Alma Mater

Czytaj Dalej

ALMA MATER

(łac. matka karmicielka, od almus żywiący, karmiący, rodzicielski, dobroczynny), W starożytności epitet różnych bóstw rzym., zwł. tych, które uchodziły za dawców życia lub pożywienia (Ceres, Wenus); z bogów określenie przeniesiono na kapłanów i rzeczy, m.in. alma występuje jako epitet ziemi, miasta...

ALMA MATER GRATIOSA

Sekwencja ku czci św. Jadwigi, szósta i najpóźniejsza, znaleziona w rpsach z XVI-XVII w. w Bibliotheca Alexandrina w Rzymie; powstała poza Polską, gdyż w tekście i w akrostychu występuje nie znana w Polsce forma imienia św. Jadwigi: Adeuigis;

treść świadczy o dobrej znajomości biografii świętej;...

ALMA MATER

Łac., 'Matka Żywicielka', nazwa dawana przez Rzymian wielu boginiom, zwł. Ceres i Kybele, używana od średniowiecza jako podniosła nazwa wyższej uczelni, zwł. uniwersytetu.

ALMA REDEMPTORIS MATER

Antyfona maryjna alma, mająca charakter modlitwy do Matki miłosierdzia. Jej autorem jest -> Herman Kontraktus (zm. 1054); wyraża ona prośbę do Maryi — dziewiczej Matki Odkupiciela, która dla ludzi jest „dostępną bramą nieba", aby przyszła z pomocą nie tylko ludowi, który upada i podnosi się z upadku...

GAUDE MATER POLONIA

Łac., hymn nieszporny do św. Stanisława biskupa, z XIII a. XIV w. Najdawniejszy zachowany zapis w antyfonarzu kieleckim z 1372. Wykonywany na melodię b. popularną już w średniowieczu, w harmonizacji z XIX w.

Raduj się, Matko-Polsko, w sławne

Potomstwo płodna! Króla królów

I najwyższego Pana...

MATER ET MAGISTRA

Łac., 'matka i mistrzyni', słowa rozpoczynające encyklikę Jana XXIII opublikowaną 14 VII 1961, która krytykuje ostro liberalizm ekonomiczny i krzywdy społeczne, popiera postęp oraz przemiany społeczne i ekonomiczne, zaleca współpracę wierzących i niewierzących, broni prawa własności prywatnej i...

STABAT MATER (DOLOROSA)

Łac., 'Stała Matka (Boleściwa)', początek i tytuł XIII-wiecznej sekwencji napisanej rymowaną tercyną, przypisywanej franciszkaninowi włoskiemu Jacopone da Todi (Jacobus de Benedictis), ok. 1228-1306, a. papieżowi Innocentemu III, 1198-1216, włączonej w 1727 do liturgii rz.-kat.

Do tekstu sekwencji...

ADEST DIES CELEBRIS, quo nobis mater Ecclesia

Oficjum rymowane ku czci św. Jacka Odrowąża. Powstało u dominikanów krakowskich; przypisywane Dominikowi z Castelnedulo OP (wyd. u J. Halicza, Kr 1540), włączone do krak. mszału druk. 1545 u M. Scharfenbergera;

niemal w całości znajduje się jeszcze w Officia propria Patronorum Poloniae wyd. 1925 i 1938...

ALMA

(hebr. ha 'almah), W proroctwie Izajasza (7, 14) matka -> Emmanuela; rzeczownik hebr., choć występuje tu z rodzajnikiem, nie oznacza konkretnej osoby, lecz jej stan (młoda dziewczyna zdolna do zawarcia małżeństwa). LXX używa tu bowiem wyrazu he parthenos, a Vg — virgo, oznaczających zawsze (Rdz 24,43; Wj...

ALMA IESSE STIRPS VERESCIT RORIDA

Sekwencja na święto Poczęcia NMP, anonimowy utwór śląski z 1. poł. XIV w., napisany przypuszczalnie przez norbertanów wrocł., gdyż znajduje się jedynie w rpsach ich klasztoru z 1319-1472;

uznana za wczesne świadectwo wiary w niepokalane poczęcie, ponieważ stosuje do Maryi protoewangelię (Rdz 3,15);...

ALMA PER EIUS MERITA

Hymn brewiarzowy ku czci św. Stanisława (nie przyjęty do liturgii), powstały przed 1433, autorstwa Adama Świnki z Zielonej; powstał równocześnie z sekwencją Psallat poli hierarchia, o czym świadczy identyczny akrostych: Adam Prandote; tekst wyd. AH IV 236-237 (jego divisio: --> Pollens doxis promicuit...

ANNA, PIA MATER AVE, cuius nomen est suave

Sekwencja ku czci św. Anny, powstała w 1. poł. XVI w. w Krakowie, prawdopodobnie w środowisku bernardyńskim. Tekst odnaleziony 1964 przez H. Kowalewicza w drukowanym Mszale krak. z 1532;

jest to przeróbka XV-wiecznej sekwencji z Tegernsee o tym samym początku (AH IX 99) wg schematu melodycznego znanej...

AVE MATER ANNA

Hymn brewiarzowy ku czci św. Anny. Składa się z 5 strof rymowanych, z których każda zaczyna się od „Ave", a kończy na „flos Maria"; utwór ma charakter liryczny;

odnalazł go 1964 H. Kowalewicz w rpsach dominikanów wrocł.; tekst dotąd nie został opublikowany.

 

Kowalewicz LŚr...

AVE MATER ORPHANORUM

Sekwencja maryjna z XIV w. z klasztoru kanoników regularnych w Żaganiu (występująca tylko w jednym mszale).

Ułożona jest w formie akrostychu o 6 parzystych strofach, których pierwsze litery tworzą aklamację ave caeli ianua, kończącą też utwór; treścią hymnu jest wysławianie niepokalanego poczęcia...

AVE SALVATORIS MATER

Sekwencja na uroczystość Zwiastowania NMP. Jest jednym z pięciu tego rodzaju utworów powstałych 1530-43 w środowisku -> rorantystów krak., znalezionych przez H. Kowalewicza w ich graduale (rps) z 1543.

Zbudowana została z 8 parzystych strof, z których każda para zaczyna się od jednego z kolejnych...

FELIX MATER ECCLESIA

Sekwencja o św. -> apostołach;znana jedynie z graduału dominikanów krak. sprzed1536; jej a u t o r em jest brat Marek O P .

Składa się z 6 podwójnychstrof, w których wystawia apostołów, nazywając ich wodzamiwalczącego Kościoła, żołnierzami Królestwa Niebieskiego,mocnymi kolumnami prawowierności...

GAUDE MATER ECCLESIA

Hymn w laudesach o św.— Jacku Odrowążu wchodzący w skład oficjum rymowanego— Adest dies Celebris; opisuje pobyt Świętego (jako kanonikakatedralnego) wraz z b p em krak. Iwonem Odrowążem w Rzymie,gdzie j a k o pierwszy z Polaków przyjął z rąk św. Dominikahabit zak.; tekst w AH XLIII 179.

 

Chev 37...

GAUDE MATER ECCLESIA, GAUDE FELIX CRACOVIA

Anonimowy hymn z 1406 w nieszporach o św. — StanisławieBiskupie; w 4 niejednolitych metrycznie zwrotkach zawieraoprócz wstępnej inwokacji i doksologii strofę o wskrzeszeniuPiotrowina oraz o in. cudownych uzdrowieniach dokonanychza przyczyną Świętego;

utwór zachował się w rękopiśmiennymbrewiarzu włocł...

GAUDE MATER POLONIA

Najstarszy hymn o św. ->Stanisławie Biskupie i męczenniku, ułożony w XIII w. przezWincentego z Kielc OP; pierwotnie przeznaczony na świętoPrzeniesienia Relikwii Stanisława (27 I X ) , wszedł nast. do liturgiigodzin jego uroczystości (8 V); zbudowany z 11 strof,dzieli się, na 4 cz. ;

zachęca Polskę do...

GAUDE MATER STIRPS ELECTA

Anonimowa sekwencjarymowana o siedmiu radościach NMP. Utwór 9-zwrotkowynależy do grupy Gaudę (raduj się) i znajduje się w mszalekrak. z 1438; podkreśla wolność od grzechu, udział Maryi wtajemnicy zbawienia i pośrednictwo u Syna (płaszcz o p i e k i ) ; wporównaniach nawiązuje do symboli bibl. lilii...