Ocena brak

BLOCH ERNST

Autor /Karp Dodano /08.06.2012

ur. 8 VII 1885 w Ludwigshafen n. Renem,
Niem. filozof.

Po studiach z filozofii i fizyki w Monachium i Würzburgu
działał od 1908 jako pisarz w Niemczech, Francji i Włoszech;
1933 opuściwszy Niemcy, przebywał w Szwajcarii, Francji oraz
Stanach Zjedn.; po powrocie był 1949-57 prof. uniw. w Lipsku,
od 1953 red. „Deutsche Zeitschrift für Philosophie", a od 1961
wykładał na uniw. w Tybindze.

Do bogatego i tematycznie
zróżnicowanego dorobku pisarskiego B. należą m.in. Geist der
Utopie (B 1918), Thomas Münzer als Theologe der Revolution
(Mn 1921, B I9602), Spuren (B 1930), Erbschaft dieser Zeit
(Z 1935), Freiheit und Ordnung (NY 1946), Subjekt - Objekt.
Erläuterungen zu Hegel (B 1951), Avicenna und die aristotelische
Linke (B 1952), Das Prinzip Hoffnung (I-III, B 1954-59, F 19693),
Zur Ontologie des Noch-Nicht Seins (F 1961), Verfremdungen
(I-II, F 1962-63), Atheismus im Christentum. Zur Religion des
Exodus und des Reichs (F 1968, 19693), Karl Marx und die
Menschlichkeit. Utopische Phantasie und Weltveränderung (H
1969), Über Methode und System bei Hegel (F 1970).
Z okazji 70 i 80 rocznicy urodzin dedykowano B. księgi pamiątkowe
Ernst B. Festschrift zum 70. Geburtstage (B 1955)
oraz Ernst B. zu ehren (F 1965); zbiorowe wyd. dzieł ukazało się
dotąd w 16 t. (F 1959-76).

W filozofii B. nawiązywał do różnych źródeł myśli filoz. i rei.,
m.in. do judaizmu, chrześcijaństwa, heglizmu i marksizmu, chociaż
początkowo uważał się za marksistę; stąd jego doktryna
zawiera elementy heglowskiej dialektyki i marksistowskiego
materializmu złączone z rel.-eschat. motywami.

Chociaż materię
uznawał za fundament i punkt wyjścia wszystkich jestestw,
to jednak dialektykę przemian materii łączył z teol. wizją rzeczywistości;
materię pojmował jako proces kosmiczny, dzięki
któremu powstała myśl ludzka, czyli element duchowy; w opisie
rzeczywistości opozycję podmiot—przedmiot uważał za relację
dynamiczną, która prowadzi ostatecznie do ich unifikacji.

Zająwszy wobec marksizmu stanowisko rewizjonistyczne, uważał
marksistowski pogląd na rzeczywistość za cząstkowy i postulował,
by do materializmu hist., który cechuje immanentyzm,
wprowadzić idee pochodzenia rei.; przyszłość człowieka zależy
bowiem nie tylko od warunków ekon.-społ., lecz także od siły
oddziaływania tzw. filozofii nadziei; człowiek jest nadal w stadium
własnej pre-historii, gdyż jeszcze nie osiągnął pełni swych
możliwości, jest pielgrzymem ku przyszłości (zasada noch-nicht).
B. był krytykiem kultury i społeczeństwa.

Rewaloryzował
znaczenie utopii w przekonaniu, że ona:

° potęguje dialektykę
ludzkiego działania,

° ujawnia nowe możliwości człowieka i manifestuje
go w sztuce, mającej wymiar transcendentny,

° uświadamia
człowiekowi niedoskonałość aktualnego stanu; dzięki
utopii i nadziei złączonym trwale z naturą ludzką człowiek oczekuje
nadejścia królestwa wolności („królestwa dzieci Boga"),
w którym zaniknie wszelka alienacja. Łącząc niektóre doktrynalne
elementy marksizmu z idealizmem i egzystencjalizmem,
B. twierdził, iż ateizm w marksizmie jest zapożyczony z filozofii
burżuazyjnej i dlatego zaniknie w społeczeństwie autentycznie
socjalistycznym.

Filozoficzny system B. w wyniku wpływów myśli
judeo-cłirześc. i heglizmu zbliżony jest do dynamicznego panteizmu.
Do centr, koncepcji B. filozofii nadziei (złączonej zresztą
z protest, teologią -» nadziei), nawiązała kat. teologia -> polityczna
(J.B. Metz).

 

G. Bütow, Philosophie und Gesellschaft im Denken Ernst B., Wie 1963;
J. Moltmann, Theologie der Hoffnung, Mn 1964, 19666 ; P. Hossfeld, Die Stellung der christlichen Religion in der marxistischen Anthropologie von Ernst B., ThG 56(1966) 486-500; P. Furter, Utopie et marxisme selon Ernst B., ArSR 11 (1966) 3-22; R.M. Green, Ernst B. Revision of Atheism, JR 49 (1969) 128-135; F.P. Fiorenza, Dialectical and Hope, Heythrop Journal 9(1968) 143-163, 10(1969) 26-42; W. Pannenberg, The God of Hope, CC 18 (1968) 283-294; Über Ernst B., F 1968 (bibliogr.); A. Jäger, Reich ohne Gott. Zur Eschatologie Ernst B.. Z 1969; J. Splett, Docta spes. Zu Ernst B. Ontologie des Noch-Nicht-Selns, ThPh 44(1969) 383-394; J. Pieper, Hope und History, NY 1969, 61-76; CE. Braaten, Ernst B. Philosophy of Hope, We 1970; H. Capps, The Futury of Hope, Ph 1970; K. Kränzle, Utopie utul Ideologie. Gesellschaftskritik und politisches Engagement im Werke Ernst B., Bn 1970; R. Schreiter, Ernst B„ The Man and His Work, Philosophy Today 14(1970) 231-235; T.E. Wren, The Principle of Hope, Philosophy Today 14(1970) 250-258; R. Damus, Ernst B. Hoffnung als Prinzip, Prinzip ohne Hoffnung, Meisenheim 1971; N. González-Caminero, Ernesto B., Gr 54(1973) 131-177; H. Sonnemans, Hoffnung ohne Gott? in Konfrontation mit Ernst B., Fr 1973; L. Hurbon, Théologie et politique dans l'oeuvre d'Ernst B., EThR 49 (1974) 201-224; tenże, Ernst B. Utopie et espérance, P 1974; H. Kimmerle, Die Zukunftsbedeutung der Hoffnung. Auseinandersetzung mit Ernst B. Prinzip Hoffnung aus philosophischer und theologischer Sicht, Bo 1974; Ernst B. Wirkung. Ein Arbeitsbuch zum 90. Geburtstag, F 1975.

Podobne prace

Do góry