Ocena brak

Badanie ruchów w stawach kończyn dolnych

Autor /kulka Dodano /19.12.2013

Prostowanie (extensio). Chory leży na brzuchu i unosi badaną kończynę w płaszczyźnie strzałkowej ku tyłowi. Dokładniej można zbadać ruch wyprostny stawu biodrowego, jeśli na stole leży tylko tułów badanego, a jego kończyna przeciwnej strony zwisa z brzegu stołu ku dołowi (iyc. 6.9), co stabilizuje miednicę podczas unoszenia badanej kończyny ku górze. Stopień wyprostu, liczony od zerowej pozycji, wynosi około 30°.

Przeprost \hyperextensio). Jeżeli wyprost przekracza normalną granicę, mówimy o przeproście biodra.

Uwaga! W trakcie badania często pomija się sprawdzenie przeprostu stawu biodrowego, a ruch ten pierwszy znika w początkowej fazie zapalenia stawu biodrowego.

Odwodzenie (abductio). Badany leży na wznak. Linia łącząca oba kolce biodrowe przednie górne biegnie prostopadle do linii pośrodkowej ciała. W zerowej pozycji kończyny dolne leżą równolegle do tej linii i płasko na stole (ryc. 6.10a).

Odwodzenie odbywa się w stawie biodrowym tak długo, aż zacznie przechylać się linia kolców, co oznacza, że w tym momencie włącza się miednica. Badający, trzymając rękę na spina iliaca anterior superior, stara sięwyczuć ten ruch. Kąt odwiedzenia wynosi około 50°. Można też badać odwiedzenie obu kończyn jednocześnie.

Lepszą stabilizację miednicy można uzyskać, polecając badanemu zgiąć biodro i kolano strony przeciwległej i przytrzymać kolano oburącz (ryc. 6.1 Ob).

Odwodzenie uda w zgięciu pod kątem prostym. W pozycji tej łatwiej niż w pozycji wyprostnej wykryć małe przykurczenia stawu biodrowego w przywiedzeniu. Chory leży na wznak. Zginamy mu oba uda do 90° w stawach biodrowych, przy czym odwodzimy je równocześnie. Kąt odwodzenia w zgięciu wynosi u dorosłych około 50°. Bacząc, by utrzymać linię sromu prostopadle do powierzchni stołu, łatwo możemy porównać wielkość odwodzenia.

Przywodzenie (adductio). Chory leży na wznak. Zgięcie biodra przeciwległego nie tylko ustala tu miednicę, ale daje miejsce dla badanej kończyny, krzyżującej linię pośrodkową ciała. Kąt przywodzenia wynosi około 40°.

Obracanie uda (rotatio). Badać je można w pozycji wyprostnej stawu biodrowego i w jego zgięciu pod kątem prostym. Przy badaniu w pozycji wyprostnej chory leży na wznak. Jego golenie zwisają z brzegu stołu, kolana są zgięte pod kątem 90°, a stawy biodrowe znajdują się w wyproście w zerowej pozycji. Ruchy obrotu do wewnątrz (rotatio interna) wykonujemy przez odchylenie goleni na zewnątrz, i odwrotnie, jeśli chcemy obracać na zewnątrz (rotatio externa).

Badanie jest wygodniejsze, zwłaszcza u dzieci, jeśli kładziemy badanego na brzuchu i ustawiamy golenie pionowo do stołu przez zgięcie kolan o 90° ryc. 6.12).

Badanie ruchu obracania w zgięciu biodra o 90° wykonujemy w pozycji leżącej na wznak przy zgięciu kolana 90° (ryc. 6.11). I tu wychylenie goleni v bok pokazuje kąt obrotu. Obracanie wynosi normalnie około 45° w obu kierunkach, jest jednak różne przy badaniu w pozycji wyprostnej i zgięciowej biodra. Należy pamiętać, że wielkość ruchu, zwłaszcza w stawach o ruchu wieloosiowym, zależy od w ieku badanego i większa jest u dzieci. W pierwszych dwóch dekadach życia ruch odwodzenia i rotacji bioder zmniejsza się o około 10-15°.

W obu badaniach pozycja goleni służy jako wskazówka, która wykazuje kąt skręcenia 

położyć kończyny równolegle do poziomu stołu. Należy pamiętać, że od 4. do 6. mż. przykurcz zgię-ciowy biodra i kolana jest fizjologiczny.

Utajony przykurcz stawu biodrowego wykrywa test Thomasa - przy maksymalnym zgięciu zdrowego stawu biodrowego, kolano po chorej stronie unosi się nad powierzchnię stołu. Kąt, jaki tworzy oś uda z powierzchnią stołu, określa wielkość kąta przykurczu (ryc. 6.13).

Przykurcz w przywiedzeniu lub odwiedzeniu. Jeśli u badanego, który leży na wznak

i trzyma kończyny ułożone równolegle do siebie, odstęp pępka od kolca biodrowego przedniego górnego jest po jednej stronie krótszy, musimy starać się ułożyć miednicę symetrycznie, tj. przywrócić rów-noramienność trójkąta: pępek - oba kolce biodrowe, to znaczy prostopadłe położenie linii łączącej kolce biodrowe przednie górne do linii pośrodko-wej ciała (ryc. 6.10a).

Ukośne ułożenie miednicy może być uwarunkowane wadą w połączeniu lędźwiowo-krzyżowym, ale główną przyczyną bywa przykurcz stawu biodrowego w płaszczyźnie czołowej. W przypadku przykurczu w przywiedzeniu kolec po stronie przykurczu jest uniesiony wyżej, a w przykurczu w odwiedzeniu - obniżony.

Kąt przykurczu wynosi tyle stopni, o ile trzeba daną kończynę przywieść lub odwieść, żeby linię łączącą oba kolce biodrowe przednie górne ustawić prostopadle do linii pośrodkowej ciała.

Kolano. Zginanie jest u młodocianych możliwe aż do zetknięcia się łydki z udem; w późniejszym 

wieku zakres ten zmniejsza się. Prostowanie jest pełne (do pozycji zerowej). Pewien stopień (około 10°) przeprostu uchodzi za normalny. Możliwy jest niewielki ruch obrotowy goleni względem uda w kolanie i najwydatniejszy w zgięciu 90°. Obrót wewnętrzny goleni jest uzależniony od napięcia więzadła krzyżowego przedniego, obrót zewnętrzny hamuje wię-zadło poboczne, szczególnie piszczelowe. W pozycji wyprostnej kolana goleń traci ruch obracania.

Stopa. Pozycją zerową stopy jest jej ustawienie pod kątem 90° względem goleni (ryc. 6.14). Ruchy w stawie skokowo-goleniowym mierzy się w wyproście i po zgięciu kolana do 90°, co zluźnia ścięgno piętowe (Achillesa).

Zgięcie grzbietowe lub wyprost (extensio, dorsiflexio) w stawie skokowo-goleniowym ma zakres około 20° przy wyproście kolana i 30° przy jego zgięciu.

Zgięcie podeszwowe (flexio plantaris), również w stawie skokowo-goleniowym ma zakres 40-50°. Jego zakres w obrębie przedniego odcinka stopy, określanego w mianownictwie ortopedycznym klinicznym „przodostopiem”, zwiększa się o dalsze 30-40°. Tak więc zgięcie podeszwowe stopy wynosi około 80° i nie zależy od ustawienia kolana.

Odwracanie stępu (supinatio, hindfoot in-version - u Anglosasów) odbywa się w stawach stępu wokół kości skokowej, unosi brzeg przyśrodkowy stopy i obniża boczny (ryc. 6.15b). W efekcie stęp przybiera ustawienie szpotawe (tarsus varus, pes varus, inversio pedis są synonimami).

Ręka badającego obejmuje piętę i przechyla ją ku kostce przyśrodkowej. Oś pięty oglądana z tyłu tworzy z osią goleni kąt otwarty ku stronie przyśrodkowej. Najwygodniej i najdokładniej można określić ten ruch, gdy badany leżący na brzuchu zegnie kolano do kąta prostego. Stopa zwraca się wtedy podeszwą w stronę przyśrodkową.

Nawracanie stępu {pronatio, hind foot eversion -u Anglosasów) unosi brzeg boczny stopy i obniża przyśrodkowy. Oś piętowo-goleniowa tworzy kąt otwarty na zewnątrz.

Stęp przybiera ustawienie koślawe (tarus valgus, pes valgus, eversio pedis). Badanie tego ruchu odbywa się w ten sam sposób, jak poprzednie (ryc. 6.15c).

Odwracanie przodostopia (supinatio in-tertarsea, fore foot inversion - u Anglosasów) jest to ruch przedniej części stopy względem tylnej w stawach skokowo-łódkowym (artic. talonavicularis) oraz piętowo-sześciennym (artic. calcaneocubo-idea). Chcąc zbadać zakres biernego ruchu przodostopia, należy ustalić kość piętową uchwyciwszy ręką piętę. Ruch supinacyjny unosi brzeg przyśrodkowy przodostopia.


 

Podobne prace

Do góry