Ocena brak

ADAPTACJA, przystosowanie

Autor /Nikita09 Dodano /16.07.2013

Dopasowanie struktury lub funkcji organizmu, występujące pod wpływem zmian środowiska, zwiększające szanse na przeżycie i wydanie większej ilości potomstwa. Powstające w żywym organizmie zmiany mogą mieć charakter dziedziczny i niedziedziczny. Przystosowanie fenotypowe dotyczy zmian osobniczych, nie jest przenoszone na następne pokolenia, może być długo- i krótkotwałe. Umożliwia je plastyczność strukturalna niektórych organów (np. zmiana wielkości źrenicy pod wpływem światła) i zmienność genetyczna każdego organizmu, który potrafi, w odpowiedzi na bodziec środowiska, różnicować ekspresję genów.

Przykładami są: opalenizna powstająca pod wpływem promieniowania UV, powstanie odporności immunologicznej pod wpływem zakażenia, wykształcanie wiotkich, dużych liści u roślin rosnących w cieniu, zwiększenie ilości erytrocytów we krwi podczas pionowego przemieszczania się i wiele innych. Adaptacje genotypowe dotyczą całych populacji, stanowią istotę ewolucji wszelkich organizmów żywych. Przystosowanie genotypowe wynika z działania doboru naturalnego bądź sztucznego, który, poprzez eliminację niekorzystnych cech, doprowadza do przetrwania najkorzystniejszych w danym środowisku genotypów.

Powstające w genach zmiany mogą przejawiać się na poziomie zachowań, morfologii czy anatomii organizmów, np. redukcja liści u roślin pustynnych, przekształcenie kończyn w płetwy u waleni, powstanie echolokacji u zwierząt żyjących w ciemności, ochronne barwy ciała (mimetyzm), jad węży, służący zdobywaniu pokarmu, pancerze ochronne wielu zwierząt (ślimaki, żółwie, pancerniki) i inne. Jednym z bardziej spektakularnych przykładów efektów działania doboru w ewolucji jest radiacja adaptatywna (przystosowawcza), czyli wykształcenie zjednej linii rodowej wielu różnorodnych form przystosowanych do różnych warunków życia. Radiacja adaptatywna jest często wynikiem zajęcia nowych środowisk, przykładem są „zięby Darwina” na wyspach Galapagos, czy różnorodność pielęgnic (Cichli-clae) w jeziorach wschodniej Afiyki.

Oczywiście nie wszystkie obserwowane cechy organizmów można uznać za adaptacje. Wiele z nich jest efektem ubocznym prawdziwych procesów przystosowawczych. Zmiana barwy liści jesienią w strefie umiarkowanej jest wywołana wycofywaniem z liści, przed ich opadnięciem, składników odżywczych. W tym przypadku przystosowanie drzew do zimowania spowodowało wystąpienie cechy zmiany barwy liści. Pozwala ona podziwiać piękne widoki jesienią, ale nie ma znaczenia dla przeżycia rośliny.

Trzeba pamiętać równocześnie, że powstałe przystosowanie nie jest najlepszym z możliwych, ale najlepszym wobec możliwości, jakimi dysponuje organizm. Jednakże możliwość założenia, że badana cecha jest efektem najlepszego przystosowania, jest bardzo skuteczna jako metoda badawcza. 

Podobne prace

Do góry