Ocena brak

Badanie czynności kończyn u dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym (mpd)

Autor /kulka Dodano /19.12.2013

U dziecka z postacią spastyczną mpd wzajemna pozycja i funkcja stawów kończyn zależna jest od stanu równowagi mięśniowej. Zaburzenia tej równowagi najczęściej wynikają ze spastyczności, obejmującej silniejszą grupę mięśni. Prowadzą one do wadliwej pozycji poszczególnych stawów oraz całej kończyny i powstania zniekształceń rozwojowych. Pierwszym stadium rozwoju zniekształceń jest wadliwa pozycja stawów podczas ich czynności, w tym również podczas chodu, przy równoczesnym zachowaniu pełnego zakresu ruchów biernych podczas badania w pozycji swobodnej. Stan ten określamy mianem zniekształcenia o charakterze dynamicznym. Wynika ono ze spastyczności i/lub osłabienia wzajemnie antagon i stycznych grup mięśniowych. Prowadzi to do skrócenia silniejszej grupy mięśniowej i w konsekwencji do pojawienia się utrwalonych przykurczy oraz ograniczeń zakresu ruchów w stawach stwierdzonych w badaniu klinicznym. Jest to stadium zniekształceń statycznych (Re-imers, Sharrard).

Zniekształcenia kończyn w mózgowym porażeniu dziecięcym mogą mieć charakter dynamiczny lub statyczny (utrwalony).

Podstawową cechą napięcia spastycznego mięśni jest zwiększona ich pobudliwość odruchowa na bodźce, zwiększająca stopień ich oporu na rozciąganie. Cecha ta powoduje, że u dzieci z mpd i niedowładem spastycznym zakres badanego ruchu w stawie zależy od techniki badania, a w szczególności od szybkości wykonywania ruchu biernego.

W badaniu dziecka z postacią spastyczną mózgowego porażenia dziecięcego elementem badania ortopedycznego jest dynamiczna ocena zakresu ruchów stawów kończyn (Reimers, Jóźwiak). Jej podstawowe założenie to badanie danego ruchu w obrębie stawu w dwóch fazach. Faza pierwsza polega na wykonywaniu biernego ruchu w sposób jednostajny z małą szybkością (ruch powolny), faza druga wykonywana jest ruchem przyśpieszonym (szybkim).

Pierwsza faza badania określa anatomiczne możliwości ruchowe badanego stawu. Wynikają one z kształtu powierzchni stawowych i stopnia rozciągliwości aparatu torebkowo-więzadłowego i względnej, w stosunku do kości, długości mięśni otaczających badany staw. Wykrywa ona zniekształcenia utrwalone (statyczne wedługReimersa i Sharrarda).

Druga faza badania, wywołując odruch mięśni na rozciąganie, określa stan dynamiczny ocenianej grupy mięśniowej i obecność spastyczności mięśnia oraz stopień jej nasilenia.

Przykładowo: prostując staw kolanowy oceniamy stan dynamiczny jego zginaczy, a zginając staw oceniamy grupę mięśni prostowników (nu ąuadńcepś).

Badanie zakresu ruchów stawów u dzieci spa-stycznych to ocena dynamiczna, dwufazowa, ruchem powolnym i ruchem szybkim. Ograniczenie zakresu ruchów w ruchu powolnym oznacza zniekształcenie o charakterze statycznym (utrwalonym), w ruchu szybkim - zniekształcenie o charakterze dynamicznym.

Kliniczna ocena stanu mięśni za pomocą dynamicznej oceny zakresu ruchów stawów ma charakter subiektywny, dlatego wymaga badania wielokrotnego, przeprowadzonego w tych samych warunkach anatomicznych. Pozycja sąsiednich stawów jest szczególnie istotna w badaniu mięśni dwustawowych. W związku z ich wpływem na wielkość zakresu ruchu badanego stawu ocena zakresu tego samego ruchu wymaga przeprowadzenia go w różnych pozycjach wyjściowych stawu sąsiedniego. Na przykład zakres ruchów stawu kolanowego oceniamy w pozycji wyprostnej stawu biodrowego i jego zgięciu 90°. Przyjęcie standardowych pozycji testowanych stawów w momencie wykonywania ruchu jest tak samo istotne, jak w metodzie Lovetta.Należy pamiętać, że w odróżnieniu od testu Lovetta w dynamicznej ocenie zakresu ruchów kończyny nie badamy poszczególnych mięśni, a ich grupy czynnościowe.

Wartości kątowe niektórych ruchów, np. zginania lub przywodzenia w stawach biodrowych, rotacji wewnętrznej w stawie barkowym czy zgięcia dłoniowego w nadgarstku, nie wnoszą istotnych informacji o stanie klinicznym dziecka z mpd.

Wpływ spastycznego napięcia mięśni na pozycję i zakres ruchów stawów uzasadnia określanie wadliwych ustawień stawu mianem „deficytu” ruchu (Jóźwiak). Określa go wielkość kąta zawartego między „zerową” pozycją badanego stawu a osiągniętą przez ten staw pozycją w końcowym momencie badania. Na przykład w badaniu stawu kolanowego w ruchu powolnym stwierdzamy utrzymywanie się pozycji zgięciowej 20°, przy ruchu szybkim 90°. Ustawienia te określamy jako 20 i 90° deficytu wyprostu.

 

Podobne prace

Do góry