Ocena brak

AWINIOŃSKA NIEWOLA PAPIEŻY (1305 - 77)

Autor /Budzigniew Dodano /30.05.2012

Okres rezydowania papieży we Francji (od 1309 w Awinionie) i uzależnienia polityki Kościoła od królów franc., zw. też przez analogię do ST „niewolą babil." papiestwa; była wynikiem dążności państw do wyzwolenia się spod przewagi pap. i proces ten przyśpieszyła.

Bezpośrednią przyczyną a.n.p. był zatarg pomiędzy królem Francji Filipem IV Pięknym (1281-1314) a pap. Bonifacym VIII (1294-1303) o samowolne opodatkowanie przez króla dóbr kośc. we Francji na rzecz wojny z Anglią.

Zatarg był przejawem konfliktu między rozpowszechnianym przez legistów pojęciem państwa opartego o prawo rzym. (podnoszącym m.in. niezależność władzy świeckiej od duch.) a dotychczasowym poglądem o wyższości władzy duch. nad świecką, i doprowadził z jednej strony do groźby użycia przeciwko Filipowi Pięknemu klątwy pap., z drugiej zaś do zamachu na osobę papieża w Anagni.

Spór załagodził częściowo pap. Benedykt XI (1303-04), odwołując wymierzone przeciw Filipowi Pięknemu decyzje Bonifacego VIII i nakładając na głównych winowajców zamachu w Anagni Sciar-ra Colonne i G. de Nogareta klątwę papieską.

Papież Klemens V (1305-14), z pochodzenia Francuz, wobec zaostrzających się ruchów społ. w Państwie Kośc. i Rzymie, pozostał, pod naciskiem króla, we Francji i koronował się w jego obecności w Lyonie; 1309 osiadł na stałe w klasztorze domin, w Awinionie. Z powodu jego ustępliwości element franc, zdobył silną przewagę w kolegium kardynalskim.

Na żądanie Filipa Pięknego przeprowadził kasatę zak. —> templariuszy, z czasem podporządkował politykę papiestwa polityce Francji. Jego następcy odkupili miasto z przyległościami i wybudowali w nim siedzibę pap., co jeszcze bardziej związało ich z Francją.

Pap. Jan XXII (1316-34) również nie potrafił uniezależnić spraw Kościoła od interesów Francji; rozpoczęty za jego pontyfikatu spór z cesarzem niem. Ludwikiem Bawarskim doprowadził za Benedykta XII (1334-42) do uznania przez książąt niem. zasady, że władza ces. pochodzi bezpośrednio od Boga i nie wymaga aprobaty pap., pozostawiając papieżom tylko prawo do koronacji.

Klemens VI (1342-52) kontynuował spór z Ludwikiem Bawarskim, ale z nowym ces. Karolem IV był już w przyjaźni. Innocenty VI (1352-62) dla przywrócenia porządków w Rzymie i Państwie Kośc. wysłał tam 1353 kard. —> Albornoza, który w krótkim czasie przywrócił całe terytorium władzy papieskiej. Wzrastający nepotyzm oraz rosnące obciążenia fiskalne, ściągane na rzecz Kurii pap., wzmagały niechęć do papieży awi-niońskich, przyczynę zła widząc w ich pobycie poza Rzymem.

Groźba utraty Państwa Kośc, powszechna chęć (wobec częstych klęsk żywiołowych i wojen) posiadania w Kościele stałego oparcia, któremu a.n.p. zagrażała, liczne głosy za powrotem do Rzymu (cesarz niem. Karol IV, Petrarka, św. Brygida, św. Katarzyna ze Sieny) skłoniły pap. Urbana V (1362-70), wbrew woli dworu franc, do powrotu do Rzymu. Jednak pod naciskiem kardynałów franc, a także zrażony walką stronnictw polit, i buntami żołnierzy powrócił do Awinionu.

Na stałe osiadł 1377 w Rzymie pap. Grzegorz XI (1370-78), bratanek Klemensa VI; po wyborze jego następcy, Urbana VI, przedstawiciele kleru franc w kolegium kard. wybrali antypap. Klemensa VII, co wywołało —> schizmę zachodnią (1377-1417).

 

Vitae paparum Avenionensium, wyd. G. Mollat. I-II, P 1917; Pastor I 64-120; J. Rivière, Le problème de l'Eglise et de l'Etat au temps de Philippe le Bel, P 1926; K. Seppelt, K. Löffler, Dzieje papieży, Pz 1936, 272-305; M. Żywczyński, Papiestwo i papieże średniowiecza, Lw 1938 ; E. Dupré-Theseider, / papi di Avignone e la questione romana. Fi 1939; Hauck V 462-678; G. de Lagarde, La naissance de l'esprit laïque au déclin du moyen~âge, P 1948, I (passim); Y. Reuonard, La papauté à Avignon, P 1954; M. Pacaut, La théocratie, l'Eglise et le pouvoir au moyen-âge, P 1957; G. Mollat, Les papes d'Avignon. P 1965.

Podobne prace

Do góry