Ocena brak

BIBLIOTEKA NARODOWA

Autor /kaszanka Dodano /11.02.2012

BIBLIOTEKA NARODOWA, centralna biblioteka państw,,
z siedzibą w Warszawie; organizowana od 1919, powołana
24 II 1928, otwarta 1930, nawiązuje do tradycji sięgającej poł.
XVIII w. (-» Biblioteka Załuskich). Podstawą jej były repatriowane
zbiory rapperswilskie (-» Muzeum Narodowe Pol. w Rapperswilu)
i batignolskie (bibl. liceum pol. w Paryżu) oraz
zasoby Bibl. Załuskich, wywiezione 1794 do Petersburga
i zwrócone część, przez ZSRR. W nast. latach B.N. przejęła m.
in. biblioteki: Wilanowską, TNW, zbiory horynieckie (gromadzone
przez Ponińskich) i szereg księgozbiorów prywatnych.
Działała pod kierownictwem m. in. S. Dembego (1928-37) i S.
Vrtela-Wierczyńskiego (1937—47, z przerwą wojenną). W II
wojnie świat, poniosła ciężkie straty: spłonęły m. in. zbiory
rapperswilskie i batignolskie oraz rkpsy (ocalały 23 najcenniejsze,
wywiezione na pocz. wojny do Kanady i zwrócone
1959), stare druki, kartografia i muzykalia. W1945, na gruncie
ocalałych druków nowych i zbiorów wilanowskich, B.N. wznowiła
działalność, szybko rozbudowując zasoby (m, in. przez
włączenie bibliotek: Ordynacji Krasińskich i Ordynacji Zamojskiej
oraz księgozbiorów podworskich).
B.N. prowadzi działalność bibliot. (gromadzenie w celach
arch. i usługowych dorobku piśmienniczego Polski i doL
Polski), bibliogr. (bibliografia nar. i in. prace), badawczą
w dziedzinie książki i czytelnictwa,' informacyjną (Zakład
Informacji Nauk.), poradniczą (m. in. szkolenie bibliotekarzy),
normalizacyjną (normy bibliogr., bibliot., wydawn.), wydawniczą
(własny Zakład Graficzny). Jest koordynatorem pracy
bibliotek ogólnokrajowej sieci bibliotecznej. Reprezentuje
Polskę w międzynar. organizacjach bibliot. i dokumentacyjnych,
prowadzi wymianę (Biuro Międzynar. Wymiany Wydawnictw).
Wydaje Biuletyn Informacyjny B.N. (od 1958)
i Rocznik B.N. (od 1965). B.N. dzieli się na trzy wyodrębnioną
organizacyjnie piony:
K s i ą ż n i c a  (właściwa bibl.) gromadzi piśmiennictwo
pol. w najszerszym zakresie, gł. na podstawie egz. obowiązko-
wego (już od 1927) oraz polonika zagr., nadto ważniejsze wydawnictwa obce. Wg stanu na 1980 posiada 3,6 mln jednostek
bibliot., w tym ponad 1,5 mln druków nowych. Bliski komplet-
ności jest zbiór wydawnictw pol. XIX i XX w., w tym przeważająca
część o charakterze lit. (m. in. księgozbiory lub ich fragm.:
J I Kraszewskiego, W. Berenta, Z. Przesmyckiego, Z. Rabskiej,
PAL). W zespole starych druków (118 tys. tomow) liczne
unikaty. Ogromny zbiór czasopism (ok. 0,5 min roczników).
Zasoby rękopiśmiennicze to gł."źródła do badań nad historią
oraz historią literatury i kultury pol.; wśród nich najcenniejsze
zabytki języka pol. Kazania świętokrzyskie, Psałterz floriański.
Rozmyślanie przemyskie i in.; autografy największych
pisarzy pol. (m. in. Kochanowski, Krasicki, Mickiewicz, Słowacki,
Krasiński, Norwid, Fredro, Kraszewski, Sienkiewicz,
Orzeszkowa, Prus, Reymont, Żeromski, Wyspiański, Dąbrowska.
Tuwim, K.K. Baczyński); archiwa pism i instytucji lit.,
spuscizny badaczy, w tym historyków literatury i krytyków (m.
in. Chlebowski, Miriam, Brzozowski, Chrzanowski, Zawodziński,
Borowy). Nadto bogate zbiory dokumentów życia społ.,
grafiki, kartografii, muzykaliów, mikrofilmów (B.N. prowadzi
akcję centralnego mikrofilmowania najcenniejszych zbiorów
bibliot. i arch.). W B.N. znajdują się również centralne katalogi
czasopism, inkunabułów, starych druków i spuścizn rękopiśmiennych
z in. bibliotek polskich.
I n s t y t u t   B i b l i o g r a f i c z n y  B.N., powst. 1928, prowadzi
bieżącą bibliografię nar. (1928-39 „Urzędowy Wykaz
Druków", od 1946 „Przewodnik Bibliograficzny"), uzupełniana
retrospektywnie rejestracją druków wyd. od 1901. Zajmuje
się pracami bibliogr. i statystycznymi w zakresie ruchu wydawn.,
publikując m. in.: mies. „Bibliografia Zawartości Czasopism
(od 1951), roczniki: Bibliografia Bibliografii i Nauki
a Książce (od 1945, uzup. retrospektywne za okres 1937—44,
wyd. 1965), Literatura Piękna. Adnotowany Rocznik Bibliograficzny
(od 1947), Polonica Zagraniczne (od 1956), Bibliografia
Czasopism i Wydawnictw Zbiorowych (od 1958). Nadto
prace normalizacyjne w zakresie bibliografii, poradnictwo
metodyczne, centralna ewidencja niepublikowanych prac bibliograficznych.
Wydawnictwo własne: Prace Instytutu Bibliograficznego
B.N. (od 1964), będące kontynuacją Biuletynu
Instytutu Bibliograficznego B.N. (1950-64) i Biuletynu Państwowego
Instytutu Książki (1947-49).


I n s t y t u t   K s i ą ż k i  i  C z y t e l n i c t w a  B.N., powst.
1954. zajmuje się pracą badawczą w zakresie czytelnictwa
i bibliotekoznawstwa. Wydaje m. in. serię Z Badań nad Czytelnictwem
(od 1956).
A. KAWECKA B.N. w Warszawie, W. 1934; B.N. w latach 1945-
1956, W. 1958; B.N. Informator dla czytelników, wyd. 2 rozsz. W. 1964; J. CZACHOWSKA, R. LOTH Przewodnik polonisty, Wr. 1974.
Roman Loth

Podobne prace

Do góry