Ocena brak

BRACIA JEZUSA, bracia Pańscy

Autor /Oleg Dodano /11.07.2012

Nazwa używana w NT
na określenie dalszych krewnych Jezusa (prawdopodobnie synów
Kleofasa, rodzonego brata św. Józefa).

Teksty bibl. NT posługujące się terminem „brat" nawiązują
w swej treści do ST, w którym określenie to wyraża nie tylko relacje
między dziećmi tych samych rodziców, lecz także między
dalszymi krewnymi (np. Rdz 13,8; 14,14.16; 29,12.15; Sdz 9,3;
1 Sm 20,29), a nawet ludźmi należącymi do tego samego pokolenia
lub narodu (Lb 10,4; 2 Kri 10,13; 1 Krn 23,21-22; 2 Krn
36,10; Jr 22,18; Job 42,11); w podobnym znaczeniu używał tego
pojęcia Józef Flawiusz; znajduje się ono również w papirusach
egip. z n-I w. prz.Chr., których autorzy byli pod wpływem semickim.
Występujący w NT wyraz „brat" (343 razy) ma znaczenie
przenośne i tylko niekiedy wskazuje na relacje rodzinne między
dziećmi tych samych rodziców.

O b.J. piszą Mk 3,31-35
(teksty paralelné: Mt 12,46-50; Łk 8,19-21); Mk 6,3 (tekst paralelný
Mt 13,55-56); J 7,10; Dz 1,14; Ga 1,19; 1 Kor 9,5; nadto
wzmianki o nich zawierają niektóre staroż. źródła pozabibl.,
np. FlavAnt XX, 9,1, EwHbr, EwNaz i in., z tekstów tych wynika,
że b.J. nazywano Jakuba, Józefa, Judę i Szymona (por.
Mt 13,55; o „siostrach" jest mowa jedynie ogólnie: Mt 13,56).

Pod wpływem powstałej w 2. poł. II w. ProtEwJk wielu uczonych
staroż. (Klemens Aleks., Orygenes, Hipolit Rzym., Euzebiusz
z Cezarei, Tytus z Bostry, Epifaniusz, Cyryl Aleks., Ambrozjaster,
Grzegorz z Tours, Efrem) i niektórzy w czasach
nowoż. (np. J.H. Bernard, M.A. Siotes) sądzili, że b.J. i jego
siostrami były dzieci Józefa z jego pierwszego małżeństwa; opowiadając
się za tą opinią, nie chcieli oni akcentować możliwości
istnienia dzieci Józefa z jego pierwszego małżeństwa, która to
opinia nie ma potwierdzenia w tekstach NT, ale usiłowali w ten
sposób wykazać prawdę o -» dziewictwie Maryi.

Opinię, jakoby
księgi NT nazywały b.J. i jego siostrami dzieci, które urodziły
się w rodzinie Józefa i Maryi po Jezusie jako pierworodnym,
głosił w IV w. Helwidiusz (Hieronim, De perpetua virginitate
Beatae Mariae advenus Helvidium, PL 23,195), a podtrzymywali
antydikomarianici i — bonozjanie; za T. Zahnem,
który szczegółowo przedstawił tę opinię, opowiadali się m.in.
J. Turmel, H. Koch i E. Buonaiuti; jej słuszność miało potwierdzać
stosowanie przez autorów bibl. terminów „brat" (adelfos)
i „siostra" (adelfe) zamiast „kuzyn" (anefios) i „kuzynka" (anefid)
;

jednakże o niewystarczalności takiej argumentacji świadczy
fakt, że wyraz „kuzyn" został użyty w LXX tylko 3 razy i 1 raz
w NT (Kol 4,10), gdyż właśnie określeniem „brat" obejmowano
krewnych, tak bliższych jak i dalszych; również perykopy mówiące
o przebywaniu Maryi w towarzystwie mężczyzn — członków
rodziny (J 2,12; Mk 3,31) nie przemawiają za słusznością
tej opinii;

takie bowiem zachowanie się Matki Jezusa uzasadniają
w pełni ówczesne warunki socjalne kobiet; potwierdzenia
tej tezy nie można szukać w zdaniu Mt 1,25 („[...] nie zbliżał
się do niej, aż porodziła Syna"), gdyż gr. zwrot heos hu odnoszący
się tylko do teraźniejszości i stwierdzający, jak było dotychczas,
nie oznacza bynajmniej, że po narodzeniu Jezusa Maryja
i Józef współżyli z sobą; nazwanie Jezusa „pierworodnym"
(gr. prototokos, Łk 2,7) wskazuje jedynie, że był on prawnym
dziedzicem (Rdz 27,33-36);

wg zaś Hieronima (De perpetua virginitate Beatae Mariae advenus Helvidium; PL 23,192) słowo
„pierworodny" znaczy nie tyle, że po nim mogli być inni, lecz
że przed nim nie było nikogo ; niekiedy oznacza również godność.

Najwięcej zwolenników ma pogląd, że zwrot b.J. oznacza
jego dalszych krewnych; opowiadali się za nim m.in. Hieronim,
Augustyn, Pelagiusz, Jan Chryzostom; przyjmowali go również
M. Luter, J. Kalwin, T. Beza oraz H. Grotius i J.J. Wettstein;
podtrzymują go K. Endemann, W.K. Prentice i A. van der Mensbrugghe.

Za tym stanowiskiem przemawiają następujące racje:
brak w NT wzmianki o Maryi jako matce któregokolwiek
z owych „braci"; coroczny udział Maryi i Józefa w świętach
Paschy odbywał się tylko w towarzystwie Jezusa (Łk 2,41-52);
oddanie Maryi w opiekę Janowi Apostołowi (J 19,26) ma sens
tylko wtedy, gdy się przyjmie, że Jezus był jej jedynym synem.

Wg relacji Mk 15,40 podczas męki Jezusa obecne były na Golgocie
Maria Magdalena, Maria, matka Jakuba Mniejszego
i Józefa, oraz Salome" ; wymieniona po Marii Magdalenie Maria
nie była matką Jezusa, lecz in. Marią, która dotąd nie była
jeszcze wspominana w Ewangelii, dlatego wyraźnie wskazano
na fakt, że jest ona matką Jakuba i Józefa.

Wg świadectwa
EuzebHist (4,22,4) na miejsce Jakuba, który poniósł śmierć męczeńską,
bpem Jerozolimy został wybrany Symeon, syn jego
wuja Kleofasa; pierwszeństwo przyznano mu dzięki temu, że
był „drugim" kuzynem Jezusa; EuzebHist podaje również, że
Kleofas był bratem Józefa, męża Maryi.

Jeśli więc Symeon
został wymieniony jako „drugi" kuzyn Jezusa, to pierwszym kuzynem
był Jakub (Mk 15,40); nie byli również braćmi, lecz
jedynie kuzynami Jezusa, Józef i Juda (Mk 6,3; Mt 13,55-56),
synowie Marii, ale nie Matki Jezusa; przy jej imieniu bowiem
nie podano, jak to zwykle czynią ewangeliści, że jest matką Jezusową
(por. Mk 3,31-32; Mt 1,18; 2,11.13.14.21; 12,46; 13,55;
Łk 2,33.34.48.51; 8,19-20; J 2,3.5.12; 19,25-26; Dz 1,14).

 

T. Zahn, Die Brüder und Vettern Jesu, w: Forschungen zur Geschichte
des neutestamentlichen Kanons und der altklrchllchen Literatur, L 1900, VI 245-356; G. Herzog, La virginité de Marie après l'enfantement, RHLR 12 (1907) 320-340; GM. Garenne, Le problème des ..frères du Seigneur", P 1928; H. Koch, Âdhuc virgo. Mariens Jungfrauschaft und Ehe in der altkirchlichen Überlieferung bis zum Ende des 4. Jahrhunderts, T 1929; J.B. Frey, La signification de prototokos d'après une inscription juive, Bb 11 (1930) 373-390; J.M. Vosté, De concepitone virginali Jesu Christi, R 1933, 111-128; P.R. Botz, Die Jungfrauschaft Marias im NT und in der nachapostolischen Zeit, T 1935; E. Weber, De fratribus Domini necnon de identilate Jacobi fratris Domini cum Jacobo Alphaei, Lb 1935; H. Koch, Virgo Eva — Virgo Maria. Neue Untersuchungen über die Lehre von Jungfrauschaft und Ehe Marlens in der ältesten Kirche, B 1937; E. Buonaiuti, Maria und die jungfräuliche Geburt Jesu, Éranos 6(1938) 325-363; S. Lyonnet, Témoignages de saint Jean Chrysostome et de Saint Jérôme sur Jacques le frère du Seigneur, RSR 29 (1939) 335-351; J.M. Lagrange, Evangile selon saint Marc, P 19478 , 79-93; M.A. Siotes, To problema ton adelfon tu Jesu, At 1950; W.K. Prentice, James the Brother of the Lord, w: Studies in Roman Economic and Social History in Honor of A.C. Johnson, Pri 1951, 144-151; S. Grzybek, Czy Chrystus miai braci/, RBL 11 (1958) 231-238; W.G. Birch, Veritas and the Virgin. Jesus the Son of God and the Children of Joseph and Mary, Berne 1960; A. Hocker, Christus der Erstgeborene, D 1965; J. Blinzler, Die Brüder und Schwestern Jesu, St 1967; tenże, BL 719-723; tenże. Hatte Jesus Geschwister?, St 1970; J. Łach, Bracia Jezusa, STV 11 (1973) z. 2, 257-264.

Podobne prace

Do góry