Ocena brak

ALEKSANDER z AFRODYZJI

Autor /Renat Dodano /18.05.2012

Żył ok. 200, uczeń Ary-stoklesa z Mesyny, Herminosa i Sosigenesa, filozof reprezentujący kierunek arystotelesowski, stąd zw. drugim Arystotelesem. Był interpretatorem dzieł Arystotelesa w duchu naturalistycznym (kierunek zapoczątkowany przez Teofrasta, od czasów A. nazywany —> aleksandrynizmem);

ostatnim scholarcha w perypate-cie ateńskim; autorem traktatów o duszy, przeznaczeniu, o apo-riach z zakresu fizyki i etyki, o mieszaninach, demonach, a także komentarzy do dzieł Arystotelesa {Analityki pierwsze, Topiki, De sensu, oraz komentarzy do pierwszych pięciu ksiąg Metafizyki). Poglądy A. były podstawą systemu filoz. dla neoplatoń-czyków gr. i arabskich.

W poglądach filoz. usiłował A. być wierny Arystotelesowi; opierał się na synkretyzmie Amoniusza Sakkasa przyjmując naturalistyczny sposób interpretacji Arystotelesa oraz swoiście rozumiany nominalizm; różnił się od nominalistów ujmowaniem problemu pojęć ogólnych oraz teorią umysłu.

Stwierdzał, że pojęcia ogólne są w bytowaniu późniejsze od jednostkowych, nie istnieją przed rzeczami ani w rzeczach (w rozumieniu Arystotelesa), lecz są wyabstrahowanymi i zhipostazowanymi ogółami (rozumianymi nominalistycznie).

Dusza poznaje pojęcia ogólne, utożsamiają się z nią jej władze (A. przyjmował istnienie duszy roślinnej, zwierzęcej i ludzkiej). Władzą duszy jest intelekt bierny (A. nazwał go materialnym), który jest formą ciała i nie może istnieć w oderwaniu od materii, toteż ginie wraz z ciałem.

Jest on jednak zdolny do poznawania dzięki działaniu intelektu czynnego, który nie jest duszą ani jej częścią, lecz pochodzi z zewnątrz, zawsze pozostaje w akcie i z tej racji jest niematerialny, niezniszczalny, pozajednostkowy, wieczny, boski. Intelekt czynny aktualizuje się sam i odłącza się od materii, nie należy bowiem do natury ludzkiej.

Nauka A. o intelekcie czynnym była podstawą nauki filozofów arab. o nieśmiertelności gatunku, a nie jednostki ; metoda natu-ralistyczna oddziaływała aż do XIII w. (Dawid z Dinant); wpływy doktrynalne — do renesansu (Pietro Pomponazzi).

 

Uebcrweg I 141, 465; P. Moraux, A. de Aphrodise exégète de la poétique d'Artstote, Lg 1942; Totok I.

Podobne prace

Do góry