Ocena brak

BOREK WIELKOPOLSKI

Autor /Radowit Dodano /26.06.2012

Parafia i dekanat w archidiec.
poznańskiej, sanktuarium maryjne. Miasto pod nazwą Zdzież
(Zdziesz) lokowano 1392, a przed 1437 B. jako nowe miasto,
usytuowane w kierunku zach. od Zdzieża (który odtąd stał się
przedmieściem B.).

Parafię erygowano przed 1392 przy istniejącym już drewnianym
kościele MB w Zdzieżu, zbudowanym w XIII lub XIV w. Obecny 3-nawowy bazylikowy kościół (również w Zdzieżu)
wczesnobarokowy MB Pocieszenia i św. Filipa Neriusza z wnętrzem
późnobarokowym, z kaplicami MB Bolesnej, Św. Krzyża
i św. Józefa, wzniesiono 1635-55 staraniem ks. F. Durewicza,
prawdopodobnie wg projektu A. -> Fontány; od 1782 odnawiany
ze zmianą dekoracji i wyposażenia wnętrza; w XVIII w.
zbudowano wieżę.

W późnobarokowym ołtarzu głównym znajduje
się słynący łaskami obraz MB Borecka z 2. poł. XVI w.,
w typie Madonny z Piekar Śl., w czasie najazdu szwedz. przechowywany
u cysterek w Trzebnicy, a koronowany 2 VII 1931 ;
kopie obrazu w Grodzisku Wlkp., Śremie, Krotoszynie, Poznaniu
(MB w cudy wielmożna z kościoła Franciszkanów), Trzebnicy,
Krakowie (kościół Reformatów);

w XVII w. B. stał
się sanktuarium maryjnym Wielkopolski; wyposażenie wnętrza
stanowią m.in. got. Pieta z pocz. XV w. oraz rzeźba Św. Anna
nauczająca Maryję z 1507. Z fundacji Durewicza erygowano
1623 prepozyturę z kolegium 4 mansjonarzy, powiększając 1641
ich liczbę do 7, a 1649 utworzono drugie kolegium składające
się z 7 kapelanów, którzy z czasem przyjęli regułę komunistów
(księża życia wspólnego);

1441-1869 kościół ten był filialny.
Od 1467 istniało w B. bractwo ubogich, od 1629 literackie, od
1642 św. Izydora Oracza; 1636 mansjonarz W. Pawelczyk ufundował
prepozyturę szpitalną przy kościele Św. Trójcy (1603-
-1777) i szpitalu.
Kościół św. Stanisława Bpa wzniesiony w okresie lokacji nowego
miasta, w obecnym kształcie powstał 1468-77 z fundacji
bpa pozn. Andrzeja z Bnina;

1441-1869 był kościołem par.;
gruntownie restaurowany 1853-60, mimo barokowej przebudowy
i późniejszych przeróbek, zachował charakter późnogot.;
w późnoklasycystycznym ołtarzu bocznym znajduje się got. krucyfiks
z XVI w.; 1616 przy kościele tym erygowano również
prepozyturę i kolegium 3 mansjonarzy; 1869 rząd prus. skasował
wszystkie kolegia księży w B.

Do wybitnych duszpasterzy parafii B. należeli Durewicz, Jan
Trzemiński, zasłużony dla rozwoju kultu maryjnego (po najazdach
szwedz.), Stefan Pawłowski (zm. 1957), zasłużony przy
odnawianiu kościoła oraz przygotowaniu koronacji obrazu.

Ok.
1655-63 erygowano dek. borecki, który ma obecnie 12 parafii
(B., Cerekwica, Chwalkowo Kośc, Góra, Jaraczewo, Jeżewo,
Mchy, Nosków, Panienka, Potarzyca, Rusko, Zimnowoda). W
B. jest od 1860 zak. dom służebniczek pleszewskich.

 

E. Kierski, Opis statystyczny i historyczny obwodu boreckiego w Wielkim Księstwie Poznańskim w powiecie krotoszyńskim. Pz 1865; J. Łukaszewicz, Krótki historyczno-statystyczny opis miast i wsi w dzisiejszym powiecie krotoszyńskim, Pz 1869-75, i-ll (passim); A. Brandowski, Historia kościołów zdzieżskich, Pz 1889; N. Pajzderski, Kościół na Zdzieżu pod B., RTPNP 34 (1908) 248-27!; S. Machnikowski, Zdzież-Borek w średniowieczu, Pz 1929; A. Dubowski, Zabytkowe kościoły Wielkopolski, Pz 1956, 8-11; MPT 11 212-213; KZSP V z. 4, 1-7; Nowacki DAP II (passim); SzmPz 146-147.

Podobne prace

Do góry