Ocena brak

CANO, Canus MELCHIOR OP

Autor /Sulibor Dodano /19.07.2012

ur. 6 1 1509 w Tarancón
(prow. Cuenca), zm. 30 IX 1560 w Toledo, Hiszp. teolog.

Do zakonu wstąpił 1523; studia teol. odbył 1527-31 na uniw. w Salamance, gdzie był uczniem F. de Vitorii; 1531 przyjął
święcenia kapł. i w kolegium zak. w Valladolid rozpoczął wykłady
filozofii oraz teologii; 1542 objął katedrę na uniw. w ->
Alcalá de Henares, a po śmierci Vitorii (1546) — w Salamance,
gdzie zajął się komentowaniem Sentencji Piotra Lombarda
i Summy teologicznej Tomasza z Akwinu (zachowane rpsy);

1551 delegowany przez ces. Karola V na Sobór Tryd., brał udział
w pracach przygotowawczych do orzeczeń dogm. o sakramencie
eucharystii i pokuty; pap. Juliusz III nadał mu tytuł
theologus praestantissimus i 1552 mianował go bpem Wysp Kanaryjskich,
lecz C. bpstwa nie przyjął; opuścił także uniwersytet
i osiadł w klasztorze, oddając się pracy pisarskiej; 1554 został
rektorem kolegium w Valladolid.

Występował przeciw teol. poglądom
prymasa Hiszpanii B. -> Carranzy, zawartym głównie
w jego Comentarios sobre el ..Catecismo cristiano" (An 1558);
jako kwalifikator z ramienia inkwizycji hiszp. oskarżył Carranzę
o herezję i spowodował jego aresztowanie; w sporach polit,
pomiędzy pap. Pawłem IV a królem hiszp. Filipem II C. stanął
po stronie króla; wybierany 1557 i 1559 na prowincjała zakonu,
nie uzyskał zatwierdzenia pap. (zatwierdził go dopiero
1560 pap. Pius IV).

C. był w Hiszpanii głównym przeciwnikiem
jezuitów; zarzucając im zerwanie z tradycją kośc, zwalczał ich,
jako zwiastunów antychrysta, w kazaniach, wykładach i listach
(Crisis de la Compañía, Ba 1900, 152-159); występował również
przeciw -» immunitetom i przywilejom kapituł.

Do najważniejszych dzieł C. należy opracowanie w 12 księgach
De locis theologicis (Sal 1563), które doczekało się ponad
30 wydań (ostatnie R 1890), przedrukowane również przez J.P.
Migne'a (Theologiae cursus completas I, P 1837);

do napisania
dzieła skłoniło C. w dużej mierze szerzenie się idei reformacji,
przenikających także do Hiszpanii, podważających podstawowe
prawdy Kościoła kat. ; w dziele tym — przedstawiającym systematycznie
źródła dowodów teol. i zasady ich stosowania — wykorzystał
metodyczne wskazania R. Agricoli zawarte w De inventione
dialéctica (Kö 1548); pośrednio wzorował się także na
Topikach Arystotelesa, zwł. w zastosowaniu metody dysput do
metody historycznej.

Jeden z pierwszych postawił hasło powrotu
do źródeł teol.; rozróżnił źródła argumentacji teol. oparte na
autorytecie (Pismo Św., Tradycja, nauczycielski urząd Kościoła,
sobory, ojcowie Kościoła, teologowie scholast., kanoniści)
oraz na danych rozumowych (poznanie rozumowe, filozofowie,
historia); w końcowej księdze omówił sposób powoływania się
na źródła w dysputach teologicznych.

C. nie dokończył swego
dzieła; dał w nim pierwszy w dziejach teologii wykład systematyczny
teorii poznania oraz metodologii teol., przez co wywarł
decydujący wpływ na rozwój teologii, zwł. fundamentalnej.

Poglądy metodologiczne C , choć oparte głównie na dorobku
Tomasza z Akwinu, zapoczątkowały kształtowanie się teologii
pozyt, dlatego C. nazywa się ojcem metody teol. (-> topika
teologiczna).

Dzieło, pisane klasycznym językiem wzorowanym
na Cyceronie i Agricoli, należy do wybitnych lit. dzieł renesansu.
Nadto C. jest autorem Relectio de sacramentis in genere (Sal
1547) oraz Relectio de paenitentia (Sal 1548).

 

F.A. Caballero, Vida del Fray Melchior C. I-H, Ma 1871; Quétif II 176-
-178; P. Mandonnet, DThC II 1537-1540; M. Jacquin, Melchior C. et lu
théologie moderne, RSPT 9(1920) 121-141; A. Lang, Die „Loci theologici" des Melchior C. und die Methode des dogmatischen Beweises, Mn 1925; V. Beltrán de Heredia, Melchior C. en la Universidad de Salamanca, CTom 48 (1933) 178-208; tenże. La teologia de nuestras Universidades del Siglo de oro, AST 14 (1941) 1-29; A. Lang, Die Gliederung und die Reichweite des Glaubens nach Thomas von Aquin und den Thomisten, DTh 20 (1942) 207-236,335-346, 21 (1943) 79-97; E. Marcotte, La nature de la théologie d'après Melchior C, Ot 1949; A. Huerga, In Melchloris C. de „Locis theologicis" opus scholia historiom spiritualitatis spectantia, Ang 38(1961) 20-55; A. Lubik, De conclusionibus theologicis ad mentem Melchioris C, Ant 36(1961) 29-68,173-198; G. Gieraths, Melchior C. und die Geschichtswissenschaft, FZPhTh 9 (1962) 3-29; J.I. Tellechea Idigoras, Melchior C. y Bartolomé Carranza, HS 15 (1962) 5-89; A. Aquilina, De progressu dogmatis secundum Melchioris C. doctrinam, Na Í963; E. Gonzales, Teologia y tradición en la doctrina de Melchior C, Salm 10(1963) 135-160; T. Tshibangu, Melchior C. et la théologie positive, EThL 40 (1964) 300-339; F. Courtney, NCE III 28-29; A. Scola, Chiesa e metodo teologico in Melchior C, Rivista di storia e letteratura religiosa 9 (1973) 203-234; H. Waldenfels, Welt als Erkenntnisprinzip der Theologie?, ZKTh 96(1974) 247-262.

Podobne prace

Do góry