (1937), a także wydawnictwo z zakładami graficznymi w Potulicach. Rozpoczęto wydawanie 2-miesięcznika poświęconego duszpasterstwu wśród Polaków na wychodźstwie „Głos Seminarium Zagranicznego" (1933-39,1957), kwartalnika hagiograficznego -> „Cześć Świętych Polskich" (1938-39) oraz miesięcznika bibl.-liturg. -» „Msza Święta" (1936--39, 1944-53, 1957-). Pierwsi ch. wyjechali do pracy duszpast. wśród Polonii 1937 do Paryża i Londynu (-» Polska Misja Katolicka), a 1938 do Estonii. Liczba członków zgromadzenia wzrosła 1939 z 40 do 184.

W czasie II wojny światowej ch. pracowali oficjalnie w Bydgoszczy i w Gen. Guberni, natomiast tajemnie w rejonie Pyzdr i Ostrowa Wlkp. oraz na terenie Niemiec (jako robotnicy) wśród osób wywiezionych na przymusowe roboty; za pozwoleniem władz okupacyjnych byli kapelanami w obozach przejściowych (tzw. dulagach) w Gen. Guberni; w tym okresie zginęło 26 członków, a po tajnych studiach teol. w Krakowie wyświęcono ich 43.

Zgromadzenie uzyskało 1964 zatwierdzenie Stolicy Apost.; 1976 miało 124 domy zak. i ośrodki duszpast. i prowadziło duszpasterstwo par. w 34 placówkach na Pomorzu Zach. i Dolnym Śląsku i w 84 placówkach za granicą oraz liczyło 373 członków (w tym 217 kapłanów). Domowi gen. w Poznaniu podlegało 6 zagr. prowincji: amerykańska z siedzibą.w Isterling Heights (Michigan), brazylijska z siedzibą w Kurytybie, australijska z siedzibą w Sydney, angielska z siedzibą w Londynie, francuska z siedzibą w Hesdigneul-les-Bethune i niemiecka z siedzibą w Essen;

liczyły one 116 kapłanów i 15 braci, w tym: w Brazylii — 26, we Francji — 22, w Stanach Zjedn. — 22, w Australii — 16, w Wielkiej Brytanii — 11, w RFN — 11, w Kanadzie — 41, we Włoszech — 6, w Nowej Zelandii — 2, w Argentynie i Holandii po 1 ; ch. kierują duszpasterstwem polonijnym w Brazylii (Pol. Misja Kat.) i Australii (delegat episkopatu austral, dla duszpasterstwa polonijnego);

od 1972 wydają w San Francisco „Migrant Echo".
Formacja intelektualna członków obejmuje oprócz studiów filoz.-teol. problemy duszpasterstwa emigracyjnego i naukę języków obcych. Ośrodek Polonijny przy Zagr. Seminarium Duch. w Poznaniu gromadzi materiały do dziejów emigracji polskiej.

 

A. Zahorska, Ofiara poranna, Potulice 1935; M. Pirożyński, Zakony męskie w Polsce, Lb 1937, 279-282; tenże, Kościół w Polsce podczas wojny, HD 15 (1946) 22-25; J. Bar, Polskie zakony, PK 4(1961) 546-550; A. Woźnicki, W służbie Polonii świata. Powstanie i rozwój Towarzystwa Chrystusowego, Orchard Lake 1963; Cz. Kamiński, August Hlond, prymas Polski, założycielem zakonu, NP 42(1974) 250-277; I. Posadzy, 40 lat Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii zagranicznej, w: W służbie Kościoła poznańskiego, Pz 1974, 393-419; J. Śli-wański, Polski zakon męski w Niemczech Zachodnich, HD 43 (1974) 309-312; AnPont 1976; W. Baryski, The Society of Christ in the World and in the United Staates, Migrant Echo 5(1976) 41-43; Cz. Kamiński, I. Posadzy, Cardinal August Hlond and the Polish Migrant Apoštoláte, Migrant Echo 5(1976) 30-39; Ch. wśród Polonii, Nasza Rodzina 30(1977) z. 9, 2-47; B. Kołodziej, Towarzystwo Chrystusowe dla Wychodźców. Powstanie i pierwsze lata rozwoju 1932--1939, Lb 1978 (mpsBKUL).

Podobne prace

Do góry