Ocena brak

ABÉLARD Pierre (Abaelardus Petrus, Abailard Petrus)

Autor /koles8181000xd Dodano /19.12.2012

Filozof i teolog, ur.
w 1079 w La Pallet k. Nantes, zm. w 1142 w opactwie Cluny.

Pochodził z rodziny nalezacej do stanu rycerskiego; ok. 1095 przybył do
Chartres, gdzie m.in. u Teodoryka z Chartres studiował matematyke, która
jednak sprawiała mu znaczne trudnosci. W Loches k. Vannes w latach 1095–
–1099 słuchał wykładów dialektyki wybitnego logika Roscelina z Compiègne.

Ok. 1100 przeniósł sie do Paryza, gdzie dialektyka cieszyła sie wówczas
duzym powodzeniem, i uczestniczył w wykładach Wilhelma z Champeaux,
z którym dwukrotnie zrywał kontakty z powodu niezgodnosci pogladów;
studiował takze teologie u Anzelma z Laon; ok. 1104 prowadził juz własna
szkołe w Melun, potem przeniósł sie blizej Paryza, do Corbeil, skad prowadził
polemike z Wilhelmem. Inspiracji i materiałów do swojej pracy A. szukał
u róznych mistrzów.

W 1113 otrzymał stanowisko kierownika w katedralnej
szkole Notre-Dame; miał wielu uczniów, jednym z nich był przyszły papiez
Celestyn II. O sobie pisał w jednym z listów: „Nie chce byc filozofem, jesli
prowadzic ma mnie ona (filozofia) do odrzucenia sw. Pawła; nie chce byc
Arystotelesem, jesli to moze odwiesc mnie od Chrystusa” (List XIV).
Przełom w zyciu A. nastapił na tle miłosci do Heloizy. Ten tragiczny romans
był przyczyna wstapienia A. do klasztoru w opactwie sw. Dionizego. Równiez
Heloiza złozyła sluby zakonne w klasztorze w Argentueil. W 1121, wyrokiem
synodu w Soissons, został A. uznany za heretyka, potepiony, a jego pierwsza
rozprawe teologiczna (o Trójcy Swietej Tractatus de unitate et trinitate divina)
skazano na spalenie.

Zmuszony do przebywania w klasztorze sw. Medarda,
uciekł potajemnie i ok. 1123 załozył na pustyni Quincey własny klasztor pod
wezwaniem Parakleta, czyli Ducha Swietego. A. przebywał takze w klasztorze
w Saint-Gildas de Rhuys. W 1141, za namowa Bernarda z Clairvaux, został
zwołany synod w Sens, gdzie ponownie potepiono błedy nauki A.
Swoje poglady filozoficzne przedstawił A. w Dialectica (wyd. kryt. L. M. Rijk,
As 1956); Introductiones parvulorum; Logica „Ingredientibus” (Glosy do Porfiriusza,
do Kategorii oraz do Peri hermeneias Arystotelesa, Mr 1933); Ethica seu Scito te ipsum
(PL 178, 633–678); Dialogus inter Philosophum, Judaeum et Christianum (PL
178, 1611–1684);

A. pisał równiez hymny religijne: O quanta qualia (O wielkie
i chwalebne sa Dni Panskie), znane tez sa jego listy biograficzne Historia calamitatum
(Historia moich niedoli), które sa jedynym zapisem autobiograficznym, jaki
po A. pozostał do dzis.Wkwestiach teologicznych wypowiedział sie A. w takich
dziełach, jak: Tractatus de unitate et trinitate divina (1121), Sic et non (1121–1122),
Theologia christiana (1123), Introductio ad theologiam, Epitome theologiae christianae,
Expositio in Hexaëmeron, Commentariorum super sancti Pauli Epistolam ad Romanos
libri quinque. W przekładzie polskim wydano Pisma wybrane (I–III, Wwa
1968–1970).

A. zajmował sie głównie problemami logicznymi, zwł. kwestia uniwersaliów.
W nawiazaniu do pytan Porfiriusza—pierwszego: czy uniwersalia istnieja
w rzeczywistosci, czy jedynie w umysle?, i kolejnego: zakładajac, ze istnieja one
w rzeczywistosci, czy sa natury cielesnej, czy niecielesnej, i w jaki sposób sa
powiazane z rzeczami zmysłowo poznawalnymi?—A. zadał pytanie o podstawy,
na jakich nadajemy rzeczom wspólne nazwy. W dyskusji, jaka wówczas
sie wywiazała, czesc filozofów przyjeła stanowisko, ze uniwersalia sa rzeczami
(skrajny realizm pojeciowy—Roscelin i Wilhelm z Champeaux).

Podobne prace

Do góry