Ocena brak

BOYLE ROBERT

Autor /ktos Dodano /27.06.2012

ur. 25 I 1627 w Lismore (Irlandia), zm.
30 XII 1691 w Londynie, Przyrodnik, filozof, działacz religijny.

Studiował w kolegium w Eton, był uczniem F. Bacona; odbył
w celach nauk. liczne podróże (Francja, Szwajcaria, Włochy); po śmierci ojca zarządzał jego majątkiem;

1654 wyjechał do
Oksfordu, gdzie podjął badania z chemii i fizyki, a od 1668
w Londynie z anatomii i medycyny; był członkiem towarzystwa
nauk. „niewidzialnych", późniejszego Royal Society.
B. należy do twórców chemii eksperymentalnej jako nauki samodzielnej.

Odrzucił jatrochemię, teorię żywiołów Arystotelesa
oraz poglądy alchemików, zwł. o istnieniu 3 elementów (siarki,
soli, mekuriusza), przyjmując, że ciała składają się z wielu
pierwiastków; poznanie ich możliwe jest dzięki rozkładowi materii,
która jest jednością o rozmaitych postaciach; przemiany
chemiczne przedstawiał jako procesy rozdzielania i łączenia -+
atomów.

B. ułożył tablice powinowactwa chemicznego kwasów
i metali, badał reakcje kwasów i alkaidów na barwy roślinne,
określił właściwości kwasu węglowego i węglowodoru. Wyniki
badań opublikował w 77je Sceptical Chemist (Ox 1680).
W zakresie fizyki badał właściwości mechaniczne oraz ściśliwość
powietrza i in. gazów.

B. zapoczątkował pomiary objętości
powietrza pod różnymi ciśnieniami; udowodnił, że objętość
danej ilości gazu w stałej temperaturze jest odwrotnie proporcjonalna
do jego ciśnienia (tzw. prawo B.-Mariotte'a); ulepszył
pompę powietrzną; syntezę badań przedstawił B. w New
Experiments Physico-Mechanical Touching the Spring of the Air
and Its Effects (Ox 1660).

Zjawisko elektryczności oraz naturę
światła (przyjmując, że barwy są modyfikacjami światła białego)
opisał w Experiments and Considerations Touching Colours (Ox
1664). Z anatomii i medycyny opublikował Disquisition about
the Final Cause of Natural Things (Lo 1668) i Tracts Consisting
of Observations about Cosmical Qualyties of Things (Lo 1670).

Badania przyrodnicze B. uwarunkowały jego filoz. sposób myślenia;
przyjąwszy mechanistyczną interpretację świata, uważał,
że mechanizmy działające w świecie są celowe i dlatego wskazują
na wszechmoc Stwórcy; model wszechświata o bezwzględnej
przestrzeni, zawierającej najdrobniejsze cząstki materii, charakteryzuje
się wymiarami i ruchem.

B. występował również w obronie wartości rei.; nawiązywał
do treści rei. i mor. w referowaniu poglądów filoz. wyjaśniając,
że między nauką a wiarą nie ma sprzeczności; stosował argumentację
typu apologijnego (por. The Excellency of Theology
Compared with Natural Philosophy, Lo 1673; Some Considerations
about the Reconcilableness of Reason and Religion, Lo 1675 ;
Of the High Veneration Man's Intellect owes to God, Lo 1685).

Założył również w Oksfordzie i Londynie towarzystwa rei. i organizował
odczyty pubi. ; teologom wygłaszającym rocznie 2 cykle
wykładów fundacja jego, zw. później B.-Lectures, przyznawała
40-50 funtów szterlingów (otrzymali je m.in. R. Bentley,
S. Clarke, G. Burnet, W. Whiston); jako przewodniczący Society
for the Propagation of the Gospel zorganizował zespół
i finansował prace nad przekładem Pisma św. na różne języki
(np. NT na język tur., a Ewangelie oraz Dzieje apostolskie na
język malajski); przyczynił się m.in. do rozwoju misji i wyjazdów
mis. do Indii w ramach współpracy z East India Company.

Zbiorowego wyd. dzieł B. dokonał T. Birch pt. The Works
of the Honourable Robert B. (I-V, Lo 1744) oraz T. Shaw pt.
Philosophical Transactions (I-VI, Lo 1772).

 

A.M. Clerke, DNB II 1026-1031; L.T. More, The Life and Works of the
Honourable Robert B., Ox 1944; M.S. Fisher, Robert B. Devout Naturalist. A Study in Science and Religion in the 17th Century, Ph 1945; J. Fulton, A Bibliography of the Honourable Robert B. Fellow of the Royal Society, Ox 19612; M.B. Hall, Robert B. On Natural Philosophy, Bloomington 1965; tenże, DSB II 377-382; P. Alexander, B. and Locke. On Primary and Secondary Qualities, Ratio 16(1974) 51-67; F.J. Otoole, Qualities and Powers in the Corpuscular Philosophy of Robert B., JHPh 12 (1974) 295-315.

Podobne prace

Do góry