Ocena brak

CHARYZMATYCZNY RUCH

Autor /Kiry Dodano /25.07.2012

Spontaniczny ruch odnowy występujący przeciw skostniałym strukturom rei. lub teol. ( -> kontestacja) w celu odrodzenia pierwotnej gorliwości rei. ; jest stałym komponentem życia religijnego.

R.ch. powstaje przeważnie oddolnie jako reakcja na stagnację życia rei. i miewa początkowo charakter elitarny; jego masowość i intensywność są proporcjonalne do wielkości potrzeb rei. nie zaspokajanych przez daną religię;

przywódcy ruchu, wypowiadając walkę instytucjom rei. powstałym w ciągu wieków, nawiązują do wzorów sięgających początków danej religii; w wypadku powrotu do pierwotnych struktur rei. bez przystosowania ich do aktualnej sytuacji (-> akomodacja III, IV) dochodzi zwykle do wypaczenia celów r.ch., a nast. do jego wygaśnięcia;

r.ch., który w początkach swoich zrywa ze zinstytucjonalizowanymi formami religijności, w dalszych fazach rozwoju ulega sformalizowaniu i przyjąwszy określoną strukturę organizacyjną, zatraca znamię charyzmatyczności ( -> charyzmatyk).

W chrześcijaństwie, którego nurt charyzmatyczny wyraźnie zaznaczył się w Kościele pierwotnym (-» charyzmat I B), r.ch. przejawiał się od III w. w dążeniach monastycznych (->-anachoreci, -> cenobici, -> eremici), a nast. od XII w. w dążeniach ubogich (-> katarowie, -» waldensi, żebrzące zakony), nawiązujących do ewangelicznych ideałów braterstwa, ubóstwa i wyrzeczenia (->asceza IV); u schyłku średniowiecza pojawił się ruch, zw. -> devotio moderna, jako protest przeciwko sformalizowanej pobożności zewn. ; przerost jurydyzmu i legalizmu w Kościele doprowadził w XVI w. do reformacji;

stagnacja życia rei. w XIX w., zwł. w Ameryce Pn., stała się podłożem powstania np. ruchu tzw. drugiego adwentu (-> adwentyści), -> Świadków Jehowy, w Polsce np. -> mesjanizmu, w wyniku którego na emigracji powstali -> zmartwychwstańcy, a w XX w. np. -> ludu Jezusa, -> rewolucji Jezusa i -» zielonoświątkowego ruchu, który w Kościele kat. przyjął nazwę -» odnowy charyzmatycznej.

Chrześcijańskie r.ch. cechuje dynamizm, entuzjazm, gorliwość apost., oparcie się na niekryt. interpretacji Biblii, wysoki poziom życia mor. oraz spontaniczność wspólnotowych przeżyć rei., nie pozbawionych w wielu wypadkach ekstazy rei., glosolalii i in. niezwykłych wydarzeń.

Wynikiem stabilizacji chrześcijańskich r.ch. są -> zakony, zgromadzenia zakonne, instytuty świeckie, organizacje i stowarzyszenia katolików, bractwa kościelne, III zakony; efektem zaś dewiacji r.ch. i kolejnej instytucjonalizacji życia rei. są różne ugrupowania rei. nie podporządkowane władzy Kościoła.

Na gruncie judaizmu pol. wyrósł ruch chasydyzmu (2). W islamie do znaczniejszych r.ch., które pojawiły się w średniowieczu, należy ruch -> karmatów oraz popularny głównie w Afryce Pn. ruch ibadytów; najbardziej jednak reformi-styczne tendencje, nawołujące do powrotu do Koranu i -> sunny, reprezentował powstały w XVIII w. wśród Arabów ruch -> wahhabitów i w XX w. braci muzułmańskich, oraz w XIX w. w Indiach -» ahmadija. W hinduizmie odrodzenie rei. dokonywało się przede wszystkim dzięki ruchom -> Brah-ma-Samadż (XVIII w.) i -» Aria-Samadż (XIX w.).

Z teol. punktu widzenia r.ch. są zjawiskiem pozyt., ponieważ mają na celu przywrócenie równowagi między charyzmatycznym nurtem życia rei. a jego zinstytucjonalizowaniem, równowagi zachwianej na skutek sporadycznego tłumienia lub nie-respektowania charyzmatów przez władze kośc. (antyklery-kalizm); r.ch., zwracając uwagę czynników oficjalnych na niedomogi życia rei., pełni w stosunku do rei. instytucji funkcję kryt., gwarantującą żywotność danej religii;

związane jednak z nim niebezpieczeństwa, np. przejaskrawienia, nieliczenia się z aktualną rzeczywistością, radykalnego zerwania z istniejącymi strukturami, nakładają na rei. instytucje obowiązek kontroli i przeciwdziałania powstającym zagrożeniom.

 

G. Volpe, Movimenti religiosi c sette ereticali nella società medievale italiana. Fi 1922,1961a; H. von Glasenapp, Religiöse Reformbewegungen im heutigen Indien, L 1928; M.D. Chenu, Moines, clercs, talcs au carrefour de la vie évangélique (XIIe siècle), RHE 49 (1954) 59-89; G.G. Meerssemann, E. Adda, Pénitents ruraux communautaires en Italie au XIIe siècle, RHE 49 (Ì954) 343--390; F. Pareja, Islamotogia, Ma 1954, II 608-611; Movimenti religiosi popolari ed eresie nel medioevo, w: Relazioni del X Congresso di Scienze Storiche, Fi 1955, III 333-537; E. Werner, Pauperes Christi. Studien zu sozialreligiösen Bewegungen im Zeitalter dès Reformpapsttums, L 1956; L. Febvre, Au coeur religieux du XVIe siècle, P 1957; R.A. Knox, Christliches Schwärmertum. Ein Beitrag zur Religionsgeschichte, Kö 1957; K. Rahner, Das Dynamische in der Kirche, Fr 1958,1965s; M. Erbstösser, E. Werner, Ideologische Probleme des mittelalterlichen Plcbejertums. Die freigeistige Häresie und ihre soziale Wurzeln, B 1960; V. Lanternari, Movimenti religiosi di libertà e di salvezza dei popoli oppressi. Mi 1960 (bibliogr.); H. Grundmann, Religiöse Bewegungen im Mittelalter, Da 1961; T. Manteuffel, Narodziny herezji. Wyznawcy dobrowolnego ubóstwa w średniowieczu, Wwa 1963; J. Kopytoff, Classifications of Religious Movements. Analytical and Synthetic, w: Symposium on New Appro-ache to the Study of Religion. Proceedings of the 1964 Annual Spring Meeting of the American Ethnological Society, Seattle 1964, 77-90; S. Trawkowski, Miedzy herezją a ortodoksją. Rola aspołeczna premonstratensów w XII w., Wwa 1964; G. LefT, Heresy in the Later Middle Ages I, Mch 1967; Heresies et sociétés dans l'Europe préindustrielle, XIe-XVIIIe siècle. Communications et débats du Colloque de Royaumont, P 1968; / laici nella società cristiana dei secoli XI e XII. Atti della Terza Settimana Internazionale di Studio. Men-dola 21-27 agosto 1965, Mi 1968; J.M. Setién, O napięciach w Kościele, Conc 5(1969) z. 2, 156-166; E. Benz, Der Heilige Geist in Amerika, D 1970; M. Erbstösser, Sozialreligiöse Strömungen Im späten Mittelaller, B 1970; J. Bielawski, Islam, religia państwa i prawa, Wwa 1973 , 320-342; Der Aufbruch. Charismatische Erneuerung in der katholischen Kirche, Kas 1973; C. Ge-rest, Geistliche Bewegungen und kirchliche Institution, Conc 9 (1973) 619-630; J.M. Velasco, Die religiösen Erweckungsbewegungen in der Religionsgeschichte, Conc 9(1973) 638-645; S. Bylina, Wizje społeczne w herezjach średniowiecznych. Humiliaci. begini, begardzi, Wr 1974; M.D. Chenu, Kontestacja bez schizmy w Kościele średniowiecznym, WDr 2 (1974) z. 3,10-18; J. Gouvernaire, Les charismatiques. Et 340(1974) 123-140; L. Malewicz, Czym jest rewolucja Jezusa?, Więź 17 (1974) z. 7-8, 188-198; E.D. O'Connor, Charisme et institution, NRTh 106(1974) 3-19; A. Posern-Zieliński, Ruchy społeczne i religijne Indian hiszpańskiej Ameryki Południowej XVI-XX w., Wr 1974; K. Konarska-Łosiowa, Ludzie i charyzmaty. O r.ch.. Więź 18 (1975) z. 2, 98-105; L'Eglise et le renouveau charismatique, DC 72(1975) 562-578; Odnowa charyzmatyczna w Kościele katolickim, ŻM 25 (1975) z. 8, 31-60; The Charismatic Movement, GrR 1975; Z. Czerwiński, Ekumeniczne znaczenie katolickiej odnowy charyzmatycznej, ZNKUL 19(1976) z. 3, 37-43; W. Hryniewicz, Prawosławie a r.ch.. Więź 20(1976) z. 3, 59-67; W. Kowalak, R.ch. a kultury afrykańskie, ZNKUL 19 (1976) 3-21 ; K. McDonnell, Charismatic Renewal and the Churches, NY 1976; S.C. Napiórkowski, R.ch. w protestantyzmie, ZNKUL 19(1976) z. 3, 23-36; E. Weron, Zielonoświątkowcy w Kościele, CT 46(1976) z. 2, 173--181; Die charismatische Erneuerung und die Kirchen, Rb 1977; C. Gérest, Die Stunde der Ch. Versuch einer Geschichte der amerikanischen charismatischen Bewegung, Conc 13(1977) 556-570; K. Osuch, Katolicki r.ch. Twórczy entuzjazm czy zarzewie konfliktu?. Znak 29(1977) 821-846; R. Vidales, Ch. und politische Aktion, Conc 13(1977) 588-594; K. Jankę, Wpływ katolickiego r.ch. na ożywienie życia kościelnego. Lb 1978 (mpsBKUL).

Podobne prace

Do góry