Ocena brak

Bóle kręgosłupa a leczenie krioterapią

Autor /mirela Dodano /02.05.2014

Bóle kręgosłupa są zjawiskiem powszechnym; wymagają one prawidłowej diagnozy i odpowiedniego sposobu leczenia i fizjoterapii. Różnorodność przyczyn bólów kręgosłupa stwarza konieczność ciągłego poszukiwania nowych metod, które wspomagałyby efekt ich leczenia. Przyczyny bólów kręgosłupa mogą być różne, np. siedzący tryb życia, zmniejszona aktywność ruchowa, nadwaga i otyłość powodujące dodatkowe obciążenie kręgosłupa, nieprawidłowa postawa ciała, niewłaściwa mechanika, urazy lub wielokrotnie powtarzane mikrourazy. Wymienione czynniki, nigdy nie występujące pojedynczo, przyczyniają się do obciążenia i zmęczenia struktur stawowych. Działanie sił przekraczających wydolność układu mięśniowego i więzadłowego powoduje uszkodzenie kręgosłupa [1-4].

Nieprawidłowa postawa ciała jest podstawowym czynnikiem ryzyka prowadzącym do pojawienia się zespołów bólowych kręgosłupa. Przeciążenia występujące podczas czynności dnia codziennego prowadzą często do braku równowagi mięśniowej, między mięśniami agonistycznymi a antagonistycznymi. Brak równowagi prowadzi do pogłębiania wad postawy, do rozmaitych form napięcia, bólów głowy, niepokoju oraz bólów kręgosłupa. Rozluźnienie mięśni nie jest możliwe, gdy odczuwane jest silne napięcie psychiczne i odwrotnie, podwyższony tonus mięśniowy nie sprzyja rozluźnieniu psychicznemu.

Źle prowadzona terapia, brak prewencji oraz lekceważenie pierwszych objawów choroby prowadzi do nieodwracalnych zmian w strukturze segmentu ruchowego. Przyczyną największych dolegliwości jest z reguły choroba krążków międzykręgo-wych. Towarzyszące tej chorobie dolegliwości bólowe są niejednorodne i występują jako ból głęboki, przewlekły, promieniujący, ostry lub przewlekły z okresami zaostrzeń. Chorobę krążka mogą imitować różne stany zapalne w obrębie segmentu ruchowego, np. przy wczesnym okresie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Stan ten, w przeciwieństwie do choroby krążka międzykręgowego, charakteryzuje się brakiem dodatkowych odczuć bólowych podczas ruchów oraz brakiem zniesienia bólu w pozycji leżącej. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa także mogą sprawiać wrażenie choroby krążka, jednakże są one chorobą wieku późnego, natomiast uszkodzenia krążka międzykręgowego są domeną ludzi młodych i w średnim wieku [1-4].

Przewlekle schorzenia kręgosłupa są przyczyną zaburzeń czynności mięśni tułowia, które z kolei prowadzą do nasilenia zmian w obrębie kręgosłupa. Zadaniem fizjoterapii jest przerwanie tego błędnego koła przez normalizację pracy mięśni. Biorąc pod uwagę mnogość metod i technik stosowanych współcześnie w terapii zespołów bólowych, można stwierdzić, że już z tego powodu wybór właściwego postępowania jest trudnym zadaniem.

Jednym z czynników wspomagających fizjoterapię jest krioterapia ogólnoustrojo-wa. Jest to skuteczna i nieinwazyjna metoda, która w swym działaniu wykorzystuje fizjologiczne możliwości organizmu i jest dobrze tolerowana przez pacjentów. Niskie temperatury (od -110 do -160°C) wywołują wiele reakcji organizmu, które umożliwiają intensywną kinezyterapię i poprawiają jej skuteczność. Wśród wielu miejscowych i ogólnych reakcji fizjologicznych na stosowanie niskich temperatur wymienia się m.in. spadek patologicznego napięcia mięśni oraz zwiększenie siły mięśniowej [5-8],

W ocenie efektywności leczenia pacjentów ze schorzeniami narządu ruchu najtrudniejszymi do określenia parametrami dysfunkcji jest ocena bólu i badanie siły mięśniowej. Ból jest trudny do określenia dlatego, że jest indywidualnym i subiektywnym odczuciem i każda z osób doświadczająca tego uczucia inaczej go opisuje. Na percepcję bólu i zachowanie pacjenta, oprócz reakcji nocyceptywnej z uszkodzonej tkanki, mogą też mieć wpływ liczne czynniki psychologiczne, środowiskowe i fizjologiczne [8-10].

Równie poważne problemy stwarza określenie siły mięśniowej. Dostępne dotychczas metody opierały się na subiektywnej ocenie w skali Lovetta lub na metodach dynamometrycznych, w warunkach statycznej pracy mięśni. Rozwój czynnej dyna-mometrii umożliwia od niedawna izokinetyczną ocenę zdolności mięśnia do pracy koncentrycznej i ekscentrycznej. Dzięki tej metodzie można ocenić w warunkach dynamiki siłę mięśnia, jego pracę, moc, wytrzymałość, zmęczenie, stosunki mięśniowe i wiele innych parametrów, przy określonej prędkości i stałym oporze. Zastosowanie badań izokinetycznych daje bardzo szczegółowe dane na temat możliwości biome-chanicznych mięśni. Pozwala to rzetelnie analizować wiele uzyskanych parametrów funkcjonalnych mięśni zarówno na etapie diagnostyki, jak i doboru parametrów ruchu, monitorowania leczenia oraz określenia efektywności leczenia [11-13],

Celem pracy była ocena zmian parametrów prędkościowo-siłowych mięśni tułowia oraz określenie natężenia dolegliwości bólowych u pacjentów z przewlekłymi schorzeniami kręgosłupa, poddanych fizjoterapii z wykorzystaniem krioterapii ogólnoustrojowej.

Założono, że połączenie krioterapii ogólnoustrojowej z kinezyterapią może korzystnie wpłynąć na funkcję mięśni, czego efektem będzie zwiększenie momentu siły mięśniowej, pracy, i mocy oraz poprawa stosunków mięśniowych. Przypuszczano również, że uzyskane wyniki dotyczące pracy mięśni w dużej mierze warunkowane będą zmniejszeniem progu odczuwania bólu.

W Pracowni Krioterapii i Leczenia Obrzęków Niezapalnych AWF we Wrocławiu badaniom poddano 37 osób (25 kobiet i 12 mężczyzn) w wieku 38-72 lat (średnio 56 lat); ze zdiagnozowanymi przewlekłymi zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa - 26 osób, chorobą krążka międzykręgowego - 11 osób.

Wszyscy pacjenci zakwalifikowani zostali do fizjoterapii składającej się z krioterapii ogólnoustrojowej oraz ćwiczeń ruchowych. Krioterapię ogólnoustrojową prowadzono w kriokomorze w temperaturze od -110 do -150°C w czasie 1-3 minut, przy stężeniu tlenu na poziomie 21-22%. Stosowano 10-30 zabiegów (średnio 21) pięć razy w tygodniu. Bezpośrednio po wyjściu z kriokomory przeprowadzana była 45-mi-nutowa gimnastyka na sali gimnastycznej. Obejmowała m.in. ćwiczenia zwiększające zakresy ruchomości, normalizujące pracę mięśniową dzięki ćwiczeniom wzmacniającym, rozciągającym i rozluźniającym oraz poprawiającym postawę i równowagę.

U wszystkich chorych przed zabiegami i po ostatnim zabiegu krioterapii ogólnoustrojowej wykonano badania czynności mięśni prostowników i zginaczy kręgosłupa

na stanowisku do badań izokinetycznych Multi Joint 3 (firmy Biodex). Każdorazowo wykonywano testy standardowe przy prędkościach ruchu 90°/s (test 1) i 120°/s (test 2).

Badania zostały przeprowadzone według ściśle określonej procedury obejmującej rozgrzewkę, ustawienie pacjenta i stabilizację, słowną instrukcję dotyczącą sposobu wykonania testu, próbę testu, wykonanie testu przy określonej prędkości 5-10 powtórzeń ruchu oraz odpoczynek między próbami wynoszący 10 s. Do oceny testów izokinetycznych posługiwano się firmowym oprogramowaniem komputerowym oraz programem IZOMAP do graficznej prezentacji wyników.

Testowane mięśnie podzielono na dwie grupy: grupa I - mięśnie prostowniki kręgosłupa (ryc. 15.1) igrupa II - mięśnie zginacze kręgosłupa (ryc. 15.2).

W ustaleniu występowania i stopnia natężenia bólu wykorzystano wizualno-analo-gową skalę bólu (VAS). Pacjent określał stopień nasilenia dolegliwości bólowych za pomocą 10-stopniowej skali, przed i po zastosowanej fizjoterapii (0 oznaczało brak bólu, a 10 - ból nie do wytrzymania).

 

Podobne prace

Do góry