Ocena brak

Administracja wobec warunków pracy i materialnego poziomu życia ludności

Autor /Nikita09 Dodano /28.06.2013

Warunki pracy w przedsiębiorstwach prywatnych stawały się przedmiotem zainteresowania władzy państwowej już w poprzednim okresie. Pod wpływem walki robotników, a także ruchów filantropijnych, ograniczano najpierw najbardziej rażące formy kapitalistycznego wyzysku: możliwość zatrudniania dzieci i młodocianych, w ogóle zakazując zatrudniania dzieci poniżej 8 lub 9 lat. Miało to miejsce w Wielkiej Brytanii w 1833 r., w Prusach w 1839 r., a we Francji w roku 1841. Później ograniczenia te zwiększono. Wreszcie, po rnz pierwszy we Francji w 1848 r., generalnie ograniczono czas pracy, najpierw do 12 godzin dziennie. Czuwanie nad przestrzeganiem tego tzw. iin(i»w<mIii\vn<w»i fabrycznego było, oczywiście, obowią/kiem administracji: albo ogólnej, rtlbo tworzonej specjalnie w tym celu, jak brytyjska inspekcja pracy, która działała od 1833 roku. Ustawodawstwo fabryczne stało się jednym z podstawowych składników późniejszego prawa pracy.

Innym podstawowym składnikiem prawa pracy stało się prawo ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczenia społeczne wprowadzono po raz pierwszy w Niemczech w latach osiemdziesiątych XIX w. Rząd Cesarstwa Niemieckiego, któremu nie udało się zwalczyć ruchu socjalistycznego przy pomocy środków karnych i administracyjnych (tzw. ustawy antysocjalistyczne), postanowił osłabić ten ruch metodami politycznymi - przez realizację niektórych elementów jego programu, przedstawianych obecnie jako inicjatywy rządowe. W 1883 r. wprowadzono ubezpieczenia chorobowe. Odtąd robotnicy otrzymywali zasiłki w czasie choroby, podczas gdy do tej pory otrzymywali jedynie wynagrodzenia za czas efektywnie przepracowany. W 1884 r. wprowadzono ubezpieczenia wypadkowe, a w 1889 r. - ubezpieczenia inwalidzkie i emerytalne.

Za przykładem niemieckim poszło szybko kilka krajów europejskich: Dania - w latach 1891-1898, Belgia - 1894-1903 oraz Wielka Brytania, która wprowadziła ubezpieczenie wypadkowe w 1907 r., emerytalne - w 1908 r., chorobowe -w 1911 r.; w tym samym 1911 r. w Wielkiej Brytanii wprowadzono również ubezpieczenie na wypadek bezrobocia.

W innych krajach europejskich powszechne ubezpieczenia społeczne wprowadzono na ogół po I wojnie światowej. Natomiast w USA nie stworzono jeszcze do tej pory, nawet mimo wysiłków Franklina D. Roosevelta [41], a potem powojennych prezydentów z Partii Demokratycznej, pełnego systemu ubezpieczeniowego. Wprowadzenie ubezpieczeń społecznych było niewątpliwym osiągnięciem klasy robotniczej.

Prawo pracy ukształtowało się ostatecznie po I wojnie światowej. Pewne jego zasady, ustalone przez istniejącą od 1919 r. Międzynarodową Organizację Pracy [57], stały się wspólne wszystkim krajom, między innymi: 8-godzinny dzień pracy i 46-godzinny tydzień pracy, prawo do płatnego urlopu, prawo do pracy w odpowiednich warunkach bezpieczeństwa i higieny, prawo do świadczeń /. tytułu ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, inwalidzkiego i emerytalnego, prawo do zrzeszania się w związki zawodowe i prawo do strajku. Po II wojnie światowej w wielu dziedzinach dokonał się dalszy postęp, np. w odniesieniu do czasu pracy. Jak na ten okres, bardzo rozwinięte było prawo pracy pierwszego dziesięciolecia Drugiej Rzeczypospolitej; później wprowadzono w nim pewne zmiany ograniczające uprawnienia pracownicze. Wiele przepisów prawa pracy /, lat 1919-1928 (po wojnie przywrócono pierwotne brzmienie przepisów) mogło obowiązywać przez następne 30 lat, aż do wejścia w życie kodeksu pracy, to jest do 1975 roku.

W prawie wszystkich krajach ukształtowała się ostatecznie osobna administracja stosunków pun y W Drugiej Rzeczypospolitej składała się ona z Ministerstwa Pracy i polrc/jic| oraz podporządkowanej mu inspekcji pracy, złożonej z obwodowych i okręgowych inspektorów pracy, którymi kierował Główny Inspektor Pracy. Inspekcja pracy działała na zasadzie powszechności (objęła nadzorem wszystkie zakłady pracy, z wyjątkiem kolei państwowych), jednolitości i niezależności od władz administracji ogólnej [31]; od 1927 r. inspektorzy mieli prawo wymierzania kar za naruszenie przepisów prawa pracy.

Podobnie jak w prawie pracy, czynniki klasowe i ogólnonarodowe znajdowały w Europie wyraz w różnego rodzaju innych działaniach państwa zmierzających do polepszenia materialnych warunków życia szerokich rzesz społeczeństwa. Na przykład we Francji od 1894 r. działały dotowane przez państwo towarzystwa budowy domów o tanich mieszkaniach, od 1914 r. zapewniono ochronę najemców lokali przed wyzyskiem ze strony właścicieli domów czynszowych, w 1928 r. przyjęto program budowy domów o tanich mieszkaniach, w 1936 r., w okresie rządów Frontu Ludowego, uchwalono ustawę o kontroli cen detalicznych itp.

Po II wojnie światowej, wraz z rozszerzaniem instytucji państwa dobrobytu, następował dalszy rozwój ingerencji władzy publicznej, także w dziedzinie socjalnej. Państwo, rozumiane w znaczeniu ściślejszym, a zatem w praktyce jako administracja centralna, przyjmowało tym samym na siebie część zadań, które do tej pory starał się wykonywać w wielu krajach samorząd terytorialny; różne formy pomocy i opieki społecznej należą do najbardziej klasycznych przedmiotów działalności samorządów. Osłabienie czy wręcz zanegowanie idei państwa dobrobytu od końca lat siedemdziesiątych XX w. nie mogło nie spowodować, różnego jednak w różnych krajach, osłabienia intensywności władz publicznych w omawianych sferach.

Do góry