Ocena brak

CHALCEDOŃSKI SOBÓR

Autor /Berno Dodano /24.07.2012

Sobór powsz., zwołany 451 przez ces. Marcjana do Chalcedonu k. Konstantynopola w celu przeciwstawienia się nauce Eutychesa (-» monofizytyzm) i wyjaśnienia chrystologicznej doktryny Kościoła (-> chrystologia I, II); jako dogmat wiary ogłosił naukę o istnieniu w Chrystusie jednej osoby i 2 integralnych natur, boskiej i ludzkiej (-> hipostatyczna unia).

I. GENEZA — W przeciwieństwie do potępionej na Soborze Efes. (431) doktryny Nestoriusza (-> nestorianizm), akcentującego integralność ludzkiej natury Chrystusa i jej odrębność od natury boskiej (co prowadziło do wniosku o 2 osobach w Chrystusie), mnisi konstant, z archimandrytą Eutychesem głosili, że Chrystus miał wprawdzie 2 natury, lecz jego natura ludzka została wchłonięta przez boską.

Wychodząc z założenia, że ciało Chrystusa wskutek ubóstwienia musiało się różnić w sposób istotny od ciała innych ludzi, twierdzili, iż w momencie wcielenia 2 odrębne natury, boska i ludzka, utworzyły jedną, oryginalną.

Zwołany 448 przez patriarchę konstant. Flawiana synod w Konstantynopolu potępił poglądy Eutychesa i pozbawił go urzędu, o czym Flawian poinformował pap. Leona I Wielkiego; Eutyches zaś, nie chcąc poddać się wyrokowi, zaapelował do papieża i bpów większych stolic, a także do cesarza. Po rozpatrzeniu sprawy papież poparł decyzję synodu, a w liście do Flawiana (Epistula dogmatica ad Flavianum) wyłożył naukę o 2 naturach w Chrystusie.

Wskutek zabiegów patriarchy aleks. Dioskura, który przyjął Eutychesa i przywrócił mu godność archimandryty, ces. Teodozjusz II zwołał 449 synod do Efezu; Dioskur, poparty przez mnichów oraz ces. wojsko (z polecenia cesarza on, a nie legaci pap., przewodniczył synodowi), zmusił bpów do uznania Eutychesa za prawowiernego; Eutyches natomiast zapewnił, że uznaje doktrynę Soboru -» Nicejskiego i Soboru Efeskiego, a sprzeciwia się błędom nestoria-nizmu i apolinaryzmu; synod odrzucił także naukę o istnieniu 2 natur w Chrystusie po wcieleniu;

przeciwstawiających się tym decyzjom znieważono i wypędzono. Cesarz zatwierdził uchwały synodu, nazwanego przez Leona I „zbójeckim", sprzeciwił się natomiast żądaniu papieża, by zwołać sobór. Dopiero po śmierci Teodozjusza II (450) cesarzowa Pulcheria i jej mąż Marcjan odwołali bpów z wygnania, a w celu doprowadzenia do jedności wiary zabiegali o zwołanie soboru pod przewodnictwem papieża.

Wskutek najazdu Hunów na Galię Leon I pragnął odroczyć termin; dążył również do tego, aby sobór, wolny od nacisku ze strony nestorian lub monofizytów, odbył się w Italii. Jednakże Marcjan rozesłał 17 V 451 zaproszenia do bpów Wschodu, aby przybyli na Sobór 1 IX do Nicei w Bitynii; papież mianował swoimi legatami bpów Paschazyna z Lilibeo na Sycylii, Lucencjusza z Ascoli Piceno oraz prezbiterów Bonifacego i Bazylego;

w skład delegacji wszedł nadto bp Julian z Kos, apokryzjariusz pap. w Konstantynopolu. Zwolenników doktryny Eutychesa (licznie przybyłych do Nicei), którzy nie mieli prawa uczestniczyć w Soborze, usunięto z rozkazu Pulcherii z miasta. Aby umożliwić cesarzowi udział w Soborze (czego domagali się legaci rzym.), obrady przeniesiono do Chalcedonu.

II. OBRADY — W obradach uczestniczyło ok. 360 (wg niektórych badaczy ponad 600) bpów, archimandrytów i delegatów biskupich chrzęść Wschodu (Zachód reprezentowali legaci rzym. oraz 2 bpi afryk., którzy z powodu najazdu Wandalów opuścili swe stolice), co stanowiło najliczniejszą reprezentację na soborach starożytnych.

Otwarcia obrad w bazylice św. Eufemii dokonał 8 X 451 pap. legat Paschazyn; przedstawiciele papieża przewodniczyli również dyskusjom teol. ; sprawami adm. kierował cesarz i jego komisarze (18); do 31 X, dnia zamknięcia obrad, odbyło się 17 sesji, w tym 6 (najważniejsza 25 X) w sprawach doktrynalnych.

Podczas I sesji potępiono uchwały synodu efes. (449) i zrehabilitowano Flawiana, a Marcjan wyraził życzenie, aby każdy z bpów złożył na piśmie wyznanie wiary dostosowane do nauki Soboru Nic, -» Konstantynopolskiego I i Efes, oraz do listu dogm. Leona I do Flawiana i listów Cyryla Aleks.; dokumenty te przedstawiono 10 X, po czym zebrani przyjęli przez aklamację zawartą w nich naukę; ze szczególnymi oznakami zadowolenia i uznania spotkało się odczytanie listu Leona („Piotr przemówił przez Leona").

Na III sesji (13 X) Paschazyn, odwołując się do autorytetu papieża, ogłosił (pod nieobecność komisarzy) decyzję pozbawiającą Dioskura godności patriarchy i funkcji kapł. ; ocenie synodu efes. (449) oraz ułożeniu nowej formuły wiary poświęcona była sesja IV (17 X), m.in. potępiło monofizytyzm 13 bpów egip., jego dotychczasowych zwolenników; opracowana przez specjalną komisję (pod kierownictwem patriarchy konstant. Anatola) formuła wiary, tzw. symbol chalced., odczytana została podczas V sesji (22 X);

ojcowie soborowi — na wniosek Paschazyna — uznali za oficjalny dokument Soboru także list dogm. Leona I. Sesja VI (25 X) odbywała się z udziałem Pulche-rii (honor, przewodnicząca) i Marcjana, który w wygłoszonym przemówieniu — nawiązując do zachwianej na skutek monofi-zytyzmu jedności wiary i pokoju — zaznaczył, że należy przyjąć w całości naukę o wcieleniu Chrystusa wyłożoną przez apostołów, Sobór Nic. oraz Leona I; decyzje te podpisali legaci oraz in. ojcowie Soboru; ponadto ogłoszono kanony (27) dotyczące dyscypliny kośc. ;

kończąc sesję, cesarz zaprosił bpów do pozostania w Chalcedonie dla omówienia kośc. spraw adm. i dyscyplinarnych; 26 X Sobór rozstrzygnął spór w sprawie jurysdykcji bpa Jerozolimy i Antiochii (Jerozolimę uznano za stolicę patriarchatu) oraz zrehabilitował Teodoreta z Cyru, Ibasa z Edessy i Domnusa z Antiochii (deponowanych pod zarzutem nestoria-nizmu przez Dioskura).

Na sesjach 29-31 X omawiano dyscyplinę kleru oraz mnichów i wskazano na potrzebę jej wzmocnienia; ze sprzeciwem legatów spotkał się, uchwalony pod ich nieobecność, kan. 28, przyznający bpowi Konstantynopola najwyższą po papieżu godność w Kościele.

Po zamknięciu obrad biskupi na pocz. listopada 451 wystosowali do papieża list, w którym poinformowali go o potwierdzeniu prawdziwej wiary i zapewnili o swojej czci, wspominając przy tym o (podyktowanych sytuacją polit.) przywilejach Konstantynopola („nowego Rzymu"), oraz prosili o potwierdzenie dekretów Soboru.

III. UCHWAŁY — S.Ch. stanowił syntezę myśli chrzęść Kościoła wsch. i zach.; był zwycięstwem teologii reprezentowanej przez papieża, choć stał się również wyrazem myśli antiocheńskiej szkoły egzegetycznej podobnie jak Sobór Efes., który zebrał istotne sformułowania chrystologiczne -> aleksandryjskiej szkoły egzegetycznej; uzupełniając i wyjaśniając chrystol. doktrynę Soboru Efes., wytyczył chrystologii drogi rozwoju (różnice dotyczą sposobu ujęcia zagadnienia, czego wymagała konieczność obrony kwestionowanych wówczas prawd).

1. Przyjęta formuła nawiązuje do nauki poprzednich soborów i podaje ją w nowym, zwięzłym ujęciu; podkreśla (przeciw aria-nizmowi, apolinaryzmowi, nestorianizmowi, monofizytyzmowi i doketyzmowi) tożsamość Syna Bożego przedwiecznie zrodzonego z Ojca i człowieka Chrystusa narodzonego z Dziewicy; jest on Synem Boga i synem Maryi ( -> Theotokos), współisto-tnym Ojcu w bóstwie oraz ludziom w człowieczeństwie (oprócz grzechu); w jednej osobie Słowa Bożego są zjednoczone 2 odrębne natury — boska i ludzka, różne we właściwościach i działaniach.

W przeciwieństwie do skrajnych poglądów szkoły aleksandryjskiej S.Ch. wskazał, że ludzka natura istniała w Chrystusie w sposób „pełny, niezmienny i niezmieszalny" mimo złączenia z naturą boską i zachowała również swą odrębność; natury te, kompletne i doskonałe, obie bez pomieszania i zamiany, bez podziału i rozłączenia, hipostatycznie zjednoczone, tworzą jedną osobę;

zjednoczenie to zabezpieczało właściwość każdej z nich. Sobór wprowadził znak równania między pojęciem osoby (prosopori) i hipostazy (hypostasis) oraz jasne rozróżnienie między osobą a naturą konkretną (fysis) ; od tego czasu jedność Chrystusa wyraża się określeniem „jedna osoba", czyli „hipostaza", natomiast odrębność bóstwa i człowieczeństwa — „w 2 naturach".

Do doktryny S.Ch. nawiązał pap. Pius XII z okazji 1500-nej rocznicy Soboru w swej enc. Sempiternus Rex (AAS 43(1951) 625-644); podkreślił w niej m.in., iż rozpatrywanie człowieczeństwa Chrystusa przy zastosowaniu właściwej metody psy-chol. nie jest możliwe bez respektowania doktryny S.Ch.; jednocześnie odrzucił pogląd, jakoby w Chrystusie obok Syna Bożego istniał człowiek przez niego wzięty i obdarzony integralną autonomią (assumptus homo).

2. W celu podniesienia na wyższy poziom moralny życia chrześcijan, a przede wszystkim duchowieństwa i mnichów, S.Ch. wezwał do uznawania autorytetu bpa w Kościele, zakazał symonii oraz przyjmowania bpstwa w celu gromadzenia bogactw (kan. 2), wnoszenia do władz cywilnych skarg przeciw bpowi (kan. 9) i występowania przeciw bpowi przed nimi (kan. 18), a po śmierci przejęcia jego dóbr przez duchowieństwo (kan. 22); zakazał też bpowi przywłaszczania sobie tytułu metropolity, nawet gdyby uzyskali na to zgodę cesarza (kan. 12);

metropolitom nakazał konsekrację bpa w okresie 3 miesięcy od czasu zawa-kowania stolicy biskupiej (kan. 25); wszystkim duchownym zabronił piastowania urzędów świeckich, np. na dworach i w wojsku (kan. 7), przyjmowania święceń bez pozwolenia bpa miejsca zamieszkania (kan. 6), związania się z 2 Kościołami (kan. 10), wykonywania obowiązków kapł. w innym mieście bez pozwolenia swego bpa (kan. 13);

świeckim natomiast polecił rozstrzygać spory z duchownymi wobec miejscowego bpa, a nie przed trybunałem cywilnym (kan. 9); mnichów poddał jurysdykcji miejscowego bpa (kan. 8), a za odejście z zakonu do życia świeckiego zagroził im ekskomuniką biskupią; bp jednak powodowany miłosierdziem może karę złagodzić (kan. 16).

Mimo przyznania patriarsze Konstantynopola pierwszeństwa przed in. patriarchami Wschodu i poddania jego jurysdykcji metropolitów Pontu, Azji (prokonsularnej) i Tracji (kan. 28), Sobór był wyrazem jedności Kościoła oraz uznania powagi Stolicy Apost. (o akceptacji prymatu bpa rzym. świadczy respektowanie interwencji papieża w sprawy dogm. i dyscyplinarne oraz uznanie jego autorytetu zarówno przez Marcjana, jak i patriarchę Anatola).

IV. RECEPCJA — Po zakończeniu Soboru Marcjan i Anatol zwrócili się do papieża o zatwierdzenie uchwał; 452 Leon I sprzeciwił się sformułowaniom kan. 28 i — odwołując się do tradycji apost. oraz Soboru Nic. — podkreślił pierwszeństwo stolic patriarszych w Antiochii i Aleksandrii przed Konstantynopolem; natomiast w liście z 453 do Marcjana zatwierdził wszystkie tezy S.Ch. dotyczące wiary, a zwolenników Nesto-riusza, Eutychesa i Dioskura ekskomunikował.

Uchwał S.Ch. nie przyjęli skrajni monofizyci (eutychianie), a także niektórzy mnisi ( -> sewerianie, -* aftartodokeci), zwolennicy doktryny Cyryla Aleks, (sprzed 433), używającego zamiennie wyrażeń natura (fysis) i osoba (prosopori), gdyż dopatrywali się w nich aprobaty dla nestorianizmu.

Opozycja ze strony czynników świeckich popierających monofizytyzm spowodowała, że przeciwnikom S.Ch. udało się opanować stolice patriarsze na Wschodzie (-> Antiochia HCl, -> Aleksandria II D 1); ces. Bazylisk (475-476) wydał dekret, podpisany nast. przez ok. 500 bpów Wschodu, odrzucający list dogm. Leona I oraz doktrynę S.Ch. i grożący ich zwolennikom najsurowszymi karami; przeciwny byl również ces. Zenon (476-491) w swej formule wiary (-> Henotikori).

Dopiero za ces. Justyna (518-527), dzięki przyjęciu przez patriarchę konstant. Jana II formuły zjednoczeniowej, uznano uchwały S.Ch.
Jednakże 543 pod przewodnictwem mnicha -> Jakuba Bara-deusza powstała niezależna od Konstantynopola i Rzymu wspólnota monofizycka w Syrii (jakobici), negująca uchwały S.Ch. ;

również hierarchia Kościoła orm. na skutek fałszywego przedstawienia przez syr. monofizytów dekretów S.Ch. (zatwierdzających rzekomo nestorianizm) zerwała na synodzie w Dwin (552-553) jedność z Konstantynopolem (-> Armenia I 1); dopiero 862 na synodzie w Szirakawan Kościół orm. przyjął doktrynę Soboru. Decyzji S.Ch. nie uznał Kościół koptyjski w Egipcie i Etiopii. Szczególny wyraz znalazł dogmat S.Ch. w spekulacjach myślicieli ros. XIX i XX w., zwł. S.N. Bułgakowa i A.M. Buchariewa (-» bogoczłowieczeństwo).

Chrystologiczną doktrynę, w celu ustrzeżenia jej przed niewłaściwym rozumieniem, sformułowano na S.Ch. za pomocą 4 określeń neg. (-> apofatyczna teologia) w terminologii helle-nist., która była wówczas najbardziej zrozumiałą szatą pojęciową.

Ponieważ Sobór Wat. II zwrócił uwagę na fakt, że w doktrynalnych sformułowaniach Kościoła należy odróżnić istotną treść wiary od języka i kategorii pojęciowych zaczerpniętych z najbardziej odpowiadającej im tradycji filoz. (KDK 44), współcz. teologowie kat. sądzą, że dogm. określeń S.Ch. nie można absolutyzować ani uważać za kres rozwoju prawdy objawionej w Kościele; wierność doktrynie nie polega na powtarzaniu dawnych formuł, ale na wyrażaniu zasadniczych treści dogm. w terminologii współcz. (akomodacja IV B);

dlatego postulują konieczność radykalnego zdynamizowania obrazu Chrystusa, nakreślonego przez S.Ch., dla bardziej adekwatnego zrozumienia całokształtu bytu i działania Jezusa, ukazując jego tajemnicę w aspekcie historiozbawczym, soteriologicznym i funkcjonalnym.

V. ZNACZENIE EKUMENICZNE — Sobór Wat. II zwrócił uwagę na „uroczyste zatwierdzenie dogm. orzeczeń Soborów Efes, i Chalced." (DE 13), na których tle powstały trwające do dziś rozłamy.
Nowe naświetlenie okoliczności zwołania S.Ch., jego przebiegu, a nawet podjętych na nim decyzji może przyczynić się do ekum. zbliżenia Kościołów Wschodu z Kościołem kat. (P. Schoo-nenberg), gdyż wprowadzeniu w życie uchwał soborowych towarzyszyła ingerencja państwa;

nadto skazanie przez Marcjana na wygnanie patriarchy aleks. Dioskura uznane zostało w Aleksandrii za poniżenie narodu, skutkiem czego cary kraj odrzucił uchwały S.Ch.; Marcjan wydał także surowy edykt przeciw monofizytom, czym wywołał ich zacięty opór, m.in. w Palestynie i Egipcie, gdzie dochodziło nawet do rozlewu krwi.

W celu doprowadzenia do porozumienia i jedności z tzw. Kościołami przedchalced. (monofizyci, nestorianie) istnieje konieczność kryt. ustosunkowania się do materiałów źródłowych S.Ch. (np. w pierwotnym tekście łac. w formule wiary jest określenie ex duabus naturis, za którym opowiedziała się część ojców Soboru, podczas gdy dopiero późniejsze przekazy mają in duabus naturis), a przede wszystkim roli, jaką odegrał na nim cesarz lub jego delegaci. Bpi w Chalcedonie mieli na celu skorygowanie sformułowań uchwalonych w Efezie (449).

Dopiero naciski władzy świeckiej zmusiły ich do opracowania i ogłoszenia nowej formuły wiary, która miała przyczynić się (w intencji cesarza) do zakończenia sporów chrystologicznych i zapewnić pokój w cesarstwie.

Wyznanie to narzucono nieprzychylnie nastawionym chrześcijanom egip. i wsch., którzy w zaakceptowaniu nierozdzielności i niemożliwości zmieszania 2 natur w Chrystusie dopatrywali się przeciwstawienia doktrynie Cyryla Aleks. ; promulgowanie zaś uchwał S.Ch. specjalnym dekretem ces. miało rzekomo (wg odrzucających autorytet tego Soboru) nadawać im moc obowiązującą dla samego cesarstwa, a po jego upadku powstaje problem, w jakiej mierze dziś uchwały te pozostają wiążące.

Niektórzy współcz. krytycy wysuwają możliwość przyjęcia doktryny Soboru bez recepcji całości jego orzeczeń, gdyż nie należy sądzić, by Kościoły opowiadające się wówczas za monofizytyzmem były przekonane o jego słuszności; pozyt. zjawiskiem ekum. jest fakt, że monofizytyzm na Wschodzie ma charakter raczej tylko nominalny.

Ze względów ekum. postuluje się również ponowne rozpatrzenie ważności -> anatem przy odróżnieniu odnoszących się do poszczególnych osób od anatem ogólnych oraz kwestii, o ile są one wiążące dla czasów współczesnych. Przedstawiciele Kościołów przedchalced. wysuwają postulat, aby na S.Ch. patrzeć w świetle Soborów Konstant. II (553) i III (681), a nawet już Soboru Efes. (431).

Akta S.Ch. zawiera Mansi (VI-VII) oraz Hardouin (II); wyd. kryt. ogłosił E. Schwartz (Concilium Chalcedonense, Acta graeca. Epistolarum collectiones ACO II 1, 1-2 oraz Leonis Papae I Epi-stolarum collectiones ACO II 4); nadto listy Leona I dotyczące monofizytyzmu wydał Silva-Tarouca (Sancii Leoni Magni Epi-stulae contra Eutychianis haeresim I-II, R 1934-35).

 

J. Bois, DThC II 2190-2208; J. Harapin, Primutus pontificii romani in Concilio Chalcedonensi et Ecclesiae dissidentes, Q 1933 ; W. Wojtasik, Nauka świętego Leona I papieża o Słowie wcielonym, Wwa 1936 (passim); Chalkedon I-III (bibliogr.); P.T. Camelot, Théologies grecques et théologie latine à Chalcedonie, RSPT 35(1951) 401-412; H. du Manoir, Le quinzième centenaire du Concile de Chalcédoine (451-1951), NRTh 83(1951) 785-803; M.J. Nicolas, La doctrine christologique de saint Léon le Grand, RThom 59 (1951) 609-662; P. Parente, Valore storico e dottrinale del Concilio di Calcedonia nella luce dell'enciclica „Sempiternus Rex" di Pio XII, ED 4 (1951) 339-362; W. Schnee-melcher, Chalkedon 451-1951, EvTh 11 (1951-52) 241-259; A Symposium on the Occasion of the 1500 Anniversary of the Council of Chalcedon, ER 4(1952) 393-403; Ch. Davis, 77ie Centenary of Chalcedon, CRev 36(1952) 337-348; F.X. Murphy, Peter Speaks Through Leo, Wa 1952; A. Walz, Papst und Kaiser in Chalkedon, Ang 29(1952) 110-129; B. Altaner, Zur Theologie und Geschichte des Konzils von Chalkedon, ThRv 49 (1953) 1-4; H. von Campenhausen, Das Konzil von Chalkedon, ThLZ 78 (1953) 85-92; G. Crosignani, Per il XV centenario del Concilio di Calcedonia (451-1951), DThP 56(1953) 99-149; H.M. Diepen, Les „Trois chapitres" au Concile de Chalcédoine, Ooster-hout 1953; tenże. Une étude de la christologie de l'Anatolie ancienne, Ooster-hout 1953; A. Kartaszow, 1500-letniaJa godowszczina IV wsielenskogo Sobora, Prawostawnaja mysl 9(1953) 65-95; R.V. Sellers, The Council of Chalcedon, Lo 1953; H.J. Weisweiler, Das frühe Marienbild der Westkirche unter dem Einfluss des Konzils von Chalkedon, Schol 28 (1953) 321-360, 504-525; S. Wier-chowskoj, Nieskolko bogoslowsklch woprosow swiazannych s chatkldonskim dogmatom, Prawostawnaja mysl 9(1953) 31-42; W. Zeńkowskij, Sud'ba chat-kidonskích opriedielenij, Prawostawnaja mysl 9(1953) 51-64; H.M. Diepen, Les douze anathématismes au Concile d'Ephèse et jusqu'en 519, RThom 63 (1955) 300-338; P. Galtier, L'Occident et le néochalcédonisme, Gr 40(1959) 54-74; H.M. Diepen, Douze dialogues de christologie ancienne, R 1960; Le Concile et les conciles, Chv 1960; F. Dvornik, 77ie Ecumenical Councils, NY 1961; P.T. Camelot, Ephèse et Chalcédoine, P 1962, II 79-235; I. Cardinale, // Concilio dl Calcedonia ed i rapporti del patriarcato di Antiochia dei Melchitl con Roma nella conformità alla verità teologica ed in unione con la Santa Sede, w: Alla Vigilia del Concilio ecumenico Vaticano li, R 1962, II 65-77; P.R. Cren, Concilium episcoporum est. Note sur l'histoire d'une citation des actes du Concile de Chalcédoine, RSPT 46(1962) 45-62; J.M.A. Salles-Dabadie, Les conciles oecuméniques dans l'histoire, P 1962, 123-149; T. Sagi-Bunić, Documentalo doctrinalis ephesino-chalcedonensis, Laur 3(1962) 499-514; tenże, „Duo perfecta" et „duae naturae" in definitione dogmatica chalcedonensi, R Ì964; tenże, „Deus perfectus et homo perfectus" a Concilio Ephesino ad Chalcedonense, Fr 1965; D. Sarkissian, The Council of Chalcedon and the Armenian Church, Lo 1965; J. Liébaert, L'incarnation. Dès origines à Chalcédoine, P 1966; P.T. Camelot, NCE III 423426; R. Graber, Chalkedon heute, WV I 493509; J.M. Hornus, Les lendemains du Concile de Chalcédoine dans les chrétientés d'Arménie et de Mésopotamie, RHPR 49 (1969) 359368; W. de Vries, Die Struktur der Kirche gemäss dem Konzil von Chalkedon (451), OCP 35 (1969) 63122; J. Coman, The Doctrinal Definition of the Council of Chalcedon and Its Reception in the Orthodox Church of the East, ER 22(1970) 363383; A. Grillmeier. The Reception of Chalcedon In the Roman Catholic Church, ER 22 (1970) 383412; E.R. Hardy, Chalcedon in the Anglican Tradition, ER 22(1970) 412424; M.J. van Parys, The Council of Chalcedon as Historical Event, ER 22(1970) 305320; V.C. Samuel, Proceedings of the Council of Chalcedon and Its Historical Problems, ER 22(1970) 321348; G. Konidaris. The Christologlcal Decisions of Chalcedon. Their History down to the 6th Ecumenical Synod 451651, GOTR 16 (1971) 6378; J. Meyendorff, Le Concile de Chalcédoine et sa signification pour le mouvement oecuménique, 1st 16(1971) 326336; A. Grillmeier, Christologie von Chalcedon bis zum Ende der Väterzeit, HDG III lb, Fr 1973 (passim); Neues Glaubensbuch. Der gemeinsame christliche Glaube, Fr 1973, 266276; T. Ugbit. Current Christological Positions of Ethiopian Orthodox Theologians, R 1973 ; J. Misiurek, S.Ch. w aspekcie ekumenizmu, RTK 21 (1974) z. 2, 91104; I. Sanna, Indicazioni per una interpretazione del dogma di Calcedonia, Miscellanea lateranense 4041 (197475) 226253; P. Schoonenberg, Christologlsche Diskussion heute, Th PO 123 (1975) 105117; R.C. Chesnut. Three Monophysite Christologics. Severus of Antioch, Philoxenus of Mabbug and Jacob of Sarug, Lo 1976; A. de Halleux, La définition christologique à Chalcédoine, RTL 7(1976) 323, 155170; R. Marié, Chalcédoine réinterrogé, RSR 65 (1977) 1544; B. Sesboüe, Le procès contemporain de Chalcédoine. Bilan et perspective, RSR 65 (1977) 45-80.

Podobne prace

Do góry