Ocena brak

ANTONIEWICZ BOŁOZ KAROL SJ

Autor /Trzebowit Dodano /24.05.2012

ur. 6 XI 1807 we Lwowie, zm. 14 XI 1852 w Obrze (Wielkopolska), Kaznodzieja, poeta i pisarz ludowy, autor wielu pieśni kościelnych.
Urodził się w rodzinie pochodzenia orm. jako syn adwokata; 1827 ukończył wydział prawa na Uniw. Lwowskim; brał udział w powstaniu 1830; po utracie pięciorga dzieci opiekował się opuszczonymi i chorymi, zamieniając swój dworek w Skwarza-wie k. Lwowa na szkołę i szpital; po śmierci żony wstąpił 1839 do jezuitów w Starej Wsi i 1841 złożył śluby zak.;

po odbyciu studiów filoz.-teol. w kolegiach jez. w Tarnopolu i Nowym Sączu przyjął 1844 we Lwowie święcenia kapł.; podjąwszy działalność duszpast., zyskał sobie dużą popularność kazaniami, w których zwalczał pijaństwo; inicjował wiele akcji charytatywnych, m. in. na rzecz powodzian; 1846 podjął działalność mis. w diec. tarnowskiej, która była terenem rozruchów chłopskich, przyczyniając się wydatnie do uspokojenia wzburzonych umysłów;

po rozwiązaniu galicyjskiej prowincji jez. (1848), głosił kazania w Krakowie (1850), na Górnym i Dolnym Śląsku (1851); 1852 na zaproszenie bpa L. Przyłuskiego udał się z grupą misjonarzy na misje do Wielkopolski i zorganizował w Obrze pierwszą od czasów rozbiorów placówkę jez. pod zaborem prus., w której pełnił funkcję przełożonego. Niosąc pomoc chorym na cholerę sam padł ofiarą epidemii.

Spuścizna piśmiennicza A. ma zarówno charakter duszpast. {Czytania świąteczne dla ludu naszego. Oddział I. Od 1 stycznia do 1 lipca, Kr 1850, Listy w duchu Bożym do przyjaciół, Kr 1850; Groby świętych polskich, Tygodnik Katolicki 1849; odb. Piekary 1849; Kazania I-II, Kr 1890; I-III, Kr 19063), jak ściśle literacki;

ten drugi rodzaj twórczości A. reprezentują: romantyczny, opi-sowo-liryczny poemat Bielany, Lw 1829; cykl liryków relig. Listki palmowe, W 1834; autobiograficzno-wspomnieniowy cykl poetycki W kaplicy Matki Boskiej w Staniątkach, U stóp Krzyża i inne wiersze zebrane w tomie Poezje I-II, Kr 1895-96 (wyd. staraniem J. Badeniego). Szczególną popularność uzyskały pieśni maryjne A. : Biedny, kto Ciebie, Chwalcie łąki umajone, Huczą lasy, szumią zdroje, Nie opuszczaj nas, O Maryjo, przyjm w ofierze i in. ; A. jest także autorem słów i melodii kolęd: m.in. Do Betlejemu, Usnąłeś, Jezu.

W poezji A. dominują trzy wątki ideowo-tema-tyczne: świadome przeżywanie łaski -> dziecięctwa Bożego, potwierdzające się w zupełnym oddaniu, zaufaniu i posłuszeństwie, akceptacja cierpienia jako koniecznego elementu chrzęść życia, przenikająca właściwie całą twórczość, a szczególnie obecna w cyklu U stóp Krzyża, oraz żarliwa miłość i kult NMP. Osobną pozycję stanowi cykl prozy Obrazki z życia ludu wiejskiego dla szkółek wiejskich (z. 1-3, Lw 1850, Wwa 19074) ukazujący tradycyjnie pojęty wzór chłopa;

cel dydaktyczny utworu nie pozbawił go jednak całkowicie realizmu obserwacji; znajomość folkloru huculskiego wyraziła się w oryginalnym cyklu poetyckim Znad rzek i gór. Świadomie przyjęte założenia dydaktyczne i chęć trafienia do szerokiego kręgu odbiorców ograniczały natomiast możliwości literackie autora.

 

Estr I 32-35; F. Speil, P. Karl A., Br 1875; J. Badeni, Ks. Karol A., Kr 1896; EstrSerlV, I 31-32; Zaleski V 1153-1155, 1202-1204; P. Kubicki, Karol A., wielki apostoł na ziemiach polskich (1807-1852), Sd 1928; 3. Mikuła, PSB I 139; K. Wilk, Karol A., jezuita, w: Gwiazdy katolickiej Polski, Mikołów 1938, II 223-336; J. Poplatek, Ks. Karol Boloz-A. TJ (1808-1852), AK 55(1957) 447-454; NKorbut VII 119-121.

Podobne prace

Do góry