Ocena brak

Aleatoryzm

Autor /KotFilemon Dodano /11.04.2013

Innowacje techniczne nie wypełniaja programu odkryc w nowej muzyce. Za najwaniejszeodkrycie mona ii/nac otwarta forme. Dotad w kadym utworze był wyraznie zaznaczonypoczatek ikoniec; forma była zawsze zamknieta. Forma otwarta burzy ten porzadek rzeczy!Pierwszym krokiem w tym kierunku był wprowadzony ju w latach piecdziesiatychaleatoryzm. Kompozytorzy (przewodził im Boulez) doszli do przekonania, że konieczne jest przeciwstawienie serialnej, przesadnie mechanicznej scisłosci czegos, co by uczyniło muzykemniej wyspekulowana.

Takim czynnikiem okazał sie przypadek, element znany w muzyce oddawna i współdziałajacy z nia niemal stale (wyjatek stanowia kompozycje jednoczesniebedace realizacja — tak jest np. w muzyce elektronicznej). W muzyce organizowanej totalnieniemal wszystko było okreslone i nieprzypadkowe; nieokrcslonosc i przypadek beda jednak teraz stanowiły czynniki w muzyce poadane, beda k ierowały uwage kompozytora w stronezagadnien, których inaczej by nie poznał. W totalnie organizowanej muzyce jednak niewszystko mogło byc scisłe, a w muzyce, w kierej ingerencja przypadku jest cechanajistotniejsza, nie wszystko moe miec ccci.y przypadkowosci.

Idealna przypadkowosc jestbardzo trudna do osiagniecia. Muzyke, v. której ingerencja przypadku jest wciagnieta dowspółudziału w realizacji dzieła, okresla siejako aleatoryczna. Aleatoryzm (od alea— kostkado gry) opiera sie na scisłej dyspozycji całosci przy pozostawionej przypadkowi dyspozycjiszczegółów. Aleatoryzm nie jest improwizacja, gdy ta zakłada stałosc jakiegos modelu, tunatomiast chodzi o przeciwstawienie sie strukturalizmowi, oodstrukturowanie muz) k:. Niepolega też aleatoryzm na swobodnej wymianie czesci czy fragmentów. Kompozytorom chodzio efekt nieprzewidywahiosci, o zaskoczenie samego siebie.

Aleatoryzm pozostawia wielemiejsca na inierprelacje. na'odtwarzanie rozumne, intencjonalnie odrebne i niepowtarzalne.Totalnej organizacji materiału dzwiekowego odpowiada reprodukcja zdyscyplinowana,mechaniczna, wierna a po najdrobniejsze szczegóły; aleatoryzmowi — reprodukcjakadorazowo inna: kompozytor moe muzyke pozbawic jedynie negatywnych własciwosciprzez zakreslenie ram, natomiast.nie moe przewidziec ewentualnych rezultatówpozytywnych, o które zreszta zwolennikom aleatoryzmu chodzi.

Głównymi reprezentantami aleatoryzmu sa Cage, Ichiyanagi, Haubenstock- Ramati, Evangelisti, La Monte Young,Bussotti, Cardew, Nilsson, w Polsce Schaeffer. Pewne impulsy aleatoryzmu widoczne sa wkompozycjach Lutoslawskiego, który te wprowadził termin „alcatoryzm kontrolowany".

Podobne prace

Do góry