Ocena brak

AVENARIUS RICHARD

Autor /Hegezyp Dodano /30.05.2012

ur. 19 XI 1843 w Paryżu, zm. 18 VIII 1896 w Zurychu, Filozof, przedstawiciel pozytywizmu epistemologicznego (—> empiriokrytycyzm).

Studiował w Lipsku, gdzie uzyskał doktorat i docenturę; 1877 założył czasopismo „Vierteljahrschrift für wissenschaftliche Philosophie"; w tymże roku objął katedrę filozofii w Zurychu; główne dzieło Kritik der reinen Erfahrung I-II, L 1888-90 oraz synteza Der menschliche Weltbegriff, L 1891 (Ludzkie pojęcie świata, Wwa 1969).

Zadaniem filozofii wg A. jest zbudowanie jednolitego nauk. poglądu na świat (syntetyzowanie wyników nauk szczegółowych, tworzenie najwyższych pojęć, które obejmowałyby całość wiedzy i kształtowały jej jedność), ustalenie źródła wiedzy (jej genezy i uwarunkowań biol.), przeanalizowanie prawomocności twierdzeń nauk. oraz wyeliminowanie tez metafiz. i epistemologicz-nych z dotychczasowej wiedzy.

A. odrzucił rozumienie zjawiska psych, jako jakości lub procesu zachodzącego w duszy (pojmowanej jako jednostka różna od ciała), oraz metodę nie uwzględniającą wbadaniach zjawisk psych, pojęcia duszy, traktującą świadomość jako sumę zjawisk.

Wysunął postulat powrotu do naturalnego poglądu na rzeczywistość, zaciemnionego przez bezkrytyczne przesądy narosłe w nauce, i oczyszczenia doświadczenia ze wszystkich dodatków (metafiz., epistemologicznych).

Przyjmował za punkt wyjścia analizę naturalnego pojęcia świata (natürlicher Weltbegriff) — „to, co zastanę", którego treść stanowiły 2 elementy: ja i moje otoczenie, w myśl założeń — nie ma przedmiotu bez podmiotu, podziału świata na zewn. i wewn., jest tylko doświadczenie przyjęte jako kategoria pierwotna (empiryczny stan faktyczny).

Nauka tylko opisuje świat, nie ujawnia jego istoty, jej bowiem zadaniem jest udostępnianie człowiekowi doświadczenia drugich. Opis ten jest skrótowy, zawiera bowiem pojęcia najogólniejsze. Z nauki zaś należy wyeliminować pojęcia: materii, atomu, absolutu, przyczyny. Wszelkiego rodzaju oceny rel., etyczne są tylko wtrętami.

Zainteresowanie poglądami A. w Polsce zaznaczyło się przede wszystkim przekładem jego artykułów w latach 1901-10.

 

K. Ajdukiewicz, Język i poznanie, w: Wybór pism, Wwa 1960, I 249-252; W. Schuppe, Offener Brief an A. über dle Bestätigung des naiven Realismus, L 1962; E. Raab, Die Philosophie von Richard A., B 1965; L. Kołakowski, Filozofia pozytywistyczna. Od Hume'a do Kola Wiedeńskiego, Wwa 1966, 115-128; B. Wolniewicz, Empiriowerbalizm Ryszarda A., w: R. Avenarais, Ludzkie pojęcie świata, Wwa 1969, 7-45.

Podobne prace

Do góry