Ocena brak

CASSIRER ERNST

Autor /Vito Dodano /20.07.2012

ur. 28 VII 1874 we Wrocławiu, zm.
13 IV 1945 w Nowym Jorku, Niem. filozof, neokantysta.

Studiował w Berlinie, Lipsku, Heidelbergu, od 1896 w Marburgu,
gdzie 1899 uzyskał doktorat z filozofii, przedstawiając
część pisanej pod kierunkiem H. Cohena pracy Leibniz System
in seinen wissenschaftlichen Grundlagen (Mb 1902, Hi 1962a) ;
nast. wykładał historię filozofii na uniw. w Berlinie; 1919-33
był prof., a 1930-33 rektorem uniw. w Hamburgu; jako Żyd musiał
1933 opuścić Niemcy; 1933-35 wykładał w Oksfordzie,
1936-41 w Goteborgu (Szwecja); 1941 przeniósł się do Stanów
Zjedn. i wykładał na uniw. Yale w New Haven, a od 1944 —
Columbia w Nowym Jorku.

W początkowym okresie twórczości C. przeważały zainteresowania
epistemologią nauk ścisłych (m.in. Substanzbegriff und
Funktionsbegriff, B 1910, 19222; Zur Einsteinschen Relativitätstheorie,
B 1921; Determinismus und Indeterminismus in der
modernen Physik, Gt 1936); zasadniczy nurt badań C. dotyczył
zagadnień kultury oraz metodologii szeroko pojętej humanistyki
(główne dzieło Philosophie der symbolischen Formen. I Die
Sprache, B 1923, Da 1972, II Das mythische Denken, B 1925,
III Phänomenologie der Erkenntnis, B 1929, Da 1972; Sprache und Mythos, L 1925; Zur Logik der Kulturwissenschaften, Gt
1942, Da 19712 ; The Myth of the State, NH 1946); w końcowej
fazie twórczości C. zainteresował się głównie zagadnieniem człowieka
jako twórcy kultury (An Essay on Man, NH 1944; Esej
o człowieku, Wwa 1971).

W licznych pracach z zakresu historii
filozofii C. usiłował zanalizować różne obrazy świata konstruowane
w różnych epokach, uchwycić charakterystyczne dla danej
epoki problemy oraz prześledzić ich rozwój (np. Das Erkenntnisproblem
in der Philosophie und Wissenschaft der neueren Zeit
I-m, B 1906-20, IV, St 1957; Kants Leben und Lehre, B 1918,
Da 19722 ; Individuum und Kosmos in der Philosophie der Renaissance,
L 1927, Da 19632 ; Die platonische Renaissance in England
und die Schule von Cambridge, L 1932; Die Philosophie der
Aufklärung, T 1932, 19733 ; Descartes, Sto 1939).

U C. zmieniał się zakres podejmowanej problematyki, pozostawała
natomiast ta sama ogólna neokantowska orientacja
metodol. jego filozofii.

Z tradycji neokantowskiej szkoły marburskiej
przejął koncepcję filozofii jako kryt. analizy poznania,
której zadaniem jest ustalenie koniecznych warunków uzyskiwania
wiedzy wartościowej, możliwej tylko dzięki pochodzącym
od umysłu apriorycznym zasadom poznania.
Filozoficzny system C. nazywa się symbolizmem; jest on wiedzą
o kształtowaniu przedmiotu poznania przez formalne
zasady aprioryczne, nazwane przez niego formami symbolicznymi.

Wszelkie poznanie ma charakter symboliczny. Każda
forma symboliczna jest swoistą strukturą organizującą dane
różnorodnych doświadczeń w postaci formalnej syntezy, kształtującej
doświadczenie i tworzącej odrębny, całościowy obraz
świata. C. przyjmował następujące formy symboliczne odpowiadające
różnym stopniom oraz typom poznania: mit, religia,
sztuka, język, nauka; wszystkie one tworzą funkcjonalną jedność,
gdyż warunkują tworzenie syntez poznawczych, czyli
różnych całościowych obrazów świata.

Wszystkie obrazy świata
posługują się tymi samymi podstawowymi kategoriami, np.
czasu, przestrzeni, przyczynowości, ale zróżnicowanymi modalnie;
inne jest np. rozumienie czasu w micie, inne w nauce.
Każda synteza ma wartość poznawczą, ponieważ kieruje się
własną logiką (C. poszerzył tradycyjne rozumienie logiki).

Wszystkie
obrazy świata są równouprawnione, chociaż nie są równowartościowe;
nauk. obraz świata jest doskonalszy, ponieważ reprezentuje
wyższą pod względem log. spójności formę syntezy niż
obraz ukształtowany, np. przez mit czy język potoczny C. poszerzył
zakres kantowskich form apriorycznych twierdząc, że
dotyczą one nie tylko poznania nauk., lecz obejmują wszystkie
formy kultury;

uwzględnił ponadto moment ich rozwoju twierdząc,
że formy symboliczne podlegają ewolucji; rozwoju tego
nie pojmował jednak chronologicznie; mit. obraz świata może
istnieć równocześnie z obrazem nauk.; jako przykład analizował
C. mity faszystowskie XX w.

Symbolizm C. stał się też ogólną teorią kultury; kulturę rozumiał
on jako wynik wszelkiej aktywności ducha ludzkiego.
Symbolizm badając, jaką strukturę log. reprezentują poszczególne
formy kultury, zmierza do ustalenia prawidłowości
występujących w kulturze, a tym samym do uzasadnienia możliwości
teoretycznej wiedzy o kulturze (humanistyki).

Analiza kultury jest, wg C , także głównym źródłem wiedzy
o człowieku, działalność kulturowa stanowi bowiem istotę
człowieka. Człowiek — wg funkcjonalnej definicji podanej
przez C. — jest „zwierzęciem symbolotwórczym" (animal symbolicum),
gdyż zdolność do tworzenia symbolicznych obrazów
świata wyróżnia człowieka ze świata przyrody.

Człowiek nie
kontaktuje się ze światem bezpośrednio, lecz poprzez formy symboliczne
sam tworzy swój świat; wynika z tego odpowiedzialność
za jakość ukształtowanego świata; C. przeciwstawiał się
wszelkim pesymistycznym i katastroficznym teoriom kultury.

Jego koncepcje oddziałały szczególnie w kręgach filozofii'anglosaskiej
(S.K. Langer), a także wpłynęły na konstrukcję niektórych
postaci hermeneutyki.

 

Philosophy and History. Essays Presented to Ernst C, Ox 1936, NV 1964 (bibliogr.); F.W. Kearney, The Philosophy of Ernst C, Ev 1949; The Philosophy of Ernst C, NY 1949, St 1966 (bibliogr.); C H . Hamburg, Symbol and Reality. Studies in the Philosophy of Ernst C , Hg 1957; H. Buczyńska, Cassirer, Wwa 1963; H. Niel, La pensée et l'oeuvre de Ernst C, ScE 17 (1965) 231-261 ; D. Verene, C. View of Myth and Symbol, Monist 50 (1966) 553-564; S. Körner, EPh II 44-46;CO. Scharg, Heidegger and C. on Kant, KantSt 58 (1967) 87-100; Ernst C , Pensiero 13 (1968) 5-208; H.M. Campbell, The Philosophy of Ernest C, and Fictional Religion, Th 33 (1969) 737-754; H. Declève, Heidegger et C. interprètes de Kant, RPL 67(1969) 517-545; S. Veca, Elementi dl morfologia. Saggio su C , Pensiero 14(1969) 35-70; D.F. Verene, Kant, Hegel and C. The Origins of the Philosophy of Symbolic Forms, JHI 30(1969) 33-46; D. Vircillo, La crisi dello scientismo nelT antropologia culturale di Ernest C, Teoresi 24(1969) 131-151; Cassirer, RIP 28(1974) 449-510 (bibliogr.); W. Marx, C. Symboltheorie als Entwicklung und Kritik der neukantianischen Grundlagen einer Theorie des Denkens und Erkennens, AGPh 57 (1975) 188-206, 304-339.

Podobne prace

Do góry