Ocena brak

Badanie ruchów w stawach kończyn górnych

Autor /kulka Dodano /19.12.2013

Pozycją zerową dla kończyny górnej jest jej zwisanie wzdłuż klatki piersiowej w postawie pionowej badanego, przy czym ramię znajduje się pośrednio między skręceniem zewnętrznym i wewnętrznym. Jeśli w tej pozycji zegniemy łokieć do kąta prostego, przedramię zwraca się do przodu, równolegle do pośrodkowej strzałkowej płaszczyzny ciała.

Bark. Staw barkowy jest określeniem klinicznym. Pod względem anatomicznym w skład jego wchodzą trzy stawy: 1) ramienny (artic. humeri), 2) barkowo-obojczykowy (artic. acromioclavicu-laris), 3) mostkowo-obojczykowy (artic. sternoc-lavicularis)\ do tego dochodzą dwa czynnościowo ważne połączenia poślizgowe, które pełnią rolę stawów. Są to:

1.    Powierzchnia poślizgowa barkowo-ramienna, po której głowa kości ramiennej przesuwa się pod wyrostkiem barkowym podczas ruchu unoszenia ramienia, przy czym swobodny jej poślizg zabezpiecza kaletka podbarkowa (bursa subacromialis); gdy kaletka ta ulega z jakichkolwiek przyczyn zmianom patologicznym, zanika poślizg i ruchy głowy kości ramiennej są blokowane.

2.    Powierzchnia poślizgowa pomiędzy łopatką a klatką piersiową.

W ruchu barku bierze udział każdy z wymienionych stawów anatomicznych i funkcjonalnych. Zaburzenia w działaniu choćby jednego z nich mają wpływ na sprawność ruchową całego barku. Chcąc ją więc ocenić, musimy zbadać każdy z tych stawów oddzielnie.

Analizując ruchy, należy odróżnić ruchy ramienia z udziałem łopatki i bez jej udziału. Chcąc zbadać zakres ruchów stawu ramiennego, badający musi ustalić łopatkę swoją ręką. Łopatkę ustala się przez stabilizację jej kąta dolnego lub ucisk ręką od góry na wyrostek barkowy. Zakres ruchów wyłącznie w tym stawie jest mniejszy w porównaniu do ruchu z udziałem łopatki, np. odwodzenie ramienia i zginanie do przodu wynosi 90°.

Ruch ramienia z łopatką zwany jest ruchem ramienia w barku. Ma on w pozycji pionowej badanego teoretycznie zakres 360°. Jeżeli wyobrazimy sobie staw ramienny jako środek kuli z naniesionymi południkami i równoleżnikami, to ruch ramienia w barku może odbywać się zarówno wzdłuż południków, czyli pionowo od dołu do góry, jak również wzdłuż równoleżników, czyli poziomo.

W praktyce wystarczy przeważnie odnotować ruch ramienia z udziałem łopatki. Zawsze badamy ruch kończyny górnej w barku w sposób uporządkowany, tj. w płaszczyznach: strzałkowej, czołowej, poziomej i w osi ramienia (ryc. 6.18, 6.19).

Jednym z klinicznych testów obrotu ramienia do wewnątrz jest sięganie ręką od tyłu ku łopatce strony przeciwnej. Odmierza się wtedy odległość czubków palców od łopatki.

2. Ruchy obręczy kończyny górnej. Bark może przesuwać się do przodu oraz ku tyłowi względem płaszczyzny czołowej. Zakres obu ruchów wynosi około 30° w każdym kierunku. Bark można unosić ku górze ponad linię poziomu oraz opuścić.

Podczas badania łatwo włączają się współruchy tułowia, na co trzeba zwracać uwagę.

Staw łokciowy. Pozycją zerową jest pełny wyprost >tawu. Z tej pozycji liczy się ruch zginania (flexio) i prostowania (extensio). Kilkustopniowy przeprost :yperextensio) (5-10°) uchodzi za normalny, zwłaszcza u dzieci i kobiet. Zginanie wynosi 160— -170°.

Ubytek w wyproście zapisuje się jako przykurcz zgięciowy, podając jego wielkość w stopniach, lub też notuje się, że do pełnego wyprostu brak tylu i tylu stopni.

Przedramię. Przedramię wykonuje ruch nawracania (pronatio) i odwracania (supinatio). Zakres ru-;hów w obu kierunkach wynosi po 80-90° (ryc. 6.20).

Do badania należy zgiąć staw łokciowy do kąta prostego w celu wyeliminowania ruchów obrotowych ramienia.

Odwracaniem nazywamy zwrócenie dłoni do góry Rzymianie modlili się manibus supinatis). W nawracaniu (przy zgiętym łokciu) dłoń zwraca się ku dołowi. Pozycją zerową jest położenie pośrednie między nawracaniem a odwracaniem. W tej pozycji kciuk „patrzy” w górę.

Nadgarstek. Pozycją zerową nadgarstka jest pełny wyprost, gdy ręka tworzy przedłużenie przedramienia. Badamy: prostowanie lub uniesienie grzbietowe, najczęściej określane jednak jako zgięcie grzbietowe (extensio carpi, flexio dorsalis) około 70°, zginanie dłoniowe (flexio palmaris) około 80°, odchylenie promieniowe (deviatio radialis) około 20° - ręka odchyla się ku stronie kciuka. Odchylenie łokciowe (deviatio ulnaris) bada się na ogół w pozycji nawrócenia przedramienia. W pozycji odwrócenia zakres odchylenia łokciowego nieco zwiększa się i wynosi około 40° (ryc. 6.21).

W codziennym użyciu nadgarstek łączy części tych ruchów w harmonijny ruch obrotowy (circum-ductio).

Palce ręki. Palce znaczymy bądź liczbami I, II--V, bądź nazywamy: kciuk (pollex), wskaziciel (in-dex),palec środkowy (digitus medius), palec obrączkowy (digitus anularis) lub serdeczny, palec mały (idigitus minimus).

Kciuk ma stawy: międzypaliczkowy (artic. inter-phalangea pollicis), śródręczno-paliczkowy(artic. metacarpophalangea) i nadgarstkowo-śródręczny (artic. carpometacarpea).

Palce II-V mają stawy: międzypaliczkowy dalszy (artic. interphalangea distalis), międzypaliczkowy bliższy (artic. interphalangea proximalis) i śródręcz-no-paliczkowy (artic. metacarpophalangea).

Kciuk. Jego ruchy są złożone, składają się głównie z odwodzenia, przywodzenia, zgięcia i wyprostowania oraz z przeciwstawienia (oppositio).

Pozycją zerową kciuka jest wyprost z przyłożeniem się wzdłuż wskaziciela w przedłużeniu osi kości promieniowej.

Odwodzenie (abductio) mierzy się kątem między kośćmi śródręcznymi I i II. Ruch odwodzenia może odbyć się w dwu kierunkach w stosunku do płaszczyzny dłoni: równolegle do niej (odwodzę-nie) lub prostopadle do niej (odwodzenie dłoniowe). Zakres odwodzenia wynosi około 70°.

Zgięcie (flexio) w stawie międzypaliczkowym około 80°, w stawie śródręczno-paliczkowym około 50°, w stawie nadgarstkowo-śródręcznym ruch w zakresie 15°.

Prostowanie (extensio) jest powrotem ze zgię-cia do pozycji zerowej. Przekroczenie tej pozycji w stawie międzypaliczkowym i śródręczno-paliczkowym jest nienaturalne. Oznacza się je wtedy jako przeprost (hyperextensio). W stawie nadgarstkowo--śródręcznym prostowanie jest ograniczone, jeśli kciuk stoi prostopadle do płaszczyzny dłoni. Jednak w ustawieniu równoległym do płaszczyzny dłoni wyprost około 20° jest możliwy.

Przeciwstawienie (oppositio). Ten złożony ruch składa się z odwodzenia {abductio), skręcenia (rotatio) i zgięcia (flexio). Ruch ten jest pełny, jeśli opuszka kciuka osiągnie opuszkę małego palca, lub też - jak chcą niektórzy chirurdzy ręki - podstawy małego palca.

Stopień ograniczenia przeciwstawienia wyraża się odległością w centymetrach między opuszką kciuka a opuszką V palca lub jego podstawą.



 

Podobne prace

Do góry