Ocena brak

Brąz

Autor /Licynia Dodano /25.10.2012

Stop miedzi z innymi metalami (wyjątek stanowią
stopy miedzi z cynkiem, zw. mosiądzem); w
zależności od składu rozróżniamy b. plastyczne (do
kucia, tłoczenia itp.) oraz odlewnicze. W wyrobach
rzemiosła artyst. i dziełach rzeźby b. właściwy, tzn.
cynowy, używany jest rzadko; najczęściej używa się
spiżu, czyli potrójnego stopu miedzi, cyny i cynku,
potocznie zw. brązem.

Najważniejszą techniką
obróbki b. jest odlewanie (—> odlew) i kucie blach
brązowych (-» repusowanie, —> puncowanie); zarówno
odlewane, jak i kute przedmioty brązowe podlegają
zwykle cyzelowaniu, mogą być ozdobione inkrustacją
lub emalią; z biegiem czasu wyroby z b.
pokrywają się zielonkawą —> patyną (często wywoływaną
sztucznie).

W starożytności i średniowieczu rzemieślnika trudniącego
się obróbką b. zw. aerarius; w późnym średniowieczu
rzemiosło brązownicze uprawiane było
przez ludwisarzy (pierwsze cechy od XV w.); zależnie
od charakteru wykonywanych przedmiotów z
ludwisarstwa wyodrębniło się m.in. konwisarstwo,
puszkarstwo i in. Termin brązownictwo
powstał w Polsce w kon. XVIII w. i obejmował gł. wyrób
przedmiotów dekor. z brązu.

Pierwszymi wyrobami b. w czasach przedhist. były
narzędzia (igły, noże), broń (siekiery, groty dzid
i strzał, miecze) i ozdoby (naszyjniki, paciorki, fibule);
w staroż. Grecji w VI w. p.n.e. zastosowano b. do
odlewania posągów; w sztuce średniowiecza b. stał
się popularnym materiałem do wyrobu przedmiotów
gł. kultu chrzęść, (np. dzwony, relikwiarze, kadzielnice,
świeczniki, chrzcielnice); wtedy także rozpoczął
się rozwój sztuki odlewniczej wielkich rzeźb,
płyt brązowych (drzwi, płyty nagrobne); na XVIII w.
przypada rozkwit brązownictwa produkującego elementy
dekor. (nierzadko złocone), jak kraty, balustrady
schodów i balkonów, ramy zwierciadeł, przyrządy
kominkowe, oprawy zegarów, naczynia, świeczniki,
okucia mebli.

W XIX w. b. stopniowo wychodzi z
powszechnego użycia w przemyśle artyst., natomiast
utrzymuje się jako materiał do odlewu dzwonów
i przede wszystkim jako tworzywo w rzeźbie.
(z franc. bronze, wł. bronzo, późnołac. brundium)

Podobne prace

Do góry