Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Beneluks i Szwajcaria

 

Nieco odmiennie ukształtował się układ sił w krajach Beneluksu. Pozycja komunistów nie była tak silna, jak we Włoszech czy Francji, zniszczenia wojenne (poza Holandią) mniejsze. Ośrodkiem życia politycznego stały się partie katolic­kie, socjalistyczne bądź liberalne, kształtujące demokratyczne...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Austria

 

Austria, uznana w 1943 r. decyzją konferencji moskiewskiej ministrów spraw ' zagranicznych za kraj ujarzmiony przez Niemcy, została okupowana w kwietniu . 1945 r. przez wojska alianckie. Wkroczeniu wojsk radzieckich do Wiednia towarzyszyły zwykłe gwałty i grabieże. 27 kwietnia powstał rząd na czele z...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Niemcy po 1949 roku

 

Sytuacja obydwu państw niemieckich była od początku bardzo skomplikowa­na. Ogromne trudności gospodarcze, brak suwerenności, ciężar obcej okupacji, zniszczenia wojenne, wszystko to pesymistycznie nastawiało współczesnych do perspektyw odbudowy Niemiec. Rozdarcie kraju wzdłuż linii, będącej symbolem...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - RFN w dobie Adenauera

 

Główny przedmiot troski rządu Konrada Adenauera, powołanego we wrześniu 1949 r. w powstającej Republice Federalnej stanowiło jak najszybsze odzyskanie suwerenności państwowej i - zapisane jako konstytucyjny obowiązek w ustawie zasadniczej - zjednoczenie Niemiec.

Demokratyczna konstytucja niemiecka...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Ku Europejskiej Wspólnocie Obronnej

 

W ciągu 1951 - 1952 r. trwała wymiana oświadczeń w sprawie traktatu pokojowego z Niemcami. Kraje zachodnie żądały przeprowadzenia w NRD wol­nych wyborów. Równocześnie kanclerz Adenauer kwestionował przynależność Ziem Zachodnich do Polski. Sytuację Niemiec komplikowało także dążenie Francji do...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Traktaty paryskie

 

We wrześniu-paździemiku 1954 r. spotkali się w Londynie ministrowie spraw zagranicznych 9 krajów zachodnich. Zdecydowano o zakończeniu obowiązywa­nia statutu okupacyjnego RFN, zaproszeniu RFN i Włoch do udziału w Unii Zachodniej (przemianowanej odtąd na Unię Zachodnioeuropejską), a RFN także do...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Układ Warszawski

 

Reakcją Związku Radzieckiego było anulowanie 7 maja 1955 r. sojuszy z W. Brytanią i Francją, pozostających od dawna martwą literą. W dniach 11-14 ma­ja 1955 r. konferencja ministrów spraw zagranicznych krajów socjalistycznych Europy uchwaliła stworzenie Układu Warszawskiego, paktu militarnego...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - „Finlandyzacja" Finlandii

 

Sytuacja krajów skandynawskich po wojnie była mocno zróżnicowana z uwa­gi na odmienność ich losów w okresie H wojny światowej. Najcięższa była sytuacja Finlandii. Kraj ten poniósł spore straty ludzkie (86 tyś. zabitych na niewiele ponad 3 min mieszkańców).

Po porozumieniu rozejmowym z ZSRR, W wyniku...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Kraje skandynawskie

 

Duże straty wojenne poniosła tez Norwegia. Głównym zadaniem rządu soc­jaldemokratycznego Einara Gerhardsena, który powrócił w maju 1945 r. do Otło stała się - obok odbudowy - defaszyzacja kraju. Skazano na kolaborację 50 tyś. ludzi, zapadło 45 wyroków śmierci. Powieszono osławionego Vidkuna...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Portugalia

 

W Portugalii od 1932 r. dyktaturę sprawował były minister finansów, prof. Antonio da Oliveira Salazar. W kraju tym obowiązywał wzorowany na przedwo­jennym, włoskim faszyzmie system jednopartyjny, prawa wyborcze do posia­dającego nikłe kompetencje parlamentu posiadało 25 % obywateli. W miejsce związków...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Grecja w latach wojny domowej

 

W Grecji w chwili rozbrojenia wojsk włoskich przez Niemców we wrześniu 1943 r. znaczna część terytorium kraju kontrolowana była przez komunistyczną Grecką Armię Wyzwolenia Narodowego (ELAS), zbrojne ramię organizacji EAM. W niektórych regionach działała związana z greckim rządem emigracyj­nym...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Turcja

 

Niemal równie skomplikowana była powojenna sytuacja Turcji, kraju, który dopiero w 1945r.wypowiedziały wojnę Niemcom. Jak wiadomo, jeszcze w czasie . rozmów z Hitlerem i Ribbentropem jesienią 1940 r. Mołotow zażądał jako cenę ' za wejście ZSRR do Osi - zgodę na utworzenie w Dardanelach radzieckich...

Europa Zachodnia w cieniu zimnej wojny (1945 - 1955) - Początki konfliktu cypryjskiego

 

W 1954 r. wybuchła na należącym wówczas do W. Brytanii Cyprze wojna domowa, inspirowana przez Ateny. W następnym roku przez Turcję przetoczyła się fala antygreckich pogromów. 100 tyś. Greków - resztki paru milionowej rzeszy Greków małoazjatyckich, wypędzonej w latach dwudziestych, emigro­wało do...

Wschód i Zachód od układów wschodnich do drugiej zimnej wojny (1970 - 1979) - Okres stagnacji w ZSRR

 

Usunięcie Chruszczowa oznaczało koniec nadziei na kontynuację procesu reform w Związku Radzieckim. Kontrowersyjne reformy Chruszczowa nie dały większych efektów w postaci poprawy stanu rolnictwa, produkcji i warunków życia. Wstrząsnęły jednak stalinowskim establishmentem. Redukcja armii zanie­pokoiła...

Wschód i Zachód od układów wschodnich do drugiej zimnej wojny (1970 - 1979) - NRD w epoce Honeckera

 

W NRD-mimo usunięcia w 1971 roku przeciwnego „Ostpolitik" Ulbrichta i zastąpienia go bardziej pragmatycznym, choć równie „twardogłowym" Erichem Honeckerem - notowano stagnację gos­podarczą. Na granicy z RFN i Berlinem Zach. wciąż ginęli ludzie, usiłujący zbiec z NRD.

Ścisła cenzura, ograniczenie...

Wschód i Zachód od układów wschodnich do drugiej zimnej wojny (1970 - 1979) - Czechosłowacja w czasach Husaka

 

Przygnębiający był okres Czechosłowacji. Po wielkich czystkach 1969-1970 roku kraj pozbawiony został żywiołów reformatorskich, partia zredukowana wyłącznie do ludzi oportunistyczne nastawionych. Gospodarka stała w miejscu, mimo dość wysokiej w stosunku do innych „bratnich krajów" stopy życiowej...

Wschód i Zachód od układów wschodnich do drugiej zimnej wojny (1970 - 1979) - Węgry w latach 70 - tych

 

Na Węgrzech dekada ta stała pod znakiem nieśmiałych reform gospodarczych zahamowanych pod radzieckim naciskiem i prób pozyskania szerokiego popar­cia społecznego dla względnie łagodnego w owym czasie reżimu Kadara.

Dość wysoka stopa życiowa osiągnięta została jednak głównie dzięki coraz...

Wschód i Zachód od układów wschodnich do drugiej zimnej wojny (1970 - 1979) - Bułgaria. Rumunia

 

W Bułgarii trwały rządy Żiwkowa i nie zaszły istotniejsze zmiany w stosunku do poprzedniej dekady. W Rumunii umocniła się dyktatura Ceausescu i rozwinął jego kult.

Samodzielna polityka zagraniczna Rumunii zyskała jej przychylność wielu kręgów politycznych na Zachodzie.

Dopiero w latach...

Wschód i Zachód od układów wschodnich do drugiej zimnej wojny (1970 - 1979) - Państwa komunistyczne. Albania

 

Najbardziej represywne reżimy komunistyczne funkcjonowały w owym cza­sie w Korei, w Wietnamie (w którym masowym represjom poddano ludność podbitego w 1975 roku Południa) i w Kambodży Khmerów. W Europie równać się z nimi mógł system stworzony przez Envera Hoxhę w Albanii, nie zmieniony aż do jego...

Wschód i Zachód od układów wschodnich do drugiej zimnej wojny (1970 - 1979) - Kres ery Tito w Jugosławii

 

W Jugosławii ostatnie lata rządów marszałka Tito (zmarł w maju 1980 roku) przyniosły stopniową erozję systemu. Mimo ostrych represji wobec opozycji (głównie nacjonalistów chorwackich oraz ludności albańskiej Kosowa) dojrzewał upadek titoizmu.

Rola partii komunistycznej zmalała niemal do zera...