Ocena brak

Arnold Schonberg

Autor /KotFilemon Dodano /11.04.2013

Arnold Schonberg (1874-1951), kompozytor austriacki, urodzony w Wiedniu, w ósmymroku ycia rozpoczał nauke gry na skrzypcach, pózniej na wiolonczeli. Z tego okresupochodza jego pierwsze próby kompozytorskie. Wiedze muzyczna zdobywał samodzielnie.

W r. 1899 powstaje pierwszy duej wagi utwór Schónberga - sekstet smyczkowy VerkldrteNacht. W r. 1901 Schónberg przenosi sie do Berlina. Nastepne dzieło, jeszcze romantyczneGurre-Lieder, zwraca uwage R. Straussa, który poleca konserwatorium Sterna w BerlinieSchónberga jako profesora. Od r. 1903, znowu w Wiedniu, Schónberg oddaje sie pracypedagogicznej.

Uczniami jego zostaja m. in: Alban Berg i Anton Webern. W 1918 r. zakładastowarzyszenie Verein tur Musikalische Privatauffuhrungen, którego głównym celem byłypróby i wykonania dziel awangardowych. Na poczatku lat dwudziestych Schónberg koncypujezasade techniki dwunastotonowej, zwanej pózniej dodekafonia, i pis/e pierwsze kompozycje wtej technice: FUnjKlavierstilcke, Serenady na instrumenty i glos. Suite fortepianowa i Kwintetna instrumenty dete.

W r. 1925 zostaje powołany do Akademie der Kunste w Berlinie, gdzieuczy do 1933 r.; pozbawiony prawa nauczania przez nowe władze, decyduje sie na emigracje,przenosi sie do Francji, a w 1934 r. do USA. Do r. 1944 wykłada kompozycje naUniwersytecie w Los Angeles, gdzie te umiera. Usamodzielnienie stylu kompozytoradokonało sie w trzech kompozycjach: w sekstecie smyczkowym Verklarle Nacht, w poemaciesymfonicznym Peleaa i Melizanda (1903) oraz w Gurre-Lieder.

Nastepne dzieła wykazuja jupełne mistrzostwo techniczne. Nalea tu oba pierwsze kwartety smyczkowe, I Symfoniakameralna (1906) i skomponowany w tym samym czasie fragment II Symfonii kameralnej.Dzieła te wykraczaja silnie poza ramy - mocno zreszta przedtem rozluznionej — tonalnosci.W tym czasie obok harmonii najatrakcyjniejsza pod wzgledem ekspresyjnym staje sie dlaSchónberga barwa, orkiestrowa i wokalna. Schónberg eksperymentował w rónychdziedzinach, nie wahajac sie nawet dodac do II Kwartetu smyczkowego fis-moll (1908) głosuludzkiego. Szczególnym rodzajem techniki kompozytorskie] staje sie te tzw. „melodia barwdzwiekowych", oparta nie na zmiennosci samych dzwieków, lecz barw orkiestrowych.

Wogóle zmiennosc jest w muzyce Schónberga jakby naczelna zasada, wobec niej praktykowaneod wieków zasady identycznosci czy podobienstwa nabieraja nowego sensu. W K:.ii':\\';>\vyni Pierrocie (1912), składajacym sie z 21 fragmentów. czynnik zmiennosci oliejnuiJCrównie obsade. Podstawa formalna tych 21 czesci sa m. in. formy kontrapunkiyc/.nc (kanon,kanon rakiem) i wariacyjne (wariacje czy passacaglia). Dodekafome Schonberga najlepiejilustruje pierwsze dzieło symfoniczne napisane w technice dwnnastotonowej: Wariacjesymfoniczne (1928) - szczytowe osiagniecie kompozytor;', w dziedzinie orkiestrowej.

Pod koniec życia kompozytor powraca do dodekatbmi. której zasady stopniowo modyfikuje wkierunku quasi-to-nalnym. Najdojrzais/c utwory „amerykanskiego'' okresu twórczosci toKoncert skrzypcowy (1936), /(' K\^inet smyczkowy (równie 1936) i Trio smyczkowe (1946).Wane miejsce w dorobku kompozytora zajmuja ponadto: opera Moses mul Aron (1932) ikantata Ein Uhcriehcncier ans Warschau (Ocalały z Warszawy. 1947).

Podobne prace

Do góry