Ocena brak

BRAMANTE, Donato di Pascuccio d'Antonio

Autor /Oleg Dodano /11.07.2012

ur. ok. 1444
w Monte Asdrualdo (Fermignano k. Urbino), zm. 11 III lub IV
1514 w Rzymie, Wł. architekt i malarz okresu renesansu (II).

Początkowo współpracował (1450) z architektem L. Lauraną
przy budowie zamku w Urbino; od 1480 działał jako architekt
w Mediolanie na dworze książęcym; 1499 przeniósł się do Rzymu,
1503 pap. Juliusz II powierzył mu przebudowę pałacu wat.
i bazyliki św. Piotra.

Do najważniejszych dzieł B. należą: w Mediolanie — przebudowa
kościoła S. Maria presso S. Satiro (1482), S. Maria delle
Grazie (1488), portyk przy bazylice S. Ambrogio (1492); w Pawii
— (1488) udział w pracach przy apsydzie, krypcie i zakrystii
katedry; w Abbiategrasso — fasada katedry z monumentalną
niszą i portalem (1477, autorstwo B. ogólnie przyjęte) ;

w Rzymie
klasztor i dziedziniec S. Maria della Pace (1500-04) oraz tempietto
(świątynia) przy kościele S. Pietro in Montorio (1500-02);
w Watykanie — rozbudowa pałacu pap. od 1505, w którym B.
wykonał 3 kondygnacje arkad tworzących loggie na dziedzińcu
S. Dámaso i zaprojektował połączenie dawnego pałacu z willą
Juliusza II, zw. Belwederem Wat., za pomocą 2 skrzydeł z portykami
i loggiami, obejmujący ogród i połączony wielką niszą;
projekt nowej bazyliki św. Piotra (1506) oraz kościół S. Celso
e Giuliano in Banchi (1509-12), zał. na planie centr, (przebudowany
w XVIII w.); w Todi — prawdopodobnie projekt kościoła
S. Maria della Consolazione (1508-09).

B. wprowadził do architektury renesansowej plastyczne formy
architektoniczne, wzbogacając je efektami malarskimi i scenograficznymi
dzięki iluzjonistycznemu przedstawieniu przestrzeni.

Twórczość B. dzieli się na 2 okresy:

° północnowłoski
— na którym zaważyły tradycje rom. architektury lombardzkiej ;
jego głównymi cechami są: rozdrobnione płaszczyzny oraz swobodne
wobec antyku operowanie porządkami architektonicznymi
z użyciem drobnego detalu architektonicznego (niekiedy zbarbaryzowanego)
oraz cegły i terrakoty (S. Maria delia Grazie);
najczystszą postać renesansu quattrocento reprezentują w Mediolanie
— portyk przy bazylice S. Ambrogio i 2-dziedzińcowy
klasztor cystersów (obecnie uniwersytet kat.), dzieła wolne od
średniow. tradycji lombardzkiej, bez dekoracji, z zastosowaniem
systemu podporowego „arkadowo-kolumnowo-lekkiego";

°
rzymski — charakteryzujący się większym rozmachem, zwł.
w budowie pałaców wat., z których Cortile di S. Dámaso musiał
posłużyć M. Lalewiczowi jako wzór dla dziedzińca Kat. Uniwersytetu
Lubel. ;

największym dziełem B. byłaby przebudowa bazyliki
św. Piotra (gdyby nie nastąpiły dalsze zmiany) na planie
centr, krzyża gr., zwieńczonego kopułą z rozbudowanym układem
przestrzennym na zasadzie koordynacji, gdzie poszczególne
kompartymenty przestrzenne powtarzają ideę całości przy zachowaniu
znacznej autonomii; zgrupowanie ich (plan w Galerii
Uffizi, Florencja) tworzy 2 dodatkowe osie symetrii po przekątnej,
wskutek czego plan bazyliki przypomina konstrukcję płatka
śniegu.

Ten wpływ myślenia graficznego wraz z niedocenieniem
należytej grubości muru sprawiły, że zbyt cienkie filary groziły
zawaleniem (wzmocnił je dopiero Michał Anioł poprzez niebywałe
pogrubienie ich masy); skończonym natomiast arcydziełem
B. jest tempietto na planie rotundy otoczonej dorycką kolumnadą,
zwieńczoną kopułą, małe, lecz monumentalne i czyste
stylowo dzieło dojrzałego renesansu oparte na wzorach antyku
i doktrynie Witruwiusza.

Twórczość B. jest szczytowym osiągnięciem
i syntezą dojrzałego, klasycznego renesansu cinquecenta.

 

L. Demi, Bramante, CV 1924; C. Baroni, Bramante, Bergamo 1944; K.
Ackermann, // cortile del Belvedere, R 1954; A. Maśliński, Architektura renesansu włoskiego wobec antyku rzymskiego, Lb 1954; O.H. Forster, Bramante, W 1956; R. Bonelli, Da B. a Michelangelo, Ve 1960; A. Bruschi, DBI XIII 712-725; F. Wolff Metternich, B. an Sankt Peter, Mn 1974.

Podobne prace

Do góry