Ocena brak

CHOTKOWSKI WŁADYSŁAW ks.

Autor /Emiliusz Dodano /26.07.2012

ur. 15 III 1843 w Mielżynie (k. Gniezna), zm. 13 VII 1926 w Rabce (k. Nowego Targu), Historyk Kościoła, kaznodzieja, działacz polityczno-społeczny.

Po studiach teol. 1864-68 w seminarium duch. w Poznaniu i Gnieźnie przyjął święcenia kapł., po czym odbył specjalizację w zakresie historii Kościoła na uniw. w Münster; przebywając 1869-70 w Rzymie, pisał do „Tygodnika Katolickiego" reportaże z przebiegu Soboru Wat. I; po powrocie jako wik. parafii św. Marcina w Poznaniu, nast. prefekt i duszpasterz obcokrajowców w Bydgoszczy, a od 1872 prefekt w Poznaniu i dyr. konwiktu Szołdrskich prowadził działalność patriotyczną;

na łamach „Tygodnika Katolickiego", „Kuriera Poznańskiego", „Przyjaciela Ludu" (którego 1875-82 był red.) oraz „Gwiazdy", a także na ambonie i na wiecach bronił prawa dzieci do uczenia się języka pol. i swobody władzy kośc. w obsadzaniu stanowisk, za co był szykanowany przez władze prus., a 1873 pozbawiony stanowiska prefekta (1879 na banicji); przeżycia związane z tym okresem opisał w artykule Moje wspomnienia z Kulturkampfu 1872-1882 (AK 18(1926) 24-35, 166-179, 282-293).

Zainteresowaniom lit. dał wyraz w opowiadaniach hist, oraz w rozprawach O „My-szeidzie" Krasickiego (Pz 1874), O Wacławie Potockim (Pz 1876), o ideale politycznym Zygmunta Krasińskiego (Pz 1881);

jako członek Tow. Przyjaciół Nauk w Poznaniu wygłaszał odczyty z historii Kościoła; na podstawie rozprawy Rozszerzanie protestantyzmu w ziemiach polskich pod rządem pruskim w XVII i XVIII w. (Pz 1881) uzyskał doktorat z teologii w Münster. W 1882 objął katedrę historii Kościoła na wydziale teol. UJ, wprowadzając do nauczania metodę ćwiczeń i seminariów;

jego badania nauk. dotyczyły głównie problematyki unijnej, stosunków kośc. w Galicji oraz reformacji luterańskiej; spośród jego dzieł na uwagę zasługują — Marcin Luter (Kr 1883), Przyczyny reformacji w Polsce (Kr 1883), Żywot Cyryla i Metodego (Kr 1885), Z męczeńskich dziejów unii (Pz 1890), Szkoły jezuickie w Poznaniu 1573-1653 wedle diariusza kolegium poznańskiego (Kr 1893), Dzieje zniweczenia św. unii na Białorusi i Litwie w świetle pamiętników Siemaszki (Kr 1898), Ostatnie lata benedyktynów w Tyńcu (Kr 1900), Powrót i powtórne zniesienie jezuitów w Galicji (Wwa 1904), Historia polityczna Kościoła w Galicji za rządów Marii Teresy (I-II, Kr 1909);

wydał także m.in. Sześć kazań o kwestii socjalnej (Pz 1880), O chrześcijańskim wychowaniu dzieci (Pz 1887), Kazania eucharystyczne (Pz 1922) oraz wygłoszone mowy żałobne, np. na sprowadzenie zwłok A. Mickiewicza (Kr 1890), na pogrzebach J.I. Kraszewskiego (Kr 1887), J. Matejki (Kr 1893), kard. A. Dunajewskiego (Kr 1894); przemawiał na wiecach (m.in. we Lwowie, Linzu);

organizował pomoc dla unitów podlaskich; 1885-97 był posłem z okręgu Kraków—Chrzanów—Wieliczka do austr. Rady Państwa ; 1891-92 był rektorem UJ; 1902 został honor, członkiem Tow. Naukowego w Toruniu, a 1908 członkiem korespondentem AU.

 

J.S. Pelczar, Zarys dziejów kaznodziejstwa w Polsce, Kr 1896, 19172, 371--373; S. Kętrzyński, PEK VH-VIII 60-61; M. Morawski, Śp. ksiądz dr Władysław Ch., AK 18 (1926) 203-205; A. Mańkowski, Śp. ksiądz Władysław Ch., ZTNT 7 (1926-28) 117-119; T. Glemma, PSB III 430-432; EstrSer III 178-183; Cz. Lechicki, Księża rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego w drugiej polowie XIX i pierwszej XX wieku, Novum 15 (1974) z. 10, 84-85.

Podobne prace

Do góry