ALEKSANDER Św. bp. Jerozolimy

ur. w Kapadocji, zm. ok. 250 w Cezarei Palest., Męczennik. Uczęszczał do aleks. szkoły egzeget., gdzie zbliżył się do Orygenesa i Klemensa; w pocz. III w. został bpem niezidentyfikowanej miejscowości w Kapadocji (Flavias?); w czasie prześladowania chrześcijan za ces. Septymiusza Sewera (193-211)...

ALEKSANDER Św. patriarcha Aleksandrii

69, 4) do różnych bpów, informując ich o uchwałach synodu i przestrzegając przed błędami Ariusza; do naszych czasów dochowały się tylko dwa listy okólne: do wszystkich bpów i do Aleksandra, bpa Konstantynopola (PG 18, 547-578).

ALEKSANDER Św. bp. Konstantynopola

miał być adresowany list Aleksandra, bpa Aleksandrii, przeciw Ariuszowi (w rzeczywistości jego odbiorcą był Aleksander, bp Te-saloniki); przeciwnik arianizmu; święto 28 VIII.

ALEKSANDER Św.

ur. ok. 350 na jednej z wysp wybrzeża Azji Mniejszej, zm. ok. 430 w Gomon nad M. Czarnym, Założyciel —> akemetów. Wychował się i studiował w Konstantynopolu; ok. 380 wstąpił do klasztoru syr., po kilku latach podjął działalność mis. w Mezopotamii; ok. 420 wrócił do Konstantynopola, gdzie przy...

ALEKSANDER SAULI Św. bp.

ur. 15 II 1534 w Mediolanie, zm. 11 X 1592 w Calosso (pn. Włochy), Reformator Kościoła w duchu Soboru Trydenckiego.

W 1551 wstąpił do zak. barna-bitów; był profesorem, przełożonym domu, a 1567 przełożonym gen.; przyjaźnił się z głównymi promotorami reformy tryd.: Ignacym Loyola, Filipem Neriuszem i...

ALEKSANDER I Św.

Papież od ok. 107 do ok. 116. Inne dane o życiu A. są nieautentyczne; do końca XIX w. utożsamiano go z męczennikiem A., czczonym 3 V.

 

Duchesne LP I, s. XCI, 127; ASanc Maii I 371-380; A. Dufourcq. DHGE II 204-206; E. Caspar, Die älteste römische Bischofsliste, B 1926.

ALEKSANDER II, Anselmo

ur. w Baggio k. Mediolanu, zm. 24 IV 1073 w Rzymie, Pap. od 1 X 1061. W młodości był jednym z przywódców patarii, zwalczał symonię i małżeństwa duchownych; 1057 został bpem Lukki;

związawszy się ze stronnictwem reformistycznym stał się, obok kard. Hildebranda (późniejszy pap. —> Grzegorz VII) i...

ALEKSANDER III, Orlando (Rolandus) Bandinelli

ur. w Sienie, zm. 30 VIII 1181 w Civita Castellana, Pap. od 7 IX 1159. Wykładał prawo w Bolonii; napisał komentarz do drugiej części Dekretałów Gracjana (1148) oraz Senlentiae — rozprawę teol. opartą na nauce P. Abelarda. Ok. 1150 mianowany kardynałem, 1153 kanclerzem Kościoła rzymskiego i głównym...

ALEKSANDER IV, Rinaldo z Segni

zm. 25 V 1261, Pap. od 12 XII 1254. Był bratankiem pap. Grzegorza IX; kard. został 1227; przeciwnik Hohenstaufów w Rzeszy i we Włoszech; pomimo przymierza z cesarzem bizant. Teodorem II Laskary-sem nie zdołał przeszkodzić koronacji uzurpatora Manfreda w Palermo 1258 na króla sycylijskiego i nast. zajęciu...

ALEKSANDER V antypap.

Petros Philargis, Pietro di Candia, ur. ok. 1340 na Krecie, zm. 3 V 1410 w Bolonii. Był wizytatorem zak. klasztorów franciszkańskich w Polsce; studiował w Oksfordzie i Paryżu;

wykładał teologię na Sorbonie, humanista, autor komentarza do Sentencji Piotra Lombarda; dzięki poparciu księcia mediolańskiego...

ALEKSANDER VI, Rodrigo Borja

(wł. Borgia), ur. 1 I 1431 w Játiva (Hiszpania), zm. 18 VIII 1503 w Rzymie, Pap. od 11 VIII 1492. Był siostrzeńcem pap. Kaliksta III; dzięki jego poparciu ukończył studia prawnicze w Bolonii i 1456 został kard. i legatem w Marchii Ankonitańskiej, a 1457 wicekanclerzem Kościoła rzym. i wodzem wojsk pap...

ALEKSANDER VII, Fabio Chigi

ur. 13 II 1599 w Sienie, zm. 22 V 1667 w Rzymie, Pap. od 7 IV 1655. Studiował w Sienie (1626 doktorat), od 1628 pełnił funkcje: wicelegata Ferrary od 1629, inkwizytora na Malcie od 1634, nuncjusza w Kolonii od 1639, sekretarza stanu od 1651; kard. został 1652; jako nuncjusz uczestniczył w układach...

ALEKSANDER VIII, Pietro Ottoboni

ur. 22IV 1610 w Wenecji, zm. 1 II 1691 w Rzymie, Pap. od 6 X 1689. Był synem Marco Ottoboni, kanclerza Rzeczypospolitej Weneckiej; studiował prawo w Padwie; od 1630 pracował w Kurii rzym., gdzie dał się poznać jako zdolny prawnik, o czym świadczą Decisiones Sacrae Rotae Romanae coram R.P.D. Petro Otthobono...

ALEKSANDER WIELKI

jako wzór rycerza, zgodnie z koncepcją poetów takich, jak Gautier i Aleksander z Bernay, którzy widzieli w nim ideał bohatera i pogromcę zła, niekiedy nawet wykonawcę woli Boga chrześcijańskiego.

ALEKSANDER SEWER, Marcus Aurelius Severus Alexander

ur. 1 X 208 w Arka Cezarea (Fenicja), zm. 18 III 235 pod Moguncją, Ces. rzymski od 222. Rządy A., na które wielki wpływ wywierała jego matka Julia Mammaea, cechuje przywrócenie harmonijnej współpracy z senatem, prześladowanym przez poprzednich cesarzy, nawrót do starorzym. tradycji i — w stosunku do...

ALEKSANDER JAGIELLOŃCZYK

ur. 5 VIII 1461 w Krakowie, zm. 19 VIII 1506 w Wilnie, Od 1492 wielki książę litew., 1501 król Polski, czwarty syn Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki; wychowanek J. Długosza i Kaliimacha.Będąc głęboko rel., aktywnie popierał działalność Kościoła, szczególnie na Litwie, gdzie wspierał...

ALEKSANDER NEWSKI

ur. 1220, zm. 14 XI 1263, od 1236 Książę nowogrodzki, od 1252 wielki książę włodzimierski, święty prawosł. Kościoła ruskiego, syn Jarosława Wsiewo-łodowicza, księcia włodzimierskiego.

Sławę utalentowanego wodza zyskał w wojnach ze Szwedami, kawalerami mieczowymi i Litwą. Akcja Szwedów na...

ALEKSANDER I

ur. 23 XII 1777 w Petersburgu, zm. I XII 1825 w Taganrogu, 1801 Cesarz Rosji z dynastii Romanowów, 1815 król Polski. Wychowany w duchu oświecenia, przejawiał również skłonności do mistycyzmu. Okres jego panowania cechowały sprzeczności i niestałość.

W obawie przed wybuchem rewolucji przeprowadził szereg...

ALEKSANDER II

ur. 29 IV 1818 w Petersburgu, zm. 13 III 1881, Od 1855 cesarz Rosji, z dynastii Romanowów, syn cara Mikołaja I i Karoliny, księżniczki pruskiej, córki Fryderyka Wilhelma II. Wychowany w kulcie autokratyzmu carskiego i prawosławia, rozmiłowany w wojsku, był władcą ograniczonym i chwiejnym oraz przeciwnikiem...

ALEKSANDER III

rosyjski z dynastii Romanowów, drugi syn Aleksandra II i księżniczki heskiej Marii.