J.P. Zajączkowski

dr J.P. Zajączkowski to pseudonim zbiorowy wykorzystywany w okresie 20-lecia międzywojennego i później w kręgach warszawskich literatów. W ten sposób doktor J.P. Zajączkowski jest autorem m. in. wielu tłumaczeń i książek na najrozmaitsze tematy. Historię powstania pseudonimu opisał Melchior Wańkowicz w książce "Tędy i...

Czytaj Dalej

Turcja a literatura polska

Turcja. Nawiązanie stosunków dyplomatycznych z Turcją Osmańską w pocz. XV w. (wg Długosza, 1414 Władysław Jagiełło Wysłał pierwsze pol. poselstwo) i ożywienie ich w w. XVI, handel a także starcia zbrojne, które pociągały za sobą z kolei rozejmy - wszystko to tworzyło w Rzplitej potrzebę...

LITEWSKO-POLSKIE ZWIĄZKI LITERACKIE

LITEWSKO-POLSKIE ZWIĄZKI LITERACKIE. Litwę i Polskę łączyła w przeszłości kilkuwiekowa wspólnota państwowa. Stolica Litwy —» Wilno była" jednym, z ważnych ośrodków rozwoju kultury pol. i miejscem styku obu kultur. Do piśmiennictwa litew. wpływypol. przenikały początkowo przez łacinę, język...

LWÓW i jego związki z polską literaturą

LWÓW, miasto obwodowe w Ukr. SRR, nad Pełtwią, ośrodek, kult.-nauk. i gosp. Zach. Ukrainy, odegrał też w swej historii znaczną rolę w kulturze pol. i rozwoju —> ukraińsko-polskich związków literackich. Założony 1256 przez rus. księcia Daniela, został nazwany imieniem jego syna Lwa. Dzięki...

MRÓWKA, ilustrowane czasopismo literackie

MRÓWKA, ilustrowane czasopismo literackie, wydawane we Lwowie 1869-71 początkowo co 10 dni, nast. jako miesięcznik, kwartalnik i tygodnik przez A.D. Bartoszewicza. Kolejni red. i wyd. - T. Szumski, L. Zajączkowski i A.L. Skerl, który od lipca 1870 wydawał M. w połączeniu z —> „Dziennikiem literackim"...

ORIENT A LITERATURA POLSKA. Arabskie kraje

ORIENT A LITERATURA POLSKA. Arabskie kraje. Najwcześniejsze kontakty Polski ze światem arab. sięgają X w., kiedy to Żyd hiszp. Ibrahim ibn Jakub w relacji z podróży do Niemiec i Czech (960-65), pisanej dla kalifa kordobańskiego al-Hakama, przedstawił kraje słow,, a wśród nich państwo Mieszka I. W...

Iran a literatura polska

Iran. Pierwsze odnotowane przez J. Długosza poselstwo z Iranu przybyło do Polski 1474 i datę tę przyjmuje się za początek bezpośrednich kontaktów między obu krajami. Stopniowo wraz z wytworami rzemiosła artyst., zwł. kobiercami i białą bronią, przenikała do Polski znajomość bogatej literatury...

PILLEROWIE, rodzina lwow. drukarzy, nakładców i księgarzy

PILLEROWIE, rodzina lwow. drukarzy, nakładców i księgarzy 1773-1893. Drukarnię założył przybyły z Wiednia ANTONI (zm. 1781), wysuwając się od razu na pierwsze miejsce we Lwowie dzięki wyposażeniu oraz przywilejowi na druki urzędowe i szkolne, które (obok kalendarzy i dewocjonaliów) stanowiły w...

PRZEGLĄD NAUKOWY, Literaturze, Wiedzy i Umnictwu Poświęcony

PRZEGLĄD NAUKOWY, Literaturze, Wiedzy i Umnictwu Poświęcony (od 1846 zmien. podtyt.), czasopismo nauk.-lit., wyd. nieregularnie (kilka razy na miesiąc) w Warszawie 1 I 1842-10 VII 1848 przez H. Skimborowicza, red. przez tegoż i (do VIII 1843) E. Dembowskiego (też finansował). Zamieszki czało rozprawy z...

RZEWUSKI HENRYK, hrabia

RZEWUSKI HENRYK, hrabia, ur. 3 V 1791 w Sławucie (Wołyń), zm. 28 II1866 w Cudnowie (tamże), prawnuk Wacława, prozaik, publicysta, najgłośniejszy reprezentant krańcowego konserwatyzmu i lojalizmu doby międzypowstaniowej. Syn zagorzałego przeciwnika oświecenia, zwł. reform Sejmu W., bratanek...

SZCZUTEK. Pisemko humorystyczne, dwutygodnik

SZCZUTEK. Pisemko humorystyczne, dwutygodnik wyd. we Lwowie 1869-96 pod red. L. Zajączkowskiego, pseud. Szczutek, popularnego dziennikarza, agenta polit. A. Sapiehy. Zajączkowski wciągnął do współpracy in. miejscowych humorystów: na dłużej W. Zagórskiego, M. Biernackiego (Rodocia), dorywczo zaś J. Lama...

UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI w Krakowie (UJ)

UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI w Krakowie (UJ), jedna z najstarszych w Europie uczelni wyższych, zał. 1364 przez Kazimierza W. (p.n. Akademii Krak.) wg wzorów wł., głównie uniw. w Bolonii. Pierwotnie liczyła 3 wydziały: prawny, fizyczny (medyczny) i sztuk wyzwolonych (filozoficzny). Odnowiona 1397-1400 dzięki...

UNIWERSYTET ŁÓDZKI (UŁ)

UNIWERSYTET ŁÓDZKI (UŁ), uczelnia powst. 1945 jako kontynuacja i rozwinięcie istniejącego od 1928 oddziału Wolnej Wszechnicy Pol. w Warszawie, w celu zaspokojenia wieloletnich potrzeb i aspiracji największego miasta robotn. i sąsiednich regionów. Organizatorami UŁ byli gł. pracownicy Wszechnicy z T...

UNIWERSYTET WARSZAWSKI (UW)

UNIWERSYTET WARSZAWSKI (UW), uczelnia powst. 1816-18 p.n. Król. Uniwersytet Warsz., z inicjatywy S.K. Potockiego i S. Staszica, w wyniku przekształcenia w wydziały uniw. Szkoły Prawa i Administracji (zał. 1808) i Szkoły Lekarskiej (zał. 1809) oraz uzupełnienia ich wydziałami teol., filoz. (tj...

UNIWERSYTET WILEŃSKI

UNIWERSYTET WILEŃSKI, uczelnia powst. 1578 w wyniku przekształcenia w Akademię kolegium jezuickiego (zał. 1570) aktem fundacyjnym Stefana Batorego; przywilej król. potwierdził 1579 papież Grzegorz XIII. Akademia otrzymała równe prawa z Akad. Krakowską. Składała się (do 1780) z 3 wydziałów: teol...

WILNO i jego związki z literaturą

WILNO (litew. Vilnius), stolica Litewskiej SRR, miasto położone przy ujściu Wilenki (Wilnele) do Wilii (Nerisu), ważny ośrodek kult-nauk. i gosp. na Litwie, odegrało w swej historii znaczną rolę w kulturze pol. i rozwoju —> litewsko-polskich związków literackich. Początki rozwoju W. związane są z...

AFRYKA

Trzeci pod względem wielkości kontynent Ziemi (30,3 min km2), położony na półkuli wsch. po obu stronach równika.

 

I. Religie pozachrześcijańskie — A. Religie rodzime: 1. Religie ludów pierwotnych, 2. Religie ludów pasterskich, 3. Religie ludów rolniczych obszarów stepowych, 4. Religie ludów rolniczych...

ARCHIWA KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO w POLSCE

[a.], Zbiory dokumentów i akt dotyczących Kościoła; archiwa administrowane przez Kościół.

I. DZIEJE 

1. Wiek XII-XVIII — Na wzór centrali rzym. oraz diecezji i zakonów starszych krajów chrzęść także Kościół w Polsce posiadał od najdawniejszych czasów własne a. przechowywane w katedrach, klasztorach...

CHAZAROWIE

Federacja ludów różnego pochodzenia tworzących państwo między Wołgą i Donem w VII-X w.

Elementem scalającym Ch. był koczowniczy, najprawdopodobniej turko-tatarski, lud kształtowany pod wpływem środowiska scytyjsko-sarmackiego i kaukaskiego; plemiona zależne od Ch. były konglomeratem plemion...

CHRONOLOGIA

(chronos czas, logos słowo), Nauka o mierzeniu i rachubie czasu (ch. astronomiczna) oraz o oznaczaniu wydarzeń wg przyjętego podziału czasu lub kolejności ich następowania po sobie (ch. historyczna).

I. CHRONOLOGIA ASTRONOMICZNA - opiera rachubę czasu na cyklicznie powtarzających się zjawiskach — obrót...

CZAS WOLNY

Część czasu uwolnionego (zw. także dyspozycyjnym) od obowiązków zawodowych (-» praca), rodzinnych i społ., a przeznaczonego na wybrane przez siebie zajęcia służące wypoczynkowi, rozrywce i kształtowaniu własnej osobowości. Kulturę cz.w. określa (charakterystyczny dla osoby lub grupy) syndrom typowych...