Ocena brak

Ateny

Autor /Sasza Dodano /31.01.2012

Ateny w porównaniu z najwięk­szymi metropoliami świata są miastem stosunkowo niewielkim, jednak bez wątpienia jest to jedno z najważniejszych miast świata -tutaj bowiem narodziła się zachodnia cywilizacja.
Teren, na którym obecnie znajdują się Ateny, jest nieprzerwanie zamieszkiwany przez lu­dzi od neolitu - najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z trzeciego tysiąclecia przed naszą erą. Okres największej świetności miasta przypadł na tzw. złoty wiek starożytnej Grecji, czyli VIII-II w. p.n.e. Przez większą część tego czasu Ateny były w pełni samorządnym i suwerennym miastem-państwem. W stolicy Grecji zachowało się wiele an­tycznych budowli, dlatego od lat Ateny przyciąga­ją co roku miliony turystów z całego świata.
Położenie.
Ateny są największym miastem i stolicą Grecji. Tak zwane Wielkie Ateny, czyli zespół obejmują­cy Ateny oraz kilkadziesiąt mniejszych miast i wsi włączonych w administracyjne granice Aten, zaj­mują obszar około 430 km2 . Miasto jest położone na niewielkiej równinie około 8 km na północ od portu w Pireusie, nad Zatoką Sarońską - częścią Morza Egejskiego. Od strony lądu miasto otoczone jest górami. Najwyższe z nich to: Parnis (1413 m) na północy, Pentelikon (1117 m) na północnym wschodzie, Imitos (1035 m) na wschodzie i Aigilon (472 m) na zachodzie. Samo miasto jest też prze­cięte pasmem niskich wzgórz ciągnących się na linii północ-południe. Zarówno góry dookoła, jak i wzgórza w mieście zbudowane są z wapieni i mar­murów - skały te stanowiły podstawowy budulec w czasach starożytnych. Najsłynniejszym wzgó­rzem tego łańcucha jest Akropol (156 m) - to wła­śnie na nim w II tysiącleciu przed naszą erą znaj­dował się warowny gród - zalążek dzisiejszego miasta. Przez Ateny przepływają dwie rzeki: Kifisos przecinająca zachodnią część miasta i Ilisos - we wschodniej części. Obie rzeczki są niewiel­kie i często wysychają w lecie.
Obecnie w Wielkich Atenach mieszka około czterech milionów ludzi, samo miasto zaś liczy sobie niespełna 900 tysięcy mieszkańców.
W Atenach panuje typowy klimat śródziemno­morski: lata są gorące i suche - średnia temperatura lipca wynosi 27°C (najwyższa 37°C). Upał łagodzą chłodniejsze wiatry wiejące z północnego wscho­du. Zimy są łagodne; temperatura rzadko spada poniżej zera, a śnieg jest zjawiskiem wyjątkowym. Średnia temperatura stycznia wynosi 18°C (minimalna 0°C). Roczna suma opadów wynosi zaledwie 408 milimetrów. Deszcze padają naj­częściej w zimie, między październikiem a mar­cem. W lecie w Atenach prawie wcale nie pada.
Historia.
Pierwsza osada ludzka znajdowała się na wzgórzu Akropol - było to dogodne położenie ze względu na strome zbocza wzgórza stanowiące naturalne obwarowanie - łagodny był tylko jeden, zachodni stok. Na szczycie Akropolu stał Partenon - jedna z najważniejszych budowli w historii architektury. Ateny zawdzięczają nazwę swojej patronce, bogi­ni Atenie. W czasach antycznych miasto rozwijało się głównie na północ od Akropolu, centralne miej­sce zajmowała agora, czyli rynek. Od miasta do portu w Pireusie wiódł trakt chroniony z obu stron murami obronnymi, zwanymi Długimi Murami.
Okres największego rozkwitu miasta przypada na V wiek przed naszą erą - pod rządami Peryklesa było potężnym politycznie i militarnie państwem greckim i centrum cywilizacji klasycznej. Pozycję ważnego ośrodka kulturowego Ateny zachowały jeszcze długo po gwałtownym rozkwicie Rzymu. W 51 roku naszej ery miasto odwiedził św. Paweł, a w latach 117-138 z rozkazu rzymskiego cesarza Hadriana powstało tu wiele budynków użyteczno­ści publicznej i cała dzielnica nazwana na cześć fundatora - Hadrianopolis.
Od II wieku naszej ery miasto zaczęło coraz bar­dziej podupadać. W 267 roku zostało zniszczone przez Wizygotów. W 529 roku zamknięto Akade­mię platońską - od tej pory dawne centrum kultu­ry i nauki na długie lata zamieniło się w typowe prowincjonalne miasteczko. W 1204 roku do Aten wkroczyli krzyżowcy i przez ponad dwa wieki mia­sto znajdowało się pod wpływami kultury za­chodniej. W 1456 roku Ateny, jak cała Grecja, zostały opanowane przez Turków i pozostawały pod ich rządami przez prawie 400 lat. W czasie wojny o niepodległość, w roku 1827, Turcy zarzą­dzili ewakuację miasta, do której jednak nie doszło.
Grekom udało się odzyskać niezależność i w roku 1834 Ateny zostały stolicą nowej, niepodległej Grecji. W owym czasie było to niewielkie mia­steczko - żyło w nim zaledwie cztery tysiące ludzi. Życie skupiało się na kilku zabudowanych małymi domkami wąskich uliczkach na północnym zboczu Akropolu. Kiedy narzucony międzynaro­dowymi traktatami książę Otton, syn Ludwika Ba­warskiego został królem Grecji, musiał zamiesz­kać w niewielkim dwukondygnacyjnym domu, a niemieccy architekci w pośpiechu wznosili pałac królewski na placu Syntagma (Konstytucji). Wy­budowane w tym czasie dwie szerokie aleje - Panepistimiou i Stadiou - do dziś stanowią głów­ne arterie miasta - między nimi i wokół nich kłę­bią się niezliczone wąskie uliczki i zaułki.
Po odzyskaniu przez Grecję niepodległości mia­sto zaczęło się gwałtownie rozwijać - liczba jego mieszkańców co roku zwiększała się o 7 procent i wkrótce osiągnęła 50 tysięcy. W roku 1907 miesz­kało w nim już prawie 170 tysięcy ludzi. U zbiegu dwóch głównych ulic wybudowano plac Omonia (Zgody), z którego promieniście rozchodziły się ulice nowego miasta. Mniej więcej w tym samym czasie wybudowano też połączenie kolejowe z por­tem w Pireusie. Dworzec kolejowy usytuowano w pobliżu agory.
W 1921 roku dotychczasowa planowa rozbudo­wa miasta została zakłócona - do Aten przybyły tysiące biednych Greków wysiedlonych z Anatolii w Turcji. Około stu pięćdziesięciu tysięcy nowych mieszkańców musiało się pomieścić w naprędce skleconych domkach i szałasach na obrzeżach mia­sta. Liczba ludności zwiększyła się w krótkim cza­sie z 473 tysięcy do 718 tys. Miasto rozrastało się głównie w kierunku południowym, w stronę Pire-usu i w kierunku północnym, w stronę wsi Kifisia.
W czasie drugiej wojny światowej Grecja zna­lazła się pod okupacją niemiecką. Naziści prze­śladowali Greków i doprowadzili miasto do ruiny. Po wycofaniu się Niemców z okupowanych tere­nów w Grecji rozpętała się wojna domowa o wła­dzę między komunistami a nacjonalistami.
W latach 50. naszego stulecia Ateny przeżyły kolejny boom budowlany - jak grzyby po deszczu wyrastały wówczas coraz to nowe bloki mieszkal­ne. Okoliczne wioski, takie jak Ilioupolis, Nikaia i wiele, wiele innych, zostały włączone w obręb miasta. W Atenach praktycznie nie było ani skraw­ka wolnej przestrzeni - budując domy urbaniści nie dbali o tereny zielone czy parki - wszędzie wznoszono, jeden przy drugim, nowe budynki. Miasto wkrótce wchłonęło nawet leżącą nad mo­rzem Glifadę i Pireus. Obecnie Pireus wchodzi w skład Wielkich Aten.
W latach 60., kiedy turystyka zyskała ogromną popularność, Ateny przeżyły prawdziwy najazd gości z różnych krajów świata. Aby obsłużyć wciąż rosnącą liczbę turystów, Grecy powiększyli i zmo­dernizowali port lotniczy, Ellinikon, usytuowany w południowej części miasta.
Gospodarka.
Od zakończenia pierwszej wojny światowej Ateny są największym ośrodkiem gospodarczym i finan­sowym Grecji. Stolica państwa jest też najważniej­szym węzłem komunikacyjnym. Port handlowy w Pireusie, największy w Grecji, obsługuje znacz­ną część handlu zagranicznego tego kraju. Ponad połowa zatrudnionych Greków pracuje właśnie w Atenach - największym ośrodku przemysłowym kraju. Znajdują się tu zakłady cementowe i stocznie. Głównymi towarami eksportowymi, przeładowywanymi w przeważającym procencie w porcie w Pireusie są: oliwa z oliwek, pomidory, wino, cement i boksyt. Ateny są też ważnym ośrod­kiem wydawniczym. Ogromną część dochodów miasto czerpie oczywiście z turystyki - większość odwiedzających Grecję turystów spędza co naj­mniej dwa dni w Atenach.
Przez wiele lat wody pitnej dostarczało Atenom sztuczne jezioro w pobliżu Maratonu, w miarę roz­woju miasta jego zasoby okazały się niewystar­czające, dlatego wybudowano sztuczny zbiornik na rzece Mórnos - 175 km na północny zachód od Aten. Niedawno powstał też nowoczesny system kanalizacyjny, dzięki któremu zmniejszyło się zagrożenie powodzią; dotychczas w czasie ulew­nego deszczu woda spływająca ze wzgórz zalewa­ła niżej położone dzielnice Aten.
Największym problemem, z jakim borykają się władze miasta, jest bardzo duże zanieczyszczenie powietrza. Aby je zmniejszyć wprowadzono wyso­kie stawki podatkowe dla zakładów przemysło­wych w granicach miasta i duże ulgi podatkowe dla tych przedsiębiorstw, które przeniosą swoje zakłady produkcyjne daleko od centrum.
Miejski system komunikacji zbiorowej składa się z metra łączącego Pireus z Kifisią, sieci autobu­sowej i trolejbusowej. Ateńczycy często korzystają z taksówek, którymi w Atenach podróżuje się nie­rzadko z zupełnie obcą osobą, wystarczy, że jedzie się w tym samym kierunku. Główny dworzec kole­jowy Aten - Larissa - zapewnia połączenia z pozo­stałymi częściami Grecji i innymi krajami Europy.
Ateny są największym ośrodkiem kulturalnym i naukowym Grecji. Znajdują się tu liczne wyższe uczelnie, w tym uniwersytet założony w 1837 roku. Większość mieszkańców Aten wyznaje prawosła­wie - w mieście tym znajduje się siedziba władz autokefalicznego kościoła greckiego.
Zabytki.
Najważniejszymi zabytkami Aten są budowle z okresu antycznego. Najsłynniejszy z nich to sto­jący na wzgórzu Akropol Partenon - świątynia Ateny Partenon zbudowana z białego marmuru wy­dobytego z góry Pentelikon. Partenon, uważany jest za jeden z najpiękniejszych budynków na świe­cie. Każda z kolumn ma kształt beczkowato zwę­żającego się ku górze walca - wyimaginowane linie dwóch pozornie równoległych boków zetknęłyby się na wysokości około 3500 metrów. Kolumny nie mają też tej samej grubości, ani nie są rozmiesz­czone w równych odstępach - patrząc od środka, każda kolejna jest nieco grubsza i bardziej oddalona od poprzedniej. Są one również delikatnie pochy­lone do środka - efekt ten jest niezauważalny go­łym okiem - można to stwierdzić dopiero po wy­konaniu odpowiednich pomiarów. Ponadto każdy z dwudziestu rowków wyrytych w kolumnie nie­znacznie zwęża się ku górze. Ten majstersztyk sztu­ki budowlanej wywarł olbrzymi wpływ na póź­niejszą architekturę - na całym świecie powstały setki, jeśli nie tysiące, budynków w mniejszym lub większym stopniu wzorowanych na Partenonie.
U stóp wzgórza znajdują się ruiny odeonu Herodesa Attyka. Odeon został zbudowany w 161 ro­ku p.n.e. - mogło w nim zasiadać nawet 5 tysięcy widzów. Dziś odbywają się tutaj festiwale muzycz­ne i teatralne. Nieopodal odeonu mieści się teatr Dionizosa, wybudowany około 150 r. p.n.e. Na zachód od Akropolu znajduje się Areopag - miej­sce obrad rady archontów. To właśnie tutaj przema­wiał do Ateńczyków św. Paweł. Poniżej widnieją pozostałości agory - odrestaurowane w latach 1931-1960. Znajduje się tu między innymi odre­staurowany portyk ze 180 kolumnami. Obecnie w budowli tej mieści się muzeum. W pobliżu ago­ry stoi najlepiej zachowana świątynia grecka - po­chodzące z V w. p.n.e. sanktuarium Tezeusza, czyli Tezejon. Na agorze znajduje się też zrekonstru­owana stoa (kolumnada) Attalosa II - obecnie wy­eksponowane tu są zbiory z okresu antyku. Inną charakterystyczną budowlą Aten jest tzw. horologion, nazywany Wieżą Wiatrów, wzniesiony przez Andronikosa z Kyrros około 40 r. p.n.e. Ośmiokątna wieża ma około 13 metrów wysokości. Na każdym z boków widnieje płaskorzeźba przed­stawiająca jeden z ośmiu wiatrów, poniżej są pozo­stałości zegarów słonecznych.
W Atenach znajdują się liczne muzea. Najwięk­sze z nich to cieszące się zasłużoną sławą na całym świecie Narodowe Muzeum Archeologiczne. God­ne uwagi są też rozsiane po mieście średniowiecz­ne kościoły bizantyjskie, między innymi Mała Metropolia (XII w.) stojąca w cieniu XIX-wiecz­nej katedry zwanej Mitropolis.
Większość turystów rozpoczyna zwiedzanie miasta od wizyty na placu Syntagma - w byłej rezy­dencji królewskiej mieści się obecnie parlament. Na placu znajduje się wiele kawiarenek, które w sezonie wystawiają stoliki na zewnątrz. Wokół placu znajdują się reprezentacyjne biurowce i naj­wyższej klasy hotele.
Chętnie odwiedzanym przez turystów miejscem jest też dzielnica zwana Stare Ateny w pobliżu agory - tworzy ją sześć ulic rozchodzących się z placu Monastiriaki. W pobliżu znajduje się też Plaka - malownicza dzielnica wąskich uliczek (wy­budowana w okresie panowania tureckiego), przy których rozlokowały się setki kafejek i tradycyj­nych greckich restauracji, W wielu z nich można posłuchać na żywo greckiej muzyki ludowej.

Podobne prace

Do góry